Πεδίο ριζικών αλλαγών στο τοπίο των μισθών θα είναι το επόμενο 12μηνο, καθώς θα έρθουν διαδοχικά τρεις μεγάλες αλλαγές. Η πρώτη αλλαγή θα έρθει με την επικείμενη ψήφιση του νομοσχεδίου με τίτλο »Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την Ενίσχυση των (σ.σ. Κλαδικών) Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας», το οποίο τέθηκε χθες (15.1.2026) σε δημόσια διαβούλευση. Το νομοσχέδιο αυτό αναμένεται να κατατεθεί και να ψηφιστεί τον Φεβρουάριο του 2026 και θα ανοίξει τον δρόμο -πρακτικά από τον Μάρτιο του 2026- σε αυξήσεις στους βασικούς κλαδικούς μισθούς πάνω από το επίπεδο του κατώτατου μισθού.
Η δεύτερη αλλαγή θα έρθει την 1η Απριλίου του 2026, οπότε θα τεθεί σε ισχύ η νέα αύξηση στον κατώτατο μισθό για όσους αμείβονται με αυτόν. Η τρίτη αλλαγή θα έρθει την 1η Ιανουαρίου του 2027, οπότε θα δοθούν μαζικά αυξήσεις 10% σε όλους τους αμειβόμενους με τον κατώτατο, που έχουν συμπληρώσει τριετή προϋπηρεσία. Πιο αναλυτικά:
Αλλαγές στις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις: Αναβαθμίζεται ο ρόλος της ΓΣΕΕ
Βασικά σημεία του νομοσχεδίου, το οποίο έφερε χθες η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, σε δημόσια διαβούλευση είναι τα ακόλουθα:
- Παρέχεται πλέον η δυνατότητα και στη ΓΣΕΕ (δηλαδή όχι μόνο στις εθνικές – τριτοβάθμιες εργοδοτικές οργανώσεις, όπως ήδη συμβαίνει) να συνάπτει ή να συνυπογράφει κλαδική συλλογική σύμβαση, χωρίς να λαμβάνεται υπ’ όψιν το τεκμήριο κάλυψης του απαιτούμενου ποσοστού για την επέκταση κλαδικών συλλογικών συμβάσεων. Η ΓΣΕΕ θα μπορεί να συμμετάσχει στις διαδικασίες σύναψης κλαδικής σύμβασης, μόνο εφόσον οι οργανώσεις αυτές επιλέξουν να την προσκαλέσουν να συμμετάσχει στις διαπραγματευτικές διαδικασίες. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, «η ενίσχυση του ρόλου της ΓΣΕΕ θα συμβάλλει στη διασφάλιση μεγαλύτερης σταθερότητας, συνέπειας και συνοχής στη διαμόρφωση των κλαδικών ρυθμίσεων, καθώς και στη διαπραγματευτική διαδικασία εν γένει, δεδομένου ότι ως τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση διαθέτει μεγαλύτερη οργανωτική υποστήριξη, τεχνογνωσία και διαπραγματευτική εμπειρία, σε σχέση με τις πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις».
- Οι ίδιες οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις θα πρέπει εντός του κειμένου τους να κάνουν ρητή αναφορά στους Κωδικούς Αριθμού Δραστηριότητας (ΚΑΔ) που αντιστοιχούν στον κλάδο τον οποίο καλύπτει η σύμβαση, καθώς και σε τυχόν άλλα στοιχεία εξειδίκευσης (όπως χαρακτηριστικά επιχειρηματικών δραστηριοτήτων). Η αναφορά σε τετραψήφιο ΚΑΔ εμπεριέχει και τους εξαψήφιους ή οκταψήφιους υπό-ΚΑΔ του κωδικού αυτού.
- Η εγγραφή στα Μητρώα Οργανώσεων δεν θα συνιστά προϋπόθεση για την ικανότητα των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Ωστόσο, αίτηση για επέκταση συλλογικής σύμβασης εργασίας δύναται να υποβάλει αποκλειστικά οργάνωση που είναι εγγεγραμμένη στο αντίστοιχο Μητρώο.
- Μειώνεται το απαιτούμενο ποσοστό των εργαζομένων του κλάδου ή επαγγέλματος, που πρέπει να απασχολούνται από τους εργοδότες που ήδη δεσμεύονται από τη συλλογική σύμβαση, από 50% σε 40%, προκειμένου να καταστεί ευχερέστερη η ενεργοποίηση της διαδικασίας επέκτασης. «Με τη μείωση του εν λόγω ποσοτικού κριτηρίου αναμένεται να αυξηθούν οι συλλογικές συμβάσεις που πληρούν την εν λόγω προϋπόθεση. Κατ’ αποτέλεσμα θα μπορούν να επεκταθούν περισσότερες συλλογικές συμβάσεις και να καλυφθούν περισσότεροι εργαζόμενοι και επιχειρήσεις από αυτές», σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του εν λόγω νομοσχεδίου.
- Συγκεκριμένα, για τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας προβλέπεται ότι η προϋπόθεση του ποσοτικού κριτηρίου του 40% δεν θα εξετάζεται, όταν η κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας συνάπτεται ή συνυπογράφεται:
- Από τη μεριά των εργαζομένων, από τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ). Η ΓΣΕΕ αποτελεί τη μοναδική τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση της χώρας, με μέλη οργανώσεις από το σύνολο των κλάδων της οικονομίας, γεγονός που της προσδίδει καθολικό και ενιαίο χαρακτήρα εκπροσώπησης των εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο.
- Από τη μεριά των εργοδοτών, από μία εκ των αναγνωρισμένων ως ευρύτερης εκπροσώπησης ή πανελλήνιας έκτασης εργοδοτικών οργανώσεων, από εκείνες που συμμετέχουν στη διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού.
- Από την πλευρά των εργαζομένων, ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχει η πλέον αντιπροσωπευτική τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση. Για τις υπόλοιπες συλλογικές συμβάσεις εργασίας, από την πλευρά των εργαζομένων, ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχει η πλέον αντιπροσωπευτική συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων στο πεδίο ισχύος της συλλογικής σύμβασης εργασίας.
- Μετά την τρίμηνη παράταση ισχύος των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, θα συνεχίζουν να ισχύουν όλοι οι κανονιστικοί όροι τους, μέχρι να τροποποιηθούν με νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση εργασίας. Σημειώνεται ότι ως κανονιστικοί νοούνται οι όροι της συλλογικής σύμβασης που επηρεάζουν τις ατομικές συμβάσεις εργασίας, καθώς και ότι η μετενέργεια έχει αόριστη διάρκεια. Επομένως, εξασφαλίζεται η πλήρης προστασία μετά την πάροδο της χρονικής διάρκειας της συλλογικής σύμβασης, ακόμη και αν δεν συναφθεί εκ νέου συλλογική σύμβαση.
Η ΓΣΕΕ θα μπορεί να υπογράψει κλαδικές συμβάσεις – Οι Κλαδικές οργανώσεις θα την καλέσουν; Σημειώνεται πως έως σήμερα μόνο οι Τριτοβάθμιες Εργοδοτικές -και όχι η ΓΣΕΕ- μπορούν να συνυπογράψουν Κλαδική Συλλογική Σύμβαση. Με το νομοσχέδιο Κεραμέως, η ΓΣΕΕ αποκτά και αυτή, όπως και οι Εργοδοτικοί «ομόλογοι» της, το δικαίωμα αυτό και έτσι θα μπορεί να συνυπογράψει και αυτή μία Κλαδική Συλλογική Σύμβαση. Σε αυτό το σημείο τα ερωτήματα είναι δύο:
- Το πρώτο κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα προσκληθεί από την αντίστοιχη κλαδική εργατική οργάνωση.
- Το δεύτερο κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν υπάρχουν δύο κλαδικές εργατικές οργανώσεις και η μία επιθυμεί τη συμμετοχή της ΓΣΕΕ στην Κλαδική συλλογική διαπραγμάτευση και η άλλη όχι.
Αύξηση κατώτατου μισθού: Κατεβαίνει ο πήχης των προσδοκιών για αυξήσεις μετά το 2027
Βάσει του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, ο κατώτατος μισθός θα αναπροσαρμοστεί από 1η Απριλίου 2026 από την κυβέρνηση μετά από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, την ΤτΕ και επιστημονικούς φορείς. Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για αύξηση του μικτού κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ έως το 2027 έναντι των 880 ευρώ που είναι σήμερα. Η αύξηση αυτή θα αντιστοιχεί σε ποσοστό 8% την επόμενη διετία. Συνεπώς αναμένεται μία αύξηση της τάξεως 4% το 2026 και 4% το 2027.
Συνεπώς η νέα βάση διαπραγμάτευσης για τις επόμενες κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις θα είναι πιθανότατα τα 920 ευρώ από την 1η Απριλίου 2026 (δηλαδή έναν μήνα περίπου μετά την αναμενόμενη ψήφιση του νέου πλαισίου για τις κλαδικές συμβάσεις) και τα 950 ευρώ από την 1η Απριλίου 2027.
Από εκεί και πέρα, όμως, δηλαδή από το 2028, θα τεθεί σε ισχύ ο νέος μαθηματικός τύπος υπολογισμού του κατώτατου μισθού (βάσει νόμου Κεραμέως για την ενσωμάτωση της κοινοτικής οδηγίας για επαρκείς κατώτατες αμοιβές κ.λπ.), αν και η τελική απόφαση θα παραμείνει στην εκάστοτε κυβέρνηση σε περίπτωση που κρίνει για μια σειρά οικονομικούς -αλλά και δημοσιονομικούς- λόγους, πως πρέπει να «παγώσει».
Aρμόδια στελέχη του υπουργείου Εργασίας, με τα οποία ήρθε σε επαφή το powergame.gr, δεν περιμένουν παρόμοιες (σχετικά «μεγάλες») με την προ του 2027 περιόδου αυξήσεις. Για την ακρίβεια αναμένουν από το 2028 και έπειτα, χαμηλότερες αυξήσεις στον κατώτατο, αν τουλάχιστον επαληθευθούν οι (χαμηλές) προβλέψεις του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Προγράμματος για την πορεία του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα προβλέπεται να πέσει ο ρυθμός ανάπτυξης από το 2,4% το 2026, στο 1,7% το 2027, στο 1,6% το 2028 και στο 1,3% το 2029.
Επαλήθευση τέτοιων προβλέψεων θα σηματοδοτούσε πλήγμα για την παραγωγικότητα της εργασίας στην ελληνική οικονομία και θεωρείται, από τις ίδιες πηγές, μαθηματικώς… βέβαιο πως θα σπρώξει προς τα κάτω τις αυξήσεις στον κατώτατο μισθό.
Αυξήσεις μέσω του ξεπαγώματος των τριετιών: Γιατί είναι κομβικό σημείο η 1η Ιανουαρίου 2027
Σύμφωνα με όσα προβλέπει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο (εργασιακός νόμος Γεωργιάδη, 2023), από την 1η Ιανουαρίου 2024 ξεπαγώνουν οι «τριετίες». Ωστόσο, δεν αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία για τους αμειβόμενους, με τον κατώτατο μισθό σε όλους τους κλάδους από την 12η Φεβρουαρίου 2012 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023.
Έτσι, η προϋπηρεσία αυτή «εκμηδενίζεται» και το «κοντέρ» γράφει από την 1η Ιανουαρίου 2024. Αυτό σημαίνει πως όσοι προσλήφθηκαν από την 12η Φεβρουαρίου 2012 μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2023 και αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, θα κλείσουν αναγνωρισμένη προϋπηρεσία 3 ετών την 1η Ιανουαρίου 2027.
Βάσει του νόμου Γεωργιάδη, αυτό σημαίνει πως οι εργαζόμενοι που προσλήφθηκαν την προαναφερθείσα 11ετία, δικαιούνται αυτόματα – υποχρεωτικά αύξηση 10% την 1η Ιανουαρίου 2027, πέραν της αύξησης που θα λάβουν στον κατώτατο μισθό τους την 1η Απριλίου 2026 αλλά και την 1η Απριλίου 2027 κ.λπ.
Πηγές του powergame.gr σε υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας παραδέχονται πως η επαναφορά των τριετιών στους αμειβόμενους με κατώτατο μισθό οριζόντια, σε όλους τους κλάδους της ελληνικής οικονομίας από 1η Ιανουαρίου 2027, θα επηρεάσει το πεδίο των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε κάθε κλάδο χωριστά.
Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πως:
- Από τη μια μεριά οι αναμενόμενες -ολοένα και χαμηλότερες- αυξήσεις στον κατώτατο μισθό (μετά το 2027) θα ωθήσουν σε διεκδικήσεις για αυξήσεις μέσω των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων.
- Από την άλλη μεριά, οι διαρκείς μισθολογικές αυξήσεις μέσω των τριετιών (10% για όσους συμπληρώνουν τριετία, 20% σε όσους συμπληρώνουν 6ετία, 30% σε όσους συμπληρώνουν 9ετία) θα ωθούν προς τα… κάτω τις διαθέσεις των εργοδοτών να δεχτούν μεγάλες αυξήσεις στις κλαδικές συμβάσεις.
