Δέσμη μέτρων για τη στήριξη των ενοικιαστών και την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το κεφάλαιο για τη στεγαστική πολιτική περιλαμβάνει τέσσερις βασικές παρεμβάσεις: διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για την επιστροφή ενοικίου, ειδική ενίσχυση δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές στην περιφέρεια, περιορισμούς στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και νέο πρόγραμμα κινήτρων για την κατασκευή ή μετατροπή ακινήτων σε κατοικίες μακροχρόνιας μίσθωσης.
Αυξάνονται τα εισοδηματικά όρια για την επιστροφή ενοικίου
Πρώτο μέτρο είναι η διεύρυνση των δικαιούχων για την επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου.
Με τη ρύθμιση αυξάνονται τα εισοδηματικά όρια ως εξής:
- Για τον άγαμο, το όριο ανεβαίνει από τις 20.000 ευρώ στις 25.000 ευρώ.
- Για τον έγγαμο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, το όριο αυξάνεται από τις 28.000 ευρώ στις 35.000 ευρώ.
- Η προσαύξηση για κάθε εξαρτώμενο τέκνο αυξάνεται από τις 4.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ.
- Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το όριο ανεβαίνει από τις 31.000 ευρώ στις 39.000 ευρώ, με επιπλέον προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο πέραν του πρώτου.
- Παράλληλα, παραμένει το περιουσιακό κριτήριο. Η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ για τον άγαμο, με προσαύξηση 20.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο.
- Η ρύθμιση θα ισχύσει για επιδοτήσεις ενοικίου από το 2026 και μετά, για μισθώματα που καταβλήθηκαν από το 2025 και εφεξής. Για τη φοιτητική κατοικία, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι απαιτείται μόνο η συνδρομή του εισοδηματικού κριτηρίου.
Επιστροφή δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές στην περιφέρεια
Ξεχωριστή παρέμβαση προβλέπεται για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια.
Από το 2025 και εφεξής, οι δικαιούχοι θα λαμβάνουν ετήσια οικονομική ενίσχυση που αντιστοιχεί στα δύο δωδέκατα του ετήσιου μισθώματος που κατέβαλαν το προηγούμενο έτος. Με απλά λόγια, η ενίσχυση ισοδυναμεί με επιστροφή δύο μηνιαίων ενοικίων.
Το μέτρο αφορά κύρια μισθωμένη κατοικία στην περιφέρεια όπου υπηρετούσε ο δικαιούχος, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα μέσα στο έτος αναφοράς. Εξαιρούνται η Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων, και η Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι της ειδικής ενίσχυσης
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται μόνιμοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, καθώς και μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού που υπηρετούν σε δημόσιες σχολικές μονάδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Στο μέτρο εντάσσεται και υγειονομικό προσωπικό που υπηρετεί σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Ειδικότερα, περιλαμβάνονται γιατροί και οδοντίατροι του ΕΣΥ, ειδικευόμενοι και επικουρικοί γιατροί, αγροτικοί γιατροί, προσωπικοί γιατροί, γιατροί δημόσιων μονάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, μονάδων ψυχικής υγείας και Τοπικών Ομάδων Υγείας.
Περιλαμβάνονται επίσης νοσηλευτές, επικουρικό νοσηλευτικό προσωπικό, βοηθητικό υγειονομικό προσωπικό, παραϊατρικό προσωπικό, καθώς και οδηγοί και πληρώματα ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ.
Τι ισχύει για δευτερεύουσα κατοικία
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η ενίσχυση μπορεί να δοθεί και για δευτερεύουσα κατοικία, εφόσον ο δικαιούχος δεν μίσθωνε κύρια κατοικία στην περιοχή όπου υπηρετούσε.
Και σε αυτή την περίπτωση, η ενίσχυση αντιστοιχεί στα δύο δωδέκατα του ετήσιου μισθώματος. Αν ο δικαιούχος λαμβάνει ήδη την ενίσχυση του άρθρου 70 για κύρια κατοικία, τότε η ειδική ενίσχυση περιορίζεται στο ένα δωδέκατο του ετήσιου μισθώματος.
Το συνολικό ύψος των ενισχύσεων δεν μπορεί να ξεπερνά τα 1.600 ευρώ ετησίως. Το όριο αυτό προσαυξάνεται κατά 100 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
Πώς θα καταβάλλεται η ενίσχυση
Η ενίσχυση θα καταβάλλεται εφάπαξ έως το τέλος Νοεμβρίου κάθε έτους στον τραπεζικό λογαριασμό που έχει δηλωθεί στην ΑΑΔΕ.
Για το 2025, και ειδικά για μισθώματα που καταβλήθηκαν μέσα στο 2024, η καταβολή θα γίνει εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Ο υπολογισμός θα γίνεται χωρίς αίτηση, με βάση τη φορολογική δήλωση του μισθωτή και τα στοιχεία που θα διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ από τη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης του υπουργείου Εσωτερικών.
Προϋπόθεση είναι να έχει υποβληθεί η δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης στην ΑΑΔΕ έως τις 15 Ιουλίου του έτους καταβολής και να έχει δηλωθεί ο αριθμός της μίσθωσης στη φορολογική δήλωση του προηγούμενου έτους.
Αφορολόγητη, ακατάσχετη και ανεκχώρητη η ενίσχυση
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η ειδική ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη. Δεν συμψηφίζεται με χρέη προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους δήμους, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.
Αν όμως διαπιστωθεί ότι τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της ενίσχυσης ήταν ανακριβή, τα ποσά που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως θα αναζητούνται εντόκως, ενώ ο δικαιούχος θα αποκλείεται από τη χορήγηση της ενίσχυσης για τα επόμενα τρία έτη.
Περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στην Αθήνα
Στο ίδιο κεφάλαιο εντάσσεται και η παρέμβαση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, με στόχο να συγκρατηθεί η περαιτέρω μείωση του αποθέματος κατοικιών σε περιοχές υψηλής ζήτησης.
Για την Αθήνα, παραμένει σε ισχύ η απαγόρευση πρώτης εγγραφής νέων ακινήτων στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής στο 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Η ρύθμιση αφορά νέα ακίνητα που θα επιχειρήσουν να μπουν στην αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης. Δεν αφορά ακίνητα που είναι ήδη εγγεγραμμένα στο μητρώο.
Για πρώτη φορά αντίστοιχος περιορισμός στη Θεσσαλονίκη
Το νομοσχέδιο εισάγει αντίστοιχο περιορισμό και στη Θεσσαλονίκη. Από την 1η Ιουλίου 2026 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 δεν θα επιτρέπεται η πρώτη εγγραφή νέων ακινήτων στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Η διάταξη προστίθεται ως νέα παράγραφος στο ισχύον πλαίσιο, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για νέα επέκταση του μέτρου στη Θεσσαλονίκη και όχι για παράταση προϋπάρχουσας απαγόρευσης.
Πρόστιμα 20.000 και 40.000 ευρώ
Οι κυρώσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Όποιος κύριος, νομέας, επικαρπωτής, υπεκμισθωτής ή διαχειριστής προχωρήσει σε βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτου κατά παράβαση της απαγόρευσης, είτε μέσω ψηφιακής πλατφόρμας είτε με άλλον τρόπο, θα βρίσκεται αντιμέτωπος με πρόστιμο ίσο με το 50% του εισοδήματος από τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Το πρόστιμο δεν μπορεί να είναι χαμηλότερο από 20.000 ευρώ.
Σε περίπτωση νέας παράβασης μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος, το πρόστιμο ισούται με το σύνολο των εισπραχθέντων μισθωμάτων από τον προηγούμενο έως τον νέο έλεγχο, με κατώτατο όριο τις 40.000 ευρώ.
Τα πρόστιμα επιβάλλονται και εισπράττονται από την ΑΑΔΕ.
Τι ισχύει όταν μεταβιβάζεται ακίνητο
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τις μεταβιβάσεις. Ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές όπου ισχύουν οι περιορισμοί και μεταβιβάζονται με οποιονδήποτε τρόπο —πώληση, δωρεά, γονική παροχή ή κληρονομιά— διαγράφονται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής.
Ο νέος ιδιοκτήτης δεν θα μπορεί να τα επανεγγράψειόσο ισχύει ο περιορισμός για την πρώτη εγγραφή στο μητρώο. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να αποτραπεί η καταστρατήγηση του μέτρου μέσω αλλαγής ιδιοκτησίας.
Νέο πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω»
Πέρα από τις επιδοτήσεις και τους περιορισμούς στα Airbnb, το νομοσχέδιο θεσπίζει το πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω».
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κατασκευών ή της διαχείρισης ακινήτων. Στόχος είναι να δοθούν κίνητρα για την ανέγερση νέων κατοικιών ή για τη μετατροπή ακινήτων μη οικιστικής χρήσης σε κατοικίες, ώστε στη συνέχεια να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση.
Βασική προϋπόθεση είναι τα ακίνητα να διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον 10 ετών, με μίσθωμα που θα καθορίζεται με υπουργική απόφαση.
Φοροαπαλλαγή για τα νομικά πρόσωπα
Το κίνητρο για τα νομικά πρόσωπα είναι φορολογικό. Το εισόδημα που θα αποκτούν από την εκμίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο του προγράμματος «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» θα απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος.
Η απαλλαγή θα ισχύει εφόσον τα ακίνητα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον 10 ετών και με προκαθορισμένο μίσθωμα. Το μίσθωμα θα καθορίζεται με κοινή απόφαση των υπουργών Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού.
Οι όροι που θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση
Το νομοσχέδιο αφήνει αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες να καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση.
Μεταξύ άλλων, θα οριστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής στο πρόγραμμα, τα νομικά πρόσωπα που θα μπορούν να ενταχθούν με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητάς τους, οι όροι των συμβάσεων μίσθωσης, οι σχέσεις με τους μισθωτές, ο τρόπος προσδιορισμού και το ύψος του μισθώματος, καθώς και οι υποχρεώσεις συντήρησης και επιμέλειας των ακινήτων.
Η συνολική στόχευση
Το πακέτο μέτρων κινείται σε δύο επίπεδα. Από τη μία πλευρά, στηρίζει την πλευρά της ζήτησης, δηλαδή τους ενοικιαστές, με την αύξηση των εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου και την ειδική ενίσχυση για δημόσιους λειτουργούς στην περιφέρεια.
Από την άλλη πλευρά, επιχειρεί να αυξήσει την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, περιορίζοντας την περαιτέρω επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε επιβαρυμένες περιοχές και δίνοντας φορολογικά κίνητρα για την κατασκευή ή μετατροπή ακινήτων που θα δεσμευτούν σε μακροχρόνια μίσθωση.
Έτσι, το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται σε μια επιδοματική παρέμβαση, αλλά επιχειρεί να συνδέσει τη στεγαστική πολιτική με την πραγματική αύξηση του αποθέματος κατοικιών.
