Η απειλή αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν -μετά το διάγγελμα του νέου ηγέτη της χώρας Μοτζτάμπα Χαμενεΐ– έχει αυξήσει τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων.
Aναλυτές στο Axios προειδοποιούν ότι οι συνέπειες για την οικονομία θα είναι σημαντικές, με τη στασιμοπληθωριστική πίεση να πλήττει ιδιαίτερα Ευρώπη και Ανατολική Ασία, ενώ οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πως ενδέχεται να επηρεαστούν κάπως λιγότερο χάρη στην εγχώρια παραγωγή, αλλά όλα είναι ανοιχτά σε μια γενικευμένη παγκόσμια ανισορροπία.
Ιράν και στρατηγικό πλεονέκτημα στα Στενά του Ορμούζ
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, που έχουν πλάτος μόλις 21 μίλια στο στενότερο σημείο και περιβάλλονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ιρανικό έδαφος, έχει οδηγήσει σε σχεδόν πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας.
Το Ιράν προειδοποιεί ότι θα επιτεθεί σε εμπορικά πλοία που επιχειρήσουν να περάσουν, επηρεάζοντας τη ροή πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και πρώτων υλών για λιπάσματα, αλουμίνιο και χάλυβα.
Οι προσπάθειες των ΗΠΑ και συμμάχων για υπέρβαση του αποκλεισμού, όπως προσφορές ασφάλισης και ενδεχόμενες συνοδείες του Πολεμικού Ναυτικού, μέχρι στιγμής δεν έχουν αποδώσει αποτελεσματικά.
Παγκόσμιες αγορές πετρελαίου σε ένταση
Οι τιμές του Brent εκτινάχθηκαν σχεδόν 10% στα 101 δολάρια το βαρέλι, έναντι 72,48 δολαρίων πριν από την έναρξη των συγκρούσεων. Η καμπύλη futures δείχνει ότι οι traders θεωρούν πιθανή τη συνεχιζόμενη διαταραχή στην προσφορά, με το Brent Ιουλίου 2025 να ανέρχεται στα 91,60 δολάρια.
Η αβεβαιότητα στις αγορές αντανακλάται και στην έντονη μεταβλητότητα των τιμών, με διακυμάνσεις ανάλογα με τις τελευταίες ειδήσεις.
Κρίση στο Ιράν: Οικονομικές προβλέψεις και κίνδυνοι
Οι οικονομολόγοι της Goldman Sachs προσομοίωσαν σενάρια με μέσες τιμές Brent 98 δολάρια για Μάρτιο–Απρίλιο, οδηγώντας σε αύξηση πρόβλεψης πληθωρισμού για το 2026 στο 2,9% και μείωση της ανάπτυξης στο 2,2%.
Σε πιο ακραίο σενάριο με τιμές στα 110 δολάρια, ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 3,3% και η ανάπτυξη περιορίζεται στο 2,1%, ενώ οι πιθανότητες ύφεσης αυξάνονται στο 25%.
Σενάρια σοκ από Oxford Economics προβλέπουν τιμές 140 δολαρίων για δύο μήνες, αρκετές για να ωθήσουν την Ευρωζώνη, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία σε οικονομική συρρίκνωση, και να δημιουργήσουν ουσιαστική παύση στην αμερικανική οικονομία. Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωθεί κατά 0,7% και ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα φτάσει 5,1%.
Επιπτώσεις στα χρηματιστήρια
Η αβεβαιότητα γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ ενισχύει την πίεση στα χρηματιστήρια, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για την προοπτική υψηλών τιμών ενέργειας και παρατεταμένης διαταραχής στις αγορές εμπορευμάτων.
Οι κίνδυνοι στασιμοπληθωρισμού (υψηλού πληθωρισμού και περιορισμένης ανάπτυξης) καθιστούν τις αγορές ιδιαίτερα ευαίσθητες στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
