Στην ανάγκη να αυξηθεί ουσιαστικά η προσφορά κατοικιών, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση, συγκλίνουν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, οι οποίοι τοποθετήθηκαν την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα», που διοργανώθηκε από την εφημερίδα «Το Βήμα».
Όπως εκτιμούν, τα μέτρα στήριξης των ενοικιαστών δεν αρκούν από μόνα τους για να αντιμετωπιστεί η άνοδος του κόστους στέγασης. Το πρόβλημα έχει πλέον σαφή χαρακτηριστικά ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και, επομένως, απαιτεί παρεμβάσεις που θα αυξήσουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν ιδιαίτερα σαφής ως προς αυτή τη διάσταση, υπογραμμίζοντας ότι η στεγαστική κρίση αποτελεί πλέον ευρωπαϊκό πρόβλημα και ότι η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε μέτρα που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Αναφερόμενος στην επιστροφή ενός μηνιαίου ενοικίου, έως 800 ευρώ, σημείωσε ότι το μέτρο παρέχει άμεση στήριξη στους ενοικιαστές κύριας κατοικίας, χωρίς όμως να λύνει το βαθύτερο πρόβλημα της αγοράς. «Δεν μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα μόνο με αυτόν τον τρόπο. Χρειαζόμαστε περισσότερη προσφορά», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Η κοινή διάγνωση για την αγορά κατοικίας
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος, στην ομιλία του στο ίδιο συνέδριο με θέμα «Η συμβολή της Αθήνας στην οικονομία της Ελλάδας», συνέδεσε το στεγαστικό με τη συνολικότερη οικονομική και επενδυτική δυναμική της πρωτεύουσας. Όπως επισήμανε, η Αθήνα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου επενδυτικού κύκλου, με σημαντικές εισροές κεφαλαίων και αυξημένη ζήτηση τόσο για κατοικίες όσο και για επαγγελματικά ακίνητα.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στις τιμές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 6,6% το 2025, ενώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 5%. Η άνοδος των τιμών αντανακλά, σύμφωνα με τον ίδιο, την οικονομική και επενδυτική δυναμική της πόλης, ταυτόχρονα όμως επιτείνει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης, ιδιαίτερα για τους νέους και για τα νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Ο Γιάννης Στουρνάρας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην ευρύτερη οικονομική διάσταση του ζητήματος. Όταν το κόστος κατοικίας αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, το πρόβλημα παύει να είναι αποκλειστικά κοινωνικό. Περιορίζεται η κινητικότητα των εργαζομένων, δυσκολεύονται οι επιχειρήσεις να προσελκύσουν και να διατηρήσουν προσωπικό και αυξάνεται συνολικά το κόστος ζωής σε μια πόλη που φιλοδοξεί να προσελκύσει ανθρώπινο κεφάλαιο και επιχειρήσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Τόσο ο πρωθυπουργός όσο και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος αντιμετωπίζουν το στεγαστικό όχι μόνο ως πρόβλημα κοινωνικής πολιτικής, αλλά και ως ζήτημα με άμεσες συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα, την αγορά εργασίας και την αναπτυξιακή δυναμική της Αθήνας.
Build-to-rent και κίνητρα για νέα σπίτια
Εκεί όπου η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη γίνεται πιο συγκεκριμένη είναι στα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αύξηση της προσφοράς.
Ο πρωθυπουργός έβαλε στο τραπέζι το μοντέλο «build-to-rent», δηλαδή την κατασκευή κτιρίων ή ολόκληρων συγκροτημάτων με αποκλειστικό προορισμό τη μακροχρόνια ενοικίαση. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα νέο προϊόν για τον ιδιωτικό τομέα, το οποίο θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδυτικά κεφάλαια και να αυξήσει σταδιακά τον αριθμό των κατοικιών που διατίθενται προς ενοικίαση.
Η πρόταση αυτή συνοδεύτηκε και από την ιδέα παροχής πολεοδομικών κινήτρων στους κατασκευαστές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ακόμη και το ενδεχόμενο να επιτρέπεται μεγαλύτερη δόμηση ή αύξηση του ύψους των κτιρίων κατά έναν ή δύο ορόφους, όταν τα νέα ακίνητα προορίζονται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση. Η συγκεκριμένη πρόταση ανοίγει παράλληλα μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τα όρια της δόμησης, την προστασία του περιβάλλοντος και την ανάγκη να δημιουργηθεί επιπλέον κατοικία σε μια πυκνοδομημένη πόλη, όπου ο διαθέσιμος χώρος είναι περιορισμένος.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι αντίστοιχα πολεοδομικά κίνητρα έχουν στο παρελθόν προσκρούσει σε αποφάσεις του ανώτατου δικαστηρίου, επισημαίνοντας ωστόσο ότι θα πρέπει να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και στην ανάγκη παροχής στέγης.
Κλειστά σπίτια και μακροχρόνιες μισθώσεις
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στην αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη να επιστρέψουν στην αγορά παλαιά και κλειστά διαμερίσματα, μέσα από κίνητρα για ανακαινίσεις και φορολογικά ευεργετήματα προς τους ιδιοκτήτες.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τους περιορισμούς στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, όπου έχει παγώσει η έκδοση νέων αδειών Airbnb, καθώς και τα φορολογικά κίνητρα για τη μετατροπή ακινήτων σε μακροχρόνιες μισθώσεις.
Από την πλευρά του, ο Γιάννης Στουρνάρας δεν προχώρησε σε αντίστοιχη εξειδίκευση μέτρων, κατέστησε όμως σαφές ότι η αύξηση της προσφοράς κατοικίας πρέπει να αποτελέσει βασικό στοιχείο πολιτικής.
Παράλληλα, συνέδεσε τη στεγαστική πολιτική με την ανάγκη νέων επενδύσεων στις μητροπολιτικές υποδομές, όπως η επέκταση και αναβάθμιση του μετρό, η καλύτερη αξιοποίηση του προαστιακού και η συνολική ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
