Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή δοκιμάζει τις αντοχές της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας, φέρνοντας την περιοχή αντιμέτωπη με τον άμεσο κίνδυνο εξάντλησης στα καύσιμα τζετ. Παρά τις αυξημένες εισαγωγές από ΗΠΑ και Ασία και την ενίσχυση της παραγωγής στα τοπικά διυλιστήρια, η Ευρώπη παραμένει η πλέον εκτεθειμένη ήπειρος απέναντι σε ενδεχόμενες νέες διαταραχές τροφοδοσίας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία καταγράφουν την υψηλότερη τρωτότητα, καθώς οι πολυετείς παύσεις λειτουργίας εγχώριων διυλιστηρίων δημιούργησαν συνθήκες ασφυκτικής εξάρτησης από τα φορτία της Μέσης Ανατολής που διέρχονται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Τα Στενά, από τα οποία διακινείται σχεδόν το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, έκλεισαν προσωρινά μετά τις αμερικανο-ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, για να ανοίξουν ξανά μερικώς τον Ιούνιο. Ωστόσο, μέσα στον Ιούλιο, η εύθραυστη ανακωχή απειλείται εκ νέου από εκατέρωθεν πλήγματα.
Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα δεδομένα της Energy Aspects (18 Ιουνίου), η ευρωπαϊκή αγορά οδεύει προς έλλειμμα εφοδιασμού ύψους σχεδόν 600.000 βαρελιών ημερησίως για το τρίτο τρίμηνο του έτους. Στον αντίποδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού καταγράφουν πλεονάσματα 116.000 και 425.000 βαρελιών ημερησίως, αντίστοιχα. Στις αρχές Ιουνίου, τα ευρωπαϊκά αποθέματα κυμαίνονταν στα 38 εκατομμύρια βαρέλια, έναντι 99 εκατομμυρίων στις ΗΠΑ, αφήνοντας την Ευρώπη με κάλυψη ζήτησης μικρότερη των 30 ημερών, με βάση τους υπολογισμούς του Reuters.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) ανέφερε προσωρινά στην τελευταία μηνιαία έκθεσή του ότι, αν και τα αποθέματα καυσίμων τζετ στα τέλη Μαΐου εμφανίζονταν κατά 10% υψηλότερα σε ετήσια βάση και η παραγωγή των διυλιστηρίων ενισχυμένη κατά 30%, τα διαθέσιμα περιθώρια παραμένουν στον έναν μήνα. «Αναμένουμε κάποια στενότητα μέχρι τον Αύγουστο με αυτόν τον ρυθμό», επισήμανε ο Janiv Shah, αναλυτής της Rystad.
Σε θεσμικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τους κινδύνους. Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Dan Jorgensen, προειδοποίησε τον Ιούνιο για πιέσεις στα αποθέματα προς το τέλος της θερινής περιόδου, διευκρινίζοντας ότι οι Βρυξέλλες θα συντονίσουν, εφόσον κριθεί αναγκαίο, την αποδέσμευση εθνικών στρατηγικών αποθεμάτων.
Η αναδιάταξη της εφοδιαστικής αλυσίδας
Μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου τον Φεβρουάριο, η Ευρώπη κάλυπτε το 50% των εισαγωγών της σε καύσιμα τζετ από τη Μέση Ανατολή. Για να αποφύγει την εξάντληση των προμηθειών, στράφηκε σε εναλλακτικούς προμηθευτές, καταγράφοντας τον Ιούνιο εισαγωγές 673.000 βαρελιών ημερησίως —το υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με την Kpler.
Οι ΗΠΑ και η Νιγηρία αναδείχθηκαν στους κορυφαίους εξαγωγείς προς την Ευρώπη, ενώ φορτία εξασφαλίστηκαν επίσης από τον Καναδά, την Ινδία, το Κουβέιτ και τη Νότια Κορέα. Τον Ιούνιο, οι ροές από την Ινδία άγγιξαν υψηλό τετραμήνου, ενώ τον Αύγουστο αναμένονται σχεδόν 25.000 βαρέλια ημερησίως από το Κουβέιτ μέσω μεταφόρτωσης στο δεξαμενόπλοιο Proteus Harvonne. Αφρικανικές χώρες, παρά την αρχική έκθεσή τους, κατάφεραν να ενισχύσουν τις εισαγωγές τους μέσω του νιγηριανού διυλιστηρίου Dangote, αλλά και από την Ινδία και το Ομάν.
Στο μέτωπο της εγχώριας παραγωγής, τα ιταλικά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή καυσίμου τζετ κατά 10% στο πρώτο τετράμηνο, με την Eni (ENI.MI), η οποία ελέγχει το 50% της παραγωγικής ικανότητας της χώρας, να εισάγει ημιτελή προϊόντα από τρίτες χώρες. Αυτό επέτρεψε την κάλυψη σχεδόν του 70% της εγχώριας ζήτησης τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, μειώνοντας τις εισαγωγές της Ιταλίας κατά 6% (στοιχεία UNEM).
Σε επίπεδο κόστους, οι τιμές στη βορειοδυτική Ευρώπη αποκλιμακώθηκαν στα 133,27 δολάρια/βαρέλι, μακριά από το ιστορικό υψηλό των 215,32 δολαρίων στα τέλη Μαρτίου, προσφέροντας ανάσα στις αεροπορικές εταιρείες (το καύσιμο αγγίζει το 20%-25% των λειτουργικών εξόδων). Ωστόσο, οι αναλυτές ξεκαθαρίζουν πως δεν αναμένονται άμεσες μειώσεις στις τιμές των εισιτηρίων, εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης και της περιορισμένης χωρητικότητας, καθώς αρκετοί αερομεταφορείς έχουν ήδη περικόψει πτήσεις για να διαφυλάξουν τα αποθέματά τους.
