Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent ξεπέρασαν τα 105 δολάρια ανά βαρέλι την Πέμπτη, καταγράφοντας άνοδο περίπου 2,7%, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate διαμορφώθηκε κοντά στα 92,25 δολάρια. Η αγορά ανέκτησε μέρος των απωλειών της προηγούμενης συνεδρίασης, καθώς οι επενδυτές επανεκτιμούν τις πιθανότητες εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή υπό το βάρος αντικρουόμενων δηλώσεων από ΗΠΑ και Ιράν.
Η άνοδος αντανακλά την έντονη ανησυχία για περαιτέρω διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας. Παρά τις ελπίδες για διπλωματική διέξοδο, η αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις και η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και ενισχύουν τη μεταβλητότητα.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG. Η σχεδόν παράλυση των μεταφορών στην περιοχή έχει χαρακτηριστεί από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας ως η μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού που έχει καταγραφεί ποτέ, εντείνοντας τις πιέσεις στις αγορές.
Την ίδια στιγμή, τα γεωπολιτικά ρίσκα πολλαπλασιάζονται. Το Ιράν εμφανίζεται διστακτικό απέναντι σε προτάσεις αποκλιμάκωσης, ενώ από την πλευρά των ΗΠΑ διατυπώνονται αυστηρές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία. Το σχέδιο που φέρεται να προωθεί η Ουάσιγκτον περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την αποδυνάμωση της περιφερειακής της επιρροής – όροι που ανεβάζουν τον πήχη των διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, νέες πιέσεις στην προσφορά ενέργειας προκύπτουν και από άλλες εστίες έντασης. Επιθέσεις με drones και προβλήματα σε αγωγούς έχουν περιορίσει σημαντικά τη ρωσική εξαγωγική ικανότητα, ενώ στο Ιράκ η παραγωγή εμφανίζεται να έχει υποχωρήσει δραστικά. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον φόβο μιας παρατεταμένης ανισορροπίας στην αγορά.
Στον αντίποδα, τα στοιχεία από τις ΗΠΑ δείχνουν αύξηση των αποθεμάτων αργού κατά 6,9 εκατ. βαρέλια — πολύ υψηλότερη από τις προβλέψεις. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως προσωρινό «μαξιλάρι», χωρίς όμως να αρκεί για να αντισταθμίσει τις γεωπολιτικές πιέσεις.
Πετρέλαιο
Αστάθεια στην αγορά πετρελαίου με προοπτική αποκλιμάκωσης
Παρά την έντονη άνοδο των τιμών τις τελευταίες εβδομάδες, η δομή της αγοράς πετρελαίου αποκαλύπτει μια πιο σύνθετη εικόνα. Η καμπύλη των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης βρίσκεται σε κατάσταση «οπισθοδρόμησης» (backwardation), όπου οι βραχυπρόθεσμες τιμές είναι υψηλότερες από τις μακροπρόθεσμες, σημειώνει το CNBC.
Η συγκεκριμένη διάρθρωση υποδηλώνει ότι οι επενδυτές θεωρούν την τρέχουσα κρίση παροδική. Με άλλα λόγια, το υψηλό κόστος ενέργειας αντανακλά κυρίως ένα άμεσο σοκ προσφοράς και όχι μια μόνιμη μεταβολή στις θεμελιώδεις ισορροπίες της αγοράς.
Ενδεικτικά, τα συμβόλαια Brent για παράδοση προς το τέλος του έτους κινούνται σημαντικά χαμηλότερα από τα τρέχοντα επίπεδα, αν και παραμένουν υψηλότερα σε σχέση με πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Αυτό δείχνει ότι ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» έχει ενσωματωθεί στις τιμές, αντανακλώντας την αβεβαιότητα αλλά και την προσδοκία σταδιακής εξομάλυνσης.
Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή δεν είναι καθολική. Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά ενδέχεται να υποτιμά τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις ζημιές σε ενεργειακές υποδομές. Η αποκατάσταση εγκαταστάσεων παραγωγής και μεταφοράς μπορεί να απαιτήσει μήνες ή και χρόνια, κάτι που θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλότερα επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα.
Επιπλέον, η εξέλιξη της σύγκρουσης παραμένει εξαιρετικά απρόβλεπτη. Ένα μεμονωμένο γεγονός – όπως μια επίθεση σε κρίσιμη υποδομή ή μια κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ – θα μπορούσε να ανατρέψει άμεσα τις προσδοκίες και να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών.
Την ίδια ώρα, υπάρχουν και ενδείξεις πιθανής επιβράδυνσης της ζήτησης, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές τιμές ενέργειας αρχίσουν να επηρεάζουν την οικονομική δραστηριότητα. Ήδη, σε ορισμένες αγορές καταγράφεται αύξηση στο κόστος μεταφορών και καυσίμων, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει την κατανάλωση.
Συνολικά, η αγορά πετρελαίου φαίνεται να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: από τη μία, το άμεσο σοκ προσφοράς και τον γεωπολιτικό κίνδυνο· από την άλλη, την προσδοκία ότι η ένταση θα αποκλιμακωθεί και οι ροές ενέργειας θα αποκατασταθούν. Μέχρι να υπάρξει σαφής κατεύθυνση, η μεταβλητότητα αναμένεται να παραμείνει το κυρίαρχο χαρακτηριστικό.
