Τον περιορισμό του «κόστους γήρανσης», δηλαδή των συνταξιοδοτικών ή και υγειονομικών δημοσίων δαπανών για τους ηλικιωμένους με στόχο προπαντός την αύξηση των αμυντικών προτείνει η Γενική Γραμματεία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σύμφωνα με σχετικό έγγραφο που δημοσιεύτηκε μετά τη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (17.2.26).
Το εν λόγω έγγραφο (Draft Council Recommendation onon the economic policy of the euro area) θα οδηγηθεί προς έγκριση από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, στις 19 – 20 Μαρτίου 2026.
Ο βασικός λόγος για την ανάγκη «περιορισμού» του «κόστους γήρανσης» δεν είναι άλλο, σύμφωνα με το ίδιο draft από το γεγονός ότι «η συνολική δημοσιονομική θέση στη ζώνη του ευρώ παραμένει υπό πίεση, με τα κυβερνητικά ελλείμματα και τα επίπεδα χρέους να εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα προ-πανδημίας ποσοστά σε πολλά κράτη μέλη και δεν προβλέπεται να μειωθούν τα αμέσως επόμενα χρόνια».
Αμέσως μετά, τονίζεται πως «η τήρηση των δημοσιονομικών οδών που συνέστησε το Συμβούλιο για τη διατήρηση της βιωσιμότητας του χρέους θα πρέπει να συμβαδίζει με τη δημιουργία χώρου για τις πιέσεις δαπανών που προκύπτουν από την ανάγκη βελτίωσης των αμυντικών δυνατοτήτων, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μεταξύ άλλων μέσω της υποστήριξης της καινοτομίας, και την ενίσχυση των επενδύσεων σε στρατηγικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων ικανοτήτων και υποδομών, καθώς και για το δημοσιονομικό κόστος που σχετίζεται με ολοένα και συχνότερα γεγονότα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική υποβάθμιση, οι απώλειες των οποίων ασφαλίζονται ιδιωτικά μόνο σε περιορισμένο βαθμό σε πολλές χώρες».
Μ΄ άλλα λόγια, η πρώτη «πίεση» για τη «δημιουργία χώρου» (σ.σ. δημοσιονομικού) προέρχεται από την ικανοποίηση της «ανάγκης βελτίωσης των αμυντικών δυνατοτήτων», στα πλαίσια του Σχεδίου για τον Επανεξοπλισμό της ΕΕ, δηλαδή του ReArm EU Readiness 2030.
Από πλευράς ευρωπαϊκού συμβουλίου είναι ξεκάθαρο από που πρέπει να δημιουργεί περισσότερος δημοσιονομικός «χώρος» προκειμένου προκειμένου να «βελτιωθούν» οι «αμυντικές δυνατότητες» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και αυτό γιατί το εν λόγω daft αναφέρει ρητά πως «αυτές οι σημαντικές και ανταγωνιστικές ανάγκες δαπανών θα απαιτήσουν» τις εξής δύο βασικές κινήσεις:
1. Περιορισμός της αύξησης του κόστους γήρανσης και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων επενδύσεων
Η πρώτη κίνηση πρέπει να είναι «μια σταδιακή επαναπροτεραιοποίηση των δημόσιων δαπανών» και συγκεκριμένα «τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της αύξησης του κόστους γήρανσης» και «τη βελτίωση της ποιότητας των προγραμμάτων δαπανών».
Πηγές του powergmame.gr στο οικονομικό επιτελείο της Αθήνας, αναφέρουν πως το βασικό εργαλείο για ενδεχόμενη επανεξέταση του «κόστους γήρανσης» η έκθεση του Αgeing Report, την οποία θα εκδώσει η γενική διεύθυνση των οικονομικών και νομισματικών υποθέσεων της Κομισιόν το 2027 για όλες τις χώρες – μέλη της ΕΕ.
Πληροφορίες αναφέρουν πως τα στοιχεία από ελληνικής πλευράς θα σταλούν στην Κομισιόν προς το τέλος του τρέχοντος έτους.
Πάντως, η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας έχει επισημάνει πως δεν προτίθεται να αυξήσει τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου 2027, κάτι που θα μπορούσε να επιμηκύνει και έτσι να μειώσει την κατ΄ έτος συνταξιοδοτική δαπάνη και παράλληλα να ενισχύσει τα έσοδα από εισφορές.
Κατά τ’ άλλα, η μελλοντική συνταξιοδοτική δαπάνη θα μπορούσε να ελαφρυνθεί μέσω της ανάπτυξης του 2ου και 3ου πυλώνα της ασφάλισης (ΤΕΑ και ιδιωτική ασφάλιση), σημειώνουν οι ίδιες πηγές, μέσω της εφαρμογής της σύστασης της Κομισιόν (την οποία στήριξε χθες ο Έλληνας ΥΠΟΙΚ και πρόεδρος του Eurogroup, κ. Κυριάκος Πιερρακάκης) για την «αυτόματη» εγγραφή των Ευρωπαίων ασφαλισμένων σε ΤΕΑ ή ιδιωτικές ασφαλιστικές.
Από πλευράς ευρωπαϊκού συμβουλίου, στο πεδίο των δαπανών, επίσης, γίνεται σαφές πως «οι δαπάνες θα μπορούσαν να γίνουν πολύ πιο αποτελεσματικές και στοχευμένες στις πολιτικές προτεραιότητες με την ενδελεχή χρήση των εργαλείων αναθεώρησης δαπανών, ανάλυσης κόστους-οφέλους και προϋπολογισμού απόδοσης».
Και προσθέτει λέγοντας πως «συγκεκριμένα, η μεγαλύτερη χρήση της ιδιωτικής ασφάλισης για ζημίες που σχετίζονται με το κλίμα θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο».
Παραπέρα, οι Βρυξέλλες σημειώνουν πως «το 2025, οι κανόνες για την ενδιάμεση αναθεώρηση της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ τόνισαν επίσης ορισμένους τομείς (άμυνα και ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και απαλλαγή από τον άνθρακα, ενεργειακή μετάβαση, οικονομικά προσιτή στέγαση, μέτρα που σχετίζονται με το νερό και προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ανατολικές παραμεθόριες περιοχές) ως στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ.
Ο επαναπρογραμματισμός των επιχειρησιακών προγραμμάτων και η κινητοποίηση των διαθέσιμων πόρων θα επέτρεπαν πρόσθετες επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς».
«Τέλος», σημειώνει το ίδιο draft, «η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων επενδύσεων μέσω ορθού μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, αποτελεσματικού συντονισμού σε όλους τους τομείς πολιτικής και τα επίπεδα διακυβέρνησης, αυστηρής αξιολόγησης έργων και συνεργιών με ιδιωτική χρηματοδότηση θα μπορούσαν να συμβάλουν σημαντικά στην παραγωγικότητα και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα».
2. Πρόσθετα έσοδα από τη μείωση των φορολογικών κενών και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης
Η δεύτερη κίνηση αφορά στη «διερεύνηση των δυνατοτήτων κινητοποίησης πρόσθετων εσόδων». Από το ευρωπαϊκό συμβούλιο τονίζεται πως «η μείωση των φορολογικών κενών με τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων μέσω της ψηφιοποίησης, η αντιμετώπιση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής και η καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού παραμένουν σημαντικές για τη διασφάλιση δίκαιων και αποτελεσματικών φορολογικών συστημάτων».
Επίσης, τονίζεται πως «η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και η στροφή προς φόρους λιγότερο επιζήμιους για την ανάπτυξη, αυξάνοντας παράλληλα τα κίνητρα για εργασία και ευθυγραμμίζοντας τις φορολογικές στρατηγικές με τους ευρύτερους πολιτικούς στόχους, θα στήριζε υγιή δημόσια οικονομικά και βιώσιμη ανάπτυξη».
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη μπει στο δρόμο που υποδεικνύει το ευρωπαϊκό συμβούλιο στο σκέλος ιδίως της μείωσης του κενού ΦΠΑ, μέσω της υποχρεωτικής σύνδεσης ταμειακών – POS και των ψηφιακών τιμολογίων,κάτι που -σε συνδυασμό με τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και τον πληθωρισμό- εκτόξευσε τα έσοδα από έμμεσους φόρους.
Από φέτος και συγκεκριμένα από την άνοιξη αναμένεται η εφαρμογή μέτρων για τη μείωση του «κενού» στα έσοδα από τη φορολογία των ενοικίων, μέσω της υποχρεωτικής πληρωμής τους μέσω τραπεζών και της λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτητών Ακινήτων.
