Με μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας, μετοχών, ομολόγων και σχεδόν κάθε άλλου περιουσιακού στοιχείου στις διεθνείς αγορές αντιδρούν οι επενδυτές στην πρωτοφανή αβεβαιότητα για τους στόχους των ΗΠΑ σ’ ότι αφορά το πολεμικό μέτωπο που άνοιξαν με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν προ έντεκα ημερών. Καθώς ο νέος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εξελιχθεί σε περιφερειακή σύγκρουση διότι το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης χτυπά τα πλούσια αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ στέλνει συγκρουόμενα μηνύματα.
Από την περασμένη Παρασκευή, ειδικότερα, το αφήγημα της κυβέρνησης των Ρεπουμπλικάνων αλλάζει εκ διαμέτρου. Οι αγορές οδηγήθηκαν πρώτα στο βαθύ κόκκινο αφού ο Τραμπ δήλωσε πως ο πόλεμος δεν θα σταματήσει μέχρι την «άνευ όρων» παράδοση του Ιράν και χθες πήραν ανάσα ανακούφισης με την αόριστη τοποθέτησή του ότι «ο πόλεμος είναι πολύ ολοκληρωμένος, σχεδόν». «Είμαστε πολύ μπροστά στο χρονοδιάγραμμα», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο CBS News, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Απευθυνόμενος στο δίκτυο Fox News, υπογράμμισε πως θα ήταν πρόθυμος να μιλήσει με τους Ιρανούς, μια προοπτική που η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά σε αυτή τη φάση, τουλάχιστον.
«Στρατηγική εξόδου» αναζητούν οι σύμβουλοι του Τραμπ
Αν και αυτή η στροφή του Τραμπ είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα διότι οδήγησε σε υποχώρηση τις τιμές του πετρελαίου από τα σχεδόν 120 δολάρια το βαρέλι που είχαν σημειωθεί τα ξημερώματα της Δευτέρας, οι αντοχές των αγορών δοκιμάζονται σε ένα εξαιρετικά ομιχλώδες περιβάλλον. Ναι μεν, δηλαδή, η τιμή του αργού πετρελαίου υποχώρησε σήμερα έως και 6% στα 89 δολάρια το βαρέλι και του πετρελαίου Μπρεντ στα 92 δολάρια, αλλά οι επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία γίνονται ήδη αισθητές. Στις ΗΠΑ, η τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί στα 3,48 δολάρια το γαλόνι, με άνοδο 48 σεντς από την προηγούμενη εβδομάδα.
Πηγές της Wall Street Journal στην Ουάσιγκτον αποκάλυψαν ότι οι σύμβουλοι του Τραμπ τον παροτρύνουν να χαράξει μια «στρατηγική εξόδου» από τον πόλεμο λόγω της μεγάλης αναταραχής στις αγορές και των αυξήσεων στα καύσιμα. Ας μην λησμονείται πως η συγκεκριμένη κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων είχε δεσμευτεί με τη μείωση του κόστους διαβίωσης και την αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από πολέμους. Σήμερα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, με κίνδυνο ένα τεράστιο πολιτικό κόστος για τους Ρεπουμπλικάνους εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών τον επόμενο Νοέμβριο.
Άνοδος στην Ευρώπη σε ένα γενικευμένο κλίμα ανασφάλειας
Σήμερα οι χρηματιστηριακοί δείκτες στην Ευρώπη κινούνται με θετικό πρόσημο έπειτα από κέρδη 4% που κατέγραψε ο Asia Dow στην Ασία και άνοδο 0,5% του Dow Jones στη Wall Street. Στη Φρανκφούρτη, ο δείκτης Dax καταγράφει κέρδη 2% εν μέσω της συνεδρίασης ενώ ο Cac-40 στο Παρίσι και ο FTSE-100 στο Λονδίνο ενισχύονται κατά 1,3%. Από τις πρωινές ώρες της συνεδρίασης, οι τιμές του φυσικού αερίου στην ολλανδική αγορά TTF υποχωρούν πάνω από 13% σε επίπεδα χαμηλότερα των 55 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), από το υψηλό τριετίας που είχε καταγραφεί χθες. Από την άλλη πλευρά, οι συνολικές αποδόσεις των χρηματιστηρίων από τις 28 Φεβρουαρίου είναι αρνητικές, με τις ανατροπές στην ενέργεια λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν να είναι ήδη ορατές. Από τη Δευτέρα 1η Μαρτίου, παραδείγματος χάριν, ο Dax έχει χάσει 3% και ο Cac-40 έχει απωλέσει περίπου το 4% της αξίας του.
Από την πλευρά της Σαουδικής Αραβίας, ο διευθύνων σύμβουλος της Aramco, Αμίν Νάσερ, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου. Προειδοποίησε σήμερα ότι θα υπάρξουν «καταστροφικές συνέπειες» εάν συνεχιστεί ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν. Ο κρατικός πετρελαϊκός κολοσσός προσπαθεί να περάσει πετρέλαιο από την Ερυθρά Θάλασσα. Υπό κανονικές συνθήκες, η Σαουδική Αραβία εξάγει 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα από τα Στενά του Ορμούζ αλλά από την Ερυθρά Θάλασσα οι αποστολές μπορούν να φτάσουν μέχρι τα 5 εκατ. βαρέλια.
Μείωση της πετρελαϊκής παραγωγής στον Κόλπο όσο η Τεχεράνη μένει ανυποχώρητη
Η διακοπή της κίνησης των δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος με τις εναέριες επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα ναύλα και βασικά εμπορεύματα, όπως είναι τα αζωτούχα λιπάσματα. Το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ, η Σουηδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μειώνουν την πετρελαϊκή παραγωγή τους καθώς είναι περιορισμένη πια η χωρητικότητα των δεξαμενών αποθήκευσης διότι οι εξαγωγές δεν είναι πια εφικτές από τα Στενά του Ορμούζ. Στο Κατάρ έχει ανασταλεί η λειτουργία των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μια απόφαση που αναμένεται να διαγράψει το πλεόνασμα στην παγκόσμια προσφορά που είχε προβλεφθεί πριν τον πόλεμο.
Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει πως η άνοδος των τιμών στην ενέργεια είναι προσωρινή, αναλυτές τονίζουν πως ακόμη και εάν έληγε αυτός ο πόλεμος άμεσα, ο αντίκτυπος θα είναι αρνητικός μέσα στο επόμενο διάστημα. Συν τοις άλλοις, οι σφοδρές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και στη Βηρυτό, όπου διατηρεί την έδρα η Χεζμπολάχ, δεν κάμπτουν το καθεστώς της Τεχεράνης. Απεναντίας. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε χθες την απογοήτευσή του από τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου του δολοφονηθέντος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, μια κίνηση που σηματοδοτεί ότι η Τεχεράνη δεν θα υποχωρήσει. Ενδεικτικό της αβεβαιότητας και της αναταραχής στις αγορές είναι ότι η προθεσμιακή αγορά της Wall Street αντέστρεψε την πορεία της σε πτώση παρά την άνοδο των χρηματιστηριακών αγορών σε Ασία και Ευρώπη ή ακόμη και εν όψει της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών των G7 με σκοπό να συζητήσουν την συντονισμένη αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ώστε να περιοριστούν οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
