Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, πριν δύο χρόνια, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του προσπαθούν να υπολογίσουν πώς θα τα καταφέρουν χωρίς τις ΗΠΑ και πόσο γρήγορα μπορούν να προετοιμαστούν.
Καθώς οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να εκτιμήσουν τις πιθανές συνέπειες της ήττας του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές, σε ορισμένους κύκλους υπάρχει ανησυχία ότι ένας αποδυναμωμένος πρόεδρος μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο αναξιόπιστος εταίρος, αναφέρει σε δημοσίευμα του το Bloomberg.
Η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ, προκειμένου να αποτρέψει μια εκλογική πανωλεθρία για τους Ρεπουμπλικάνους, καθώς και η σύντομη διακοπή των προειδοποιήσεων για εισερχόμενους βαλλιστικούς πυραύλους, κατέδειξαν στους Ουκρανούς πόσο εύθραυστη έχει γίνει η αμερικανική στήριξη. Την ίδια ώρα, οι Ρώσοι αρχίζουν να αναρωτιούνται αν μπορούν να εξομαλύνουν τις οικονομικές σχέσεις τους με τις ΗΠΑ χωρίς καν να τερματίσουν τον πόλεμο.
«Καταλαβαίνουμε προς τα πού οδηγούνται τα πράγματα», είπε ο Ζελένσκι σε δημοσιογράφους λίγο πριν από τις αμερικανικές εκλογές. «Το επόμενο κεφάλαιο είναι το “Μόνος στο σπίτι”».
Ρωσική επίθεση με drones στο Κίεβο
Η Ουκρανία παράγει μεγάλες ποσότητες όπλων και λαμβάνει σημαντική οικονομική βοήθεια από την Ευρώπη. Επομένως, η μείωση ή ακόμη και η ξαφνική διακοπή της αμερικανικής στήριξης δεν θα οδηγήσει σε άμεση κατάρρευση. Ωστόσο, η αποκλειστική εξάρτηση από την Ευρώπη θα άφηνε τις ουκρανικές δυνάμεις και τον άμαχο πληθυσμό εκτεθειμένους σε σοβαρούς κινδύνους.
«Αν οι ΗΠΑ σταματούσαν κάθε βοήθεια, πιστεύω ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να προσαρμοστεί», δήλωσε ο Ίαν Λέσερ, ερευνητής του German Marshall Fund στις Βρυξέλλες. «Το πολιτικό και στρατηγικό μήνυμα, όμως, θα ήταν πολύ επιζήμιο και θα ενθάρρυνε τη Μόσχα».
Ενώ Ουκρανοί αξιωματούχοι προετοιμάζονταν για συνομιλίες με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ στο Άμπου Ντάμπι αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ συναντήθηκε την περασμένη Πέμπτη στον Λευκό Οίκο με τον απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου, Κίριλ Ντμίτριεφ. Δήλωσε μάλιστα στους δημοσιογράφους ότι προσδοκά μια «μεγάλη συμφωνία», η οποία ενδεχομένως να αφορά ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι προετοιμάζονται, από την πλευρά τους, να δοκιμάσουν αν μπορούν να παράσχουν τις εγγυήσεις για την εφαρμογή μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Χιλιάδες στρατιώτες από 11 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, συμμετέχουν σε στρατιωτικές ασκήσεις που ξεκινούν τη Δευτέρα στην Πολωνία.
«Οι ασκήσεις του “Συνασπισμού των Προθύμων” θα μας βοηθήσει να προετοιμαστούμε πρακτικά για πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία μετά από μια εκεχειρία», δήλωσε την Πέμπτη στη Βαρσοβία ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ. «Οι ασκήσεις δεν σημαίνουν ότι θα υπάρξει σύντομα εκεχειρία. Θέλουμε να είμαστε έτοιμοι».
Οι Ευρωπαίοι, μαζί με τον Καναδά, δαπανούν δισεκατομμύρια δολάρια για την αγορά αμερικανικών όπλων που στέλνουν στο Κίεβο. Ωστόσο, δεν έχουν τη δυνατότητα να υποκαταστήσουν την αμερικανική συνδρομή σε τρεις κρίσιμους τομείς: την αντιαεροπορική άμυνα, τη δορυφορική συνδεσιμότητα και τις πληροφορίες.
Αντιαεροπορική άμυνα
Οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι Patriot, αμερικανικής κατασκευής και το αποτελεσματικότερο μέσο της Ουκρανίας απέναντι στους βαλλιστικούς πυραύλους, βρίσκονται σε δραματική έλλειψη από τότε που ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο στο Ιράν. Η πρόσφατη έγκριση από την κυβέρνηση Τραμπ πωλήσεων πυραύλων αξίας 2,1 δισ. δολαρίων στην Ουκρανία δεν πρόκειται να δώσει άμεση λύση.
«Η Ρωσία παράγει βαλλιστικούς πυραύλους πιο γρήγορα απ’ ό,τι ο υπόλοιπος κόσμος παράγει τους Patriot που απαιτούνται για την αναχαίτισή τους», δήλωσε τον περασμένο μήνα στο Κίεβο ο Σερχίι Μπεσκρέστνοφ, σύμβουλος του Ζελένσκι σε θέματα ηλεκτρονικού πολέμου. «Υπάρχει παγκόσμια έλλειψη».
Τα ευρωπαϊκά αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων PAC-2 και PAC-3 για τα συστήματα Patriot, που κατασκευάζονται από τις αμερικανικές Raytheon και Lockheed Martin, βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Εθνικοί στρατοί συχνά διστάζουν να τα παραχωρήσουν στην Ουκρανία χωρίς σαφείς δεσμεύσεις των ΗΠΑ για την αναπλήρωση των αποθεμάτων, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Η εικόνα αναμένεται να βελτιωθεί σε περίπου έναν χρόνο, όταν η Ουκρανία θα αρχίσει να παραλαμβάνει αναχαιτιστικούς πυραύλους που έχουν παραγγελθεί για παραγωγή στην Ευρώπη. Το Κίεβο αναμένεται να λάβει 600 πυραύλους PAC-2 γερμανικής παραγωγής το 2027 και το 2028, ενώ στα τέλη του περασμένου μήνα ανακοινώθηκε νέα συμφωνία για την παραγωγή πυραύλων PAC-3 στην Πολωνία.
Η υπόσχεση του Τραμπ να παραχωρήσει άδεια για την παραγωγή αναχαιτιστικών πυραύλων στην Ουκρανία δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Δεν έχει προχωρήσει ούτε το πρόγραμμα που ανακοίνωσαν τον Φεβρουάριο οι πέντε χώρες της Ευρώπης με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες για την ανάπτυξη συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας χαμηλού κόστους.
Ο σύμβουλος του Ζελένσκι, Μπεσκρέστνοφ, χαρακτήρισε το πρόγραμμα δύσκολο, καθώς εμπλέκονται πολλές διαφορετικές χώρες.
«Μπορούμε να κατασκευάσουμε κινητήρες, πυραύλους και εκτοξευτές», είπε. «Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το σύστημα θα λειτουργήσει τελικά, επειδή εξακολουθούμε να εξαρτόμαστε από εξαρτήματα που κατασκευάζονται αλλού».
Στρατιωτικές πληροφορίες
Οι πληροφορίες που παρέχουν οι ΗΠΑ για την παρακολούθηση των ρωσικών κινήσεων και τον εντοπισμό στόχων είναι επίσης δύσκολο να υποκατασταθούν από την Ευρώπη, ιδίως όταν πρόκειται για προειδοποιήσεις σε πραγματικό χρόνο σχετικά με επικείμενες αεροπορικές επιθέσεις.
Τον Οκτώβριο, η Ουκρανία σταμάτησε προσωρινά να λαμβάνει από τις ΗΠΑ έγκαιρες προειδοποιήσεις για εισερχόμενους βαλλιστικούς πυραύλους, μεταξύ των οποίων και για πέντε που κατευθύνονταν προς το Κίεβο. Η παροχή των προειδοποιήσεων αποκαταστάθηκε μετά από παρέμβαση Ουκρανών αξιωματούχων στην Ουάσιγκτον.
Δορυφορική συνδεσιμότητα
Τα συστήματα επικοινωνίας Starlink της SpaceX εξακολουθούν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της στρατιωτικής εφοδιαστικής και των πληγμάτων με ουκρανικά drones μεσαίας εμβέλειας.
Η σημασία τους έγινε ιδιαίτερα εμφανής τον περασμένο μήνα, όταν η ταχύτητα της υπηρεσίας περιορίστηκε σε μια διαμάχη για τους όρους χρήσης, όπως την περιέγραψε ο δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης της εταιρείας, Έλον Μασκ.
Η ευρωπαϊκή απάντηση στο Starlink του Μασκ, γνωστή ως Project Bromo, εξακολουθεί να αναμένει έγκριση από τις αρχές ανταγωνισμού, μετά τις αντιδράσεις συνδικάτων και προμηθευτών.
Οι αμερικανικοί στρατιωτικοί δορυφόροι επιτρέπουν επίσης στην Ουκρανία να λαμβάνει έγκαιρες προειδοποιήσεις για ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις και να εντοπίζει στόχους. Η Ευρώπη διαθέτει διαστημικές υποδομές, αλλά δεν έχει τον ίδιο αριθμό και το εύρος δορυφορικών δυνατοτήτων που θα μπορούσε να προσφέρει στο Κίεβο.
Από την ανεξαρτησία της, η Ουκρανία έχει θέσει σε τροχιά μερικούς μικρούς δορυφόρους με εκτοξεύσεις από άλλες χώρες. Δεν απέκτησε, όμως, ποτέ ολοκληρωμένο διαστημικό πρόγραμμα και, σε κάθε περίπτωση, δεν διαθέτει δυνατότητες που να μπορούν να αναπαράγουν το Starlink ή ακόμη και το ρωσικό σύστημα Rassvet.
