Το κλίμα που έχει διαμορφωθεί γύρω από τον σχεδιασμό της μεταφοράς συντελεστή δόμησης αποτυπώθηκε και στη χθεσινή συνάντηση των δημάρχων στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ), υπό τον πρόεδρό της και δήμαρχο Γαλατσίου, Γιώργο Μαρκόπουλο. Κοινή συνισταμένη της συζήτησης ήταν η ανάγκη να εγκαταλειφθεί ο υφιστάμενος σχεδιασμός και να ξεκινήσει η διαδικασία από νέα βάση.
Στη συνάντηση έδωσαν το «παρών» οι δήμαρχοι Φιλοθέης – Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος, Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Χαλανδρίου Σίμος Ρούσσος, Λυκόβρυσης – Πεύκης Μάριος Ψυχάλης, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης και Παπάγου – Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος, με βασικό αντικείμενο και την προετοιμασία της κοινής τους παρέμβασης στη συνάντηση με την κυβερνητική ηγεσία.
Κεντρικό αίτημα των δημάρχων είναι η απόσυρση των μελετών που βρίσκονται σήμερα σε διαβούλευση και η συνολική επανεξέταση των προβλέψεών τους. Όπως προκύπτει από τον υπό επεξεργασία σχεδιασμό, προβλέπεται η δυνατότητα υποδοχής περίπου 584.000 επιπλέον τετραγωνικών μέτρων δόμησης σε περιοχές του Βόρειου Τομέα Αθηνών, εξέλιξη που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στις δημοτικές αρχές.
Ζητούν ουσιαστικό ρόλο στη χωροθέτηση των ζωνών
Πέρα από την απόσυρση των υφιστάμενων μελετών, στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον και το ποιος θα έχει τον αποφασιστικό λόγο στον καθορισμό των περιοχών που θα υποδεχθούν τον μεταφερόμενο συντελεστή δόμησης.
Οι δήμαρχοι δεν επιθυμούν η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης να εξαντλείται σε μια τυπική γνωμοδότηση, στο πλαίσιο της οποίας οι δημοτικές αρχές θα καταθέτουν παρατηρήσεις και προτάσεις, χωρίς να έχουν ουσιαστική επιρροή στις τελικές αποφάσεις που λαμβάνουν οι μελετητές και το αρμόδιο υπουργείο.
Αντίθετα, διεκδικούν ενεργό και αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή, επικαλούμενοι την άμεση γνώση που διαθέτουν για τις πραγματικές δυνατότητες των πόλεών τους. Οι ελλείψεις σε υποδομές, η κυκλοφοριακή επιβάρυνση, οι αντοχές του οικιστικού ιστού και η ανάγκη διατήρησης της ποιότητας ζωής αποτελούν, όπως υποστηρίζουν, κρίσιμες παραμέτρους που δεν μπορούν να αγνοηθούν κατά τον σχεδιασμό.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι οι αποφάσεις για την πρόσθετη δόμηση να μην επιβάλλονται κεντρικά, αλλά να διαμορφώνονται με καθοριστική συμμετοχή των δήμων και με τη σύμφωνη γνώμη των τοπικών κοινωνιών.
Το εσωτερικό μέτωπο της Αυτοδιοίκησης και οι διαφορετικές αναγνώσεις
Παρά τη σύγκλιση απέναντι στον σημερινό σχεδιασμό, δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση απόψεων στο εσωτερικό της Αυτοδιοίκησης για το μέλλον του ίδιου του θεσμού της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.
Ορισμένοι δήμαρχοι επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν μπορεί να παραμένει επ’ αόριστον σε εκκρεμότητα, καθώς αφορά και ιδιοκτησιακά δικαιώματα πολιτών που, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αδυνατούν να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα δόμησης των ακινήτων τους. Για τις περιπτώσεις αυτές, εκτιμούν ότι πρέπει να υπάρξει μια θεσμικά κατοχυρωμένη και λειτουργική λύση.
Με αυτή τη λογική, η συνολική απόρριψη του μηχανισμού δεν θεωρείται απαραίτητα η ενδεδειγμένη επιλογή. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι η μεταφορά συντελεστή θα μπορούσε να προχωρήσει υπό διαφορετικούς όρους: με ουσιαστική διαβούλευση, αναθεωρημένες μελέτες και συμμετοχή των δήμων στη λήψη των αποφάσεων, ώστε να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις για τις τοπικές κοινωνίες.
Την ίδια ώρα, προβληματισμό προκαλεί και το ενδεχόμενο μιας απλής αναστολής του σχεδιασμού. Στους κόλπους της Αυτοδιοίκησης διατυπώνεται η ανησυχία ότι μια προσωρινή κυβερνητική υποχώρηση ενδέχεται να μην επιλύσει το πρόβλημα, αλλά απλώς να μεταθέσει τη διαχείρισή του για αργότερα.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να επαναφέρει το ζήτημα σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτικά συγκυρία, κοντά στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, αναγκάζοντας εκ νέου τους δημάρχους να διαχειριστούν τις αντιδράσεις των κατοίκων απέναντι στην προοπτική πρόσθετης δόμησης.
Στο τραπέζι βρίσκεται, παράλληλα, και η σύνδεση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή με τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Ο προβληματισμός αφορά το κατά πόσο ενδεχόμενες καθυστερήσεις στη θεσμοθέτηση των ζωνών θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες εμπλοκές και εκκρεμότητες στον συνολικό πολεοδομικό σχεδιασμό.
Η συνάντηση στο Μαξίμου θα κρίνει τα επόμενα βήματα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ραντεβού της Δευτέρας στο Μέγαρο Μαξίμου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αναμένεται να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις γύρω από τον σχεδιασμό.
Οι δήμαρχοι προετοιμάζονται να προσέλθουν με κοινή γραμμή, θέτοντας ως βασικές προϋποθέσεις την απόσυρση των υφιστάμενων μελετών, την επανεξέταση των προβλέψεών τους και την ουσιαστική αναβάθμιση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαδικασία.
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε θα προχωρήσει σε αναθεώρηση του σχεδιασμού, επιχειρώντας να εκτονώσει την αντιπαράθεση με τους δήμους, είτε θα επιλέξει να διατηρήσει την υφιστάμενη κατεύθυνση, με κίνδυνο να διευρυνθεί το μέτωπο των αντιδράσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης εξελίσσεται πλέον σε ένα ζήτημα με σαφείς πολιτικές προεκτάσεις, καθώς η στάση που θα τηρήσει η κυβέρνηση ενδέχεται να επηρεάσει τις σχέσεις της με την Αυτοδιοίκηση σε βάθος χρόνου, ακόμη και ενόψει των επόμενων δημοτικών εκλογών.
