Η πώληση της Warner Bros., ενός από τα πιο εμβληματικά στούντιο στην ιστορία του κινηματογράφου και περιουσιακού στοιχείου με αξία που συγκρίνεται με εκείνη του Λευκού Οίκου, αντιμετωπίζεται από μεγάλο μέρος του Χόλιγουντ όχι ως χολιγουντιανό blockbuster, αλλά ως κανονική ταινία τρόμου. «Είναι σαν να διαλέγεις ανάμεσα στην πανούκλα και τη χολέρα», σχολιάζει δηκτικά πρώην στέλεχος μεγάλου αμερικανικού στούντιο. «Από τη μία, ένας τεχνολογικός κολοσσός που έχει συμβάλει αποφασιστικά στην αποδυνάμωση των κινηματογραφικών αιθουσών· από την άλλη, μια παραδοσιακή οικογένεια, οι Έλισον, με στενές σχέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ό,τι κι αν συμβεί, είτε επικρατήσει η Paramount είτε το Netflix, το Χόλιγουντ θα βγει χαμένο. Το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο: λιγότερα χρήματα, λιγότερες ταινίες, μικρότερη ποικιλομορφία στη δημιουργία – λιγότερα από όλα».
Γιατί η εξαγορά της Warner Bros τρομάζει το Χόλιγουντ
Οι φόβοι αυτοί δεν είναι θεωρητικοί, όπως γράφει η Le Figaro. Η πρόσφατη ιστορία προσφέρει ήδη παραδείγματα όπου οι μεγάλες συγχωνεύσεις μετατράπηκαν σε εφιάλτες. Το 2019, η Disney εξαγόρασε την 21st Century Fox έναντι 71 δισ. δολαρίων. Το τίμημα για τον κλάδο υπήρξε βαρύ: χιλιάδες θέσεις εργασίας χάθηκαν και η παραγωγή ταινιών μειώθηκε δραστικά. Εκεί όπου η Fox κυκλοφορούσε 18 έως 12 ταινίες τον χρόνο στη δεκαετία του 2010, σήμερα περιορίζεται σε μόλις πέντε, ανάμεσά τους και το τελευταίο Avatar. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Disney ανακοίνωσε πρόσφατα την ακύρωση περίπου δεκαπέντε ταινιών, στο πλαίσιο μιας ευρείας προσπάθειας εξυγίανσης. «Αυτή η συγχώνευση ήταν ένα δράμα που δεν χρειαζόταν κανείς», λέει πρώην στέλεχος της βιομηχανίας.
Ανάλογες εξελίξεις καταγράφονται και αλλού. Μόλις τρεις μήνες μετά την εξαγορά της Paramount από τη Skydance, η νέα εταιρική οντότητα ανακοίνωσε την κατάργηση 1.000 θέσεων εργασίας. Όσο για τη συγχώνευση Warner Bros. και Discovery, ο διευθύνων σύμβουλος του ενοποιημένου ομίλου, David Zaslav, την είχε παρουσιάσει το 2021 ως άσκηση «βελτιστοποίησης». «Δεν νομίζω ότι όλοι βγήκαν κερδισμένοι», παρατηρεί το ίδιο στέλεχος. «Απλώς λίγοι το παραδέχονται».
Warner Bros. Discovery © EPA/CAROLINE BREHMAN
Μπροστά στον επικείμενο σεισμό, η ανησυχία στο Hollywood κορυφώνεται, ακόμη κι αν ελάχιστοι παράγοντες της βιομηχανίας τολμούν να μιλήσουν δημόσια, καθώς πολλοί συνεργάζονται είτε με το Netflix είτε με την Paramount. Από τις ελάχιστες εξαιρέσεις υπήρξε ο Τζέιμς Κάμερον. Σε συνέντευξή του στο podcast «The Town» του Ματ Μπελόνι, ο σκηνοθέτης του Avatar και του Τιτανικού ήταν κατηγορηματικός: «Το Netflix θα ήταν μια καταστροφή για τη Warner», δήλωσε, τη στιγμή που ο γίγαντας του streaming ξεκινούσε αποκλειστικές διαπραγματεύσεις για την εξαγορά της major εταιρείας.
Το επιχειρηματικό μοντέλο του Netflix παραμένει σταθερό εδώ και χρόνια: το streaming πάνω απ’ όλα. Οι κινηματογραφικές αίθουσες λειτουργούν κυρίως ως όχημα για την πορεία προς τα Όσκαρ. Δεν είναι τυχαίο ότι το 2024 ο Τεντ Σαράντος, ένας από τους δύο επικεφαλής της εταιρείας μαζί με τον Γκρεγκ Πίτερς, είχε δηλώσει ότι «το να πηγαίνεις στον κινηματογράφο για να δεις ταινίες είναι μια ξεπερασμένη έννοια». Σήμερα, ωστόσο, ο ίδιος επιχειρεί να ρίξει τους τόνους. «Οι δηλώσεις μου τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι ο κόσμος δυσκολεύεται να κατανοήσει τις πραγματικές μας προθέσεις», είπε πρόσφατα από τη σκηνή της Olympia στο Παρίσι.
Σε δημόσια συζήτηση με τον πρόεδρο του Canal+, Μαξίμ Σάαντα, ο Σαράντος προσπάθησε να κατευνάσει τις ανησυχίες, δηλώνοντας ότι σε περίπτωση εξαγοράς της Warner Bros. «η πρόθεσή μας θα είναι να συνεχίσουμε να βγάζουμε τις ταινίες της στις αίθουσες». Η υπόσχεση αυτή, που ο γαλλικός όμιλος χαρακτήρισε «δώρο για τους κινηματογράφους», συνδέεται ωστόσο με υφιστάμενες συμφωνίες διανομής έως το 2029 και όχι με μια επιστροφή στο παραδοσιακό μοντέλο. Όπως σχολιάζουν κυνικά παράγοντες της αγοράς, «μόνο όσοι θέλουν να πιστέψουν, δεσμεύονται».
Οι ιδιοκτήτες κινηματογραφικών αιθουσών παραμένουν βαθιά επιφυλακτικοί. Φοβούνται ότι ο κολοσσός της Silicon Valley θα περιορίσει δραστικά το παράθυρο αποκλειστικότητας των αιθουσών, μειώνοντάς το από 45 σε μόλις 17 ημέρες. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εκμεταλλευτών Κινηματογράφου στη Γαλλία (FNCF), Richard Patry, χαρακτηρίζει ενδεχόμενη απορρόφηση της Warner Bros. από το Netflix «μια άνευ προηγουμένου απειλή» για τις σκοτεινές αίθουσες.
Το ισχυρότερο λόμπι των αιθουσαρχών παγκοσμίως, που εκπροσωπεί περισσότερες από 30.000 αίθουσες στις ΗΠΑ και 26.000 διεθνώς, έχει ήδη προχωρήσει σε υπολογισμούς. Εκτιμά ότι μια τέτοια μέγα-συγχώνευση θα μπορούσε να μειώσει τα έσοδα του box office κατά περίπου 25%, δηλαδή σχεδόν 6 δισ. δολάρια, καθώς ταινίες που παραδοσιακά στηρίζονταν σε ευρεία κινηματογραφική διανομή μέσω της Warner Bros. θα αποσύρονταν πρόωρα από τις αίθουσες. Σε επιστολή προς μέλη του Κογκρέσου, ομάδα παραγωγών προειδοποίησε ότι η εξαγορά θα ισοδυναμούσε με «το κόψιμο του ομφάλιου λώρου του τομέα» των κινηματογράφων.
Οι εφαρμογές των Netflix, Warner Bros και Paramount © EPA/HANNIBAL HANSCHKE
Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκονται και τα συνδικάτα του Χόλιγουντ. Το Writers Guild of America αντέδρασε σφοδρά την επομένη της ανακοίνωσης της εξαγοράς από το Netflix, στις 5 Δεκεμβρίου, κάνοντας λόγο για κίνηση που αντιβαίνει ξεκάθαρα στους αντιμονοπωλιακούς νόμους. «Η μεγαλύτερη πλατφόρμα streaming στον κόσμο καταβροχθίζει έναν από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές της», ανέφερε, προειδοποιώντας για μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας, πιέσεις στους μισθούς, χειροτέρευση των συνθηκών εργασίας, αυξήσεις τιμών για τους καταναλωτές και συρρίκνωση της ποικιλίας περιεχομένου.
Ανησυχία εξέφρασαν επίσης η Directors Guild of America, υπό την προεδρία του Κρίστοφερ Νόλαν, που εκπροσωπεί 19.500 σκηνοθέτες, καθώς και το πανίσχυρο συνδικάτο SAG-AFTRA των 160.000 μελών. Όπως σημειώνουν, ακόμη κι αν η ενοποίηση εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμα τους μετόχους, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της βιομηχανίας ψυχαγωγίας.
Απέναντι σε αυτή την καταιγίδα αντιδράσεων, οι Σαράντος και Πίτερς επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους εργαζομένους του Netflix, υποστηρίζοντας ότι η εξαγορά δεν σηματοδοτεί το τέλος του Χόλιγουντ, αλλά «μια νίκη για τη βιομηχανία της ψυχαγωγίας». Σε τηλεδιάσκεψη με αναλυτές της Wall Street, ο Σαράντος επανέλαβε ότι η κίνηση θα ήταν «επωφελής για τους καταναλωτές, την καινοτομία, τους εργαζόμενους και τους δημιουργούς». Την ίδια στιγμή, το Netflix προβλέπει ετήσιες συνέργειες ύψους 2 έως 3 δισ. δολαρίων, ενώ η Paramount τις εκτιμά σε 6 δισ. δολάρια – αριθμοί που, για πολλούς, προμηνύουν νέες απολύσεις και λιγότερες παραγωγές.
Τα απανωτά χτυπήματα που έπληξαν το Χόλιγουντ
Όλα αυτά εκτυλίσσονται σε μια περίοδο κατά την οποία το ηθικό στο Χόλιγουντ βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών. Η πανδημία, η διπλή απεργία ηθοποιών και σεναριογράφων το 2023 και οι πρόσφατες πυρκαγιές που έπληξαν ιστορικά στούντιο έχουν αφήσει βαθιά σημάδια. «Ολόκληρος ο κλάδος βιώνει μια υπαρξιακή κρίση», παρατηρεί ειδικός της αγοράς. «Το Hollywood δεν έχει ανακάμψει ούτε δημοσιονομικά, ούτε παραγωγικά, ούτε σε όρους κοινού».
Και ενώ η βιομηχανία προσπαθεί ακόμη να σταθεί στα πόδια της, μια νέα απειλή προβάλλει στον ορίζοντα: η Τεχνητή Νοημοσύνη, που αμφισβητεί τα ίδια τα θεμέλια του δημιουργικού μοντέλου. «Μοιάζει με την κατάρα της Κασσάνδρας», σχολιάζει Γάλλος παράγοντας. «Νομίζαμε ότι ζούσαμε τη στιγμή του δεινόσαυρου. Μόνο που αυτή τη φορά δεν υπάρχει ένας μεγάλος μετεωρίτης, αλλά ένας συνεχής βομβαρδισμός από μικρούς αστεροειδείς». Σε ανάλογο τόνο, η Jane Fonda έγραψε πρόσφατα ότι «οι ευκαιρίες εξαφανίζονται – δίνουμε μάχη για τα ψίχουλα».
Η έκβαση της σκληρής αναμέτρησης ανάμεσα στο Netflix και την Paramount θα χρειαστεί πιθανότατα μήνες για να ξεκαθαρίσει. Στο Χόλιγουντ, όμως, πολλοί είναι ήδη πεπεισμένοι ότι αυτή η ιστορία δεν θα έχει happy end.
