Οι αγορές καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη βρίσκονται σε κατάσταση έντονης πίεσης, με τη βενζίνη, το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα να ακριβαίνουν ταχύτερα ακόμη και από το ίδιο το αργό πετρέλαιο, σύμφωνα με το Bloomberg.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων και σε αυξημένο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η κατάσταση συνδέεται άμεσα με την αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Οι επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και η εμπλοκή των φιλοϊρανών ανταρτών Χούθι, έχουν αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη διακίνηση ενεργειακών προϊόντων από μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.
Παράλληλα, η παραγωγή και οι εξαγωγές καυσίμων από τη Ρωσία συνεχίζουν να υποχωρούν, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια έχουν μειώσει σημαντικά τη δυνατότητα επεξεργασίας αργού πετρελαίου.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων περιορίζει την προσφορά καυσίμων στη διεθνή αγορά και αυξάνει τις πιέσεις στις τιμές.
Ακόμα και μικρές διαταραχές οδηγούν σε απότομες αυξήσεις τιμών
Οι αγορές ήταν ήδη «σφιχτές» πριν από την πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης. Στον ενεργειακό κλάδο, ο όρος αυτός σημαίνει ότι η διαθέσιμη προσφορά βρίσκεται πολύ κοντά στη ζήτηση, αφήνοντας ελάχιστα αποθέματα ασφαλείας. Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και μια μικρή διαταραχή στην παραγωγή ή στις μεταφορές μπορεί να οδηγήσει σε απότομες αυξήσεις των τιμών.
Η προσωρινή εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν είχε δημιουργήσει προσδοκίες αποκλιμάκωσης, όμως η κατάρρευσή της επανέφερε τους φόβους για νέα προβλήματα στον εφοδιασμό.
Την ίδια στιγμή, αρκετά διυλιστήρια ετοιμάζονται να διακόψουν προσωρινά τη λειτουργία μέρους των εγκαταστάσεών τους για τις προγραμματισμένες εποχικές εργασίες συντήρησης, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο την παραγωγή καυσίμων.
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί και η επιβεβαίωση από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ότι δύο δεξαμενόπλοιά τους δέχθηκαν επίθεση κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά του Ορμούζ, σε συνέχεια σειράς περιστατικών που έχουν σημειωθεί τις τελευταίες ημέρες στην περιοχή.
Τα οικονομικά μεγέθη των διυλιστηρίων
Οι εξελίξεις αποτυπώνονται ήδη στα οικονομικά μεγέθη των διυλιστηρίων. Στην Ευρώπη, τα περιθώρια κέρδους από την παραγωγή ντίζελ έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, καθώς η ζήτηση υπερβαίνει σημαντικά τη διαθέσιμη προσφορά.
Αντίστοιχα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δείκτης «3-2-1 crack spread», που χρησιμοποιείται για να υπολογίσει το θεωρητικό περιθώριο κέρδους ενός διυλιστηρίου από τη μετατροπή τριών βαρελιών αργού πετρελαίου σε δύο βαρέλια βενζίνης και ένα βαρέλι ντίζελ, ανήλθε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η αύξηση των περιθωρίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι εταιρείες πετρελαίου αποκομίζουν υπερκέρδη. Αντίθετα, αποτελεί ένδειξη ότι η αγορά δυσκολεύεται να καλύψει τη ζήτηση για έτοιμα καύσιμα, ακόμη και όταν τα διυλιστήρια λειτουργούν σχεδόν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους.
Ο καύσωνας στην Ευρώπη επιβαρύνει τη λειτουργία διυλιστηρίων
Πρόσθετο πρόβλημα δημιουργούν και οι υψηλές θερμοκρασίες στην Ευρώπη. Τα παρατεταμένα κύματα καύσωνα μπορούν να περιορίσουν τη λειτουργία ορισμένων διυλιστηρίων, καθώς οι εγκαταστάσεις χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού για την ψύξη των μονάδων παραγωγής.
Όταν η θερμοκρασία των ποταμών ή άλλων υδάτινων πόρων αυξάνεται υπερβολικά ή η στάθμη τους μειώνεται, οι περιβαλλοντικοί κανόνες και οι τεχνικοί περιορισμοί ενδέχεται να επιβάλλουν μείωση της παραγωγής.
Ταυτόχρονα, τα τελευταία χρόνια αρκετά διυλιστήρια σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κλείσει ή μετατραπεί σε μονάδες παραγωγής βιοκαυσίμων, περιορίζοντας τη συνολική δυνατότητα παραγωγής συμβατικών καυσίμων. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά διαθέτει πλέον μικρότερα περιθώρια αντίδρασης όταν προκύπτουν διεθνείς κρίσεις.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η παγκόσμια ζήτηση για καύσιμα συνεχίζει να αυξάνεται με σταθερό ρυθμό, ενώ δεν δρομολογούνται αρκετές νέες επενδύσεις για την κατασκευή μεγάλων διυλιστηρίων. Ως αποτέλεσμα, η προσφορά δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τη ζήτηση, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν τη διατήρηση των υψηλών τιμών.
Εάν η ένταση στη Μέση Ανατολή παραταθεί ή υπάρξουν νέες διαταραχές στις εξαγωγές από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, οι ειδικοί δεν αποκλείουν περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων τους επόμενους μήνες, με άμεσο αντίκτυπο στις μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τον πληθωρισμό τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
