Προ των πυλών βρίσκεται η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, η οποία θα ισχύσει από την 1η Απριλίου 2026 και θα δώσει μία ακόμα ώθηση προς τα πάνω στον μέσο μισθό. Κατά πρώτον, η αύξηση του κατώτατου στα 950 ευρώ και, κατά δεύτερον, του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ εξακολουθεί να αποτελεί διπλή μισθολογική πολιτική δέσμευση της κυβέρνησης έως το 2027.
Η πρώτη δέσμευση, με βάση τα υφιστάμενα οικονομικά-δημοσιονομικά δεδομένα, φαίνεται πως βρίσκεται πάρα πολύ κοντά στην υλοποίηση της, αλλά η δεύτερη ακόμα απέχει σε σημαντικό βαθμό μέχρι την πραγματοποίηση της, γεγονός που καθιστά περισσότερο σημαντικό το «ειδικό βάρος» του κατώτατου μισθού προς αυτήν την κατεύθυνση.
Με άλλα λόγια, ενδεχομένως, να χρειαστεί και πάλι ο εθνικός κατώτατος μισθός να παίξει τον ρόλο του επιταχυντή του ρυθμού αύξησης του μισθού -κόντρα στη νέα, «κλαδική» προσέγγιση την οποία θέλει να φέρει στην πολιτική των μισθών η κυβέρνηση μέσω του νόμου Κεραμέως για τις συλλογικές συμβάσεις.
Αυτή είναι η μία πλευρά της «κρυμμένης» αλήθειας του στόχου για αύξηση του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ έως το 2027. Υπάρχει, όμως, και μία ακόμα και αυτή αφορά το γεγονός ότι η αύξηση του μέσου μισθού την περίοδο 2019-2025 όχι μόνο συντελέστηκε συντριπτικά λόγω των αυξήσεων στον κατώτατο μισθό, αλλά σ’ ένα κοινωνικό έδαφος όπου πλέον έχουν κυριαρχήσει εντελώς οι μισθωτοί και κυρίως εκείνοι των κλάδων χαμηλής ειδίκευσης (και αμοιβής) της εργασίας.
Ο εθνικός κατώτατος μισθός παραμένει το πασπαρτού για τον μέσο μισθό
Την αύξηση στον κατώτατο μισθό θα την αποφασίσει η κυβέρνηση, αφού ολοκληρωθεί η τρέχουσα διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και επιστημονικά ινστιτούτα προς το τέλος Μαρτίου 2026. Οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί εκ μέρους των παραπάνω «δίνουν» μία αύξηση μεταξύ 3,5% και 5%.
Ως πιθανότερο σενάριο, αναφέρουν πηγές του powergame.gr που συμμετέχουν στη διαβούλευση για τον κατώτατο μισθό, διακρίνεται μία αύξηση της τάξεως του 5,3% που αντιστοιχεί σ’ ένα «στρογγυλό» 50ευρώ μικτά.
Σε αυτήν την περίπτωση, ο μικτός κατώτατος μισθός θα ανέλθει στα 930 ευρώ έναντι των 880 ευρώ που είναι σήμερα. Η αύξηση αυτή αναμένεται να συμπαρασύρει και τον μέσο μισθό στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΦΚΑ (Ιούνιος 2025) ανέρχεται στα 1.162 ευρώ μικτά, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ο 13ος και 14ος μισθός (επιδόματα εορτών και αδείας). Μαζί με τον 13ο και 14ο, ανέρχεται στα 1.355 ευρώ (έναντι στόχου για 1.500 ευρώ έως το 2027).
Εφόσον, ο κατώτατος μισθός αυξηθεί στα 950 ευρώ έως τον Απρίλιο του 2027, δηλαδή κατά 7,3%, ο μέσος μισθός -βάσει των προβολών που κάνουν φορείς όπως η ΤτΕ- θα αυξηθεί κατά το ήμισυ ή αλλιώς κατά 3,65%. Αυτό θα τον οδηγήσει στο επίπεδο των 1.204 ευρώ χωρίς τα επιδόματα εορτών και αδείας και στα 1.404 ευρώ με αυτά.
Με άλλα λόγια, από μόνη της η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν είναι αρκετή για να τραβήξει το «κάρο» του μέσου μισθού έως τα 1.500 ευρώ. Eκείνο που δεν μπορεί ακόμα να εκτιμηθεί είναι η επίδραση δυο παραγόντων:
- Το εύρος της καταβολής αυξήσεων 10% στον κατώτατο μισθό όσων εργαζομένων κλείσουν 3ετία κατά την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Η πιθανή υπογραφή κλαδικών συλλογικών συμβάσεων στην εστίαση και έπειτα στο εμπόριο.
Αυξήσεις στον μισθό λόγω τριετιών
Αφορά προπαντός τους αμειβόμενους με τον κατώτατο μισθό που προσελήφθησαν μετά την 12η Φεβρουαρίου 2012, με τον χρόνο της αναγνωρισμένης (δηλαδή πληρωτέας) προϋπηρεσίας να μετρά, όμως, από την 1η Ιανουαρίου 2024. Στελέχη του Υπουργείου Εργασίας αναφέρουν στο powergame.gr πως δεν έχουν ακριβή εικόνα σε σχέση με το πόσοι θα είναι οι δικαιούχοι αυτής της αύξησης είτε αυτή δοθεί ολόκληρη, είτε δοθεί μερικώς.
Ολόκληρη θα δοθεί η αύξηση του 10% στους εργαζομένους εκείνους που αμείβονται ακριβώς με τον κατώτατο μισθό που ισχύει κατά την 1η Ιανουαρίου 2027. Έτσι, αν π.χ. ο κατώτατος μισθός ανέλθει στα 930 ευρώ την Απριλίου 2027, όποιος έχει συμπληρώσει τριετή προϋπηρεσία την 1η Ιανουαρίου 2027, θα λάβει αυτόματα -υποχρεωτικά επιπλέον αύξηση 10% και έτσι θα ανέβει ο μισθός του στα 1.023 ευρώ μικτά (αύξηση 93 ευρώ).
Μερικώς, θα δοθεί η αύξηση της τριετούς ωρίμανσης σε εκείνους τους εργαζομένους, οι οποίοι κατά την 1η Ιανουαρίου 2027 αμείβονται με μισθό μεταξύ του κατώτατου μισθού και του προσαυξημένου λόγω τριετούς ωρίμανσης μισθού. Για παράδειγμα, έστω εργαζόμενος ο οποίος αμείβεται κατά την 1η Ιανουαρίου 2027 με μισθό 980 ευρώ και έχει 3ετή προϋπηρεσία, την ώρα που ο κατώτατος μισθός -ας υποθέσουμε- πως θα έχει ανέλθει έως τότε στα 930 ευρώ. Καθώς ο κατώτατος μισθός με τριετή προϋπηρεσία θα μπορούσε να ανέλθει την 1η Ιανουαρίου 2027 στα 1.023 ευρώ, ο εργαζόμενος του παραδείγματος μας θα δει αύξηση 53 ευρώ ή 5,1%.
Πάντως αν το εύρος των αυξήσεων μέσω των τριετιών από 1ης Ιανουαρίου 2027 δεν είναι μεγάλο και συγκεκριμένα αρκετά ικανό να συμπαρασύρει αποφασιστικά προς τα πάνω τον μέσο μισθό, δεν θα πρέπει να αποκλείεται μία αύξηση στον κατώτατο μισθό πέραν των 950 ευρώ, παραδέχονται αρμόδιοι παράγοντες.
Υπογραφή κλαδικών συλλογικών συμβάσεων
Ο νόμος Κεραμέως διευκολύνει σημαντικά την υπογραφή κλαδικών συλλογικών συμβάσεων μέσω της δυνατότητας συνυπογραφής τους από τη ΓΣΕΕ, χωρίς να λαμβάνεται υπ’ όψιν το ποσοστό κάλυψης.
Πληροφορίες αναφέρουν πως στο τραπέζι βρίσκεται αύξηση 10%-15% στη διετία στον βασικό μισθό στην εστίαση, η οποία καλύπτει κοντά στο 20% των μισθωτών της χώρας, κάτι που θα οδηγούσε σε διακριτή αύξηση και του μέσου μισθού 2%-2,5%, σύμφωνα με ορισμένες ανεπίσημες εκτιμήσεις, οδηγώντας τον στα 1.235 ευρώ μικτά χωρίς τα δώρα και στα 1.440 ευρώ μαζί με τα δώρα.
Το ζήτημα, βέβαια, είναι αν και σε ποιο βαθμό η ΓΣΕΕ, εξαιτίας της κρίσης που έχει οδηγήσει ανοιχτά πλέον η «υπόθεση Παναγόπουλου», θα είναι σε θέση να συμμετάσχει σε κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις, με τρόπο που να διευκολύνουν τελικά τη θετική έκβασή τους.
Εκτινάχτηκαν οι μισθωτοί ως ποσοστό των απασχολούμενων συνολικά
Η πορεία των μισθών καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική σε συνθήκες όπου τα τελευταία… 23 χρόνια έχει αλλάξει δραματικά ο χάρτης της εν γένει απασχόλησης της χώρας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στο γ’ τρίμηνο του 2025, οι μισθωτοί αποτελούσαν το 72% του συνόλου των απασχολούμενων με το υπόλοιπο 28% να το απαρτίζουν οι αυτοαπασχολούμενοι με προσωπικό, χωρίς προσωπικό και οι βοηθοί οικογενειακών επιχειρήσεων.
Το αντίστοιχο διάστημα του 2002, δηλαδή κατά το πρώτο έτος εισαγωγής του ευρώ στην Ελλάδα, οι μισθωτοί αποτελούσαν το 59%. Με άλλα λόγια, το κομμάτι των μισθωτών στην συνολική πίτα της απασχόλησης αυξήθηκε κατά 13 ολόκληρες μονάδες σε βάρος των αυτοαπασχολούμενων.
Αξίζει να σημειωθεί πως η αύξηση των μισθωτών ως ποσοστό επί της συνολικής απασχόλησης δεν σταμάτησε κατά την περίοδο των μνημονίων. Σημείωσε μόνο μία πρόσκαιρη μείωση το 2012-2013 και συνέχισε, έπειτα, την ανηφόρα. Μάλιστα, η αύξηση αυτή οφείλεται όχι μόνο στη μείωση του πλήθους των αυτοαπασχολουμένων με ή χωρίς προσωπικό αλλά και στην αύξηση του πλήθους των μισθωτών.
Έτσι, το 2001 οι μισθωτοί έφταναν τα 2,378 εκατ. (59,7% συνόλου απασχολούμενων). Εκτινάχτηκαν στους 2,928 εκατ. το 2009, δηλαδή παραμονές του πρώτου Μνημονίου (64,5%). Έπειτα έπεσαν σταδιακά στα 2,275 εκατ. το 2014 (64,4%) για να πάρει στη συνέχεια ανιούσα πορεία, φτάνοντας στο ιστορικό ρεκόρ των 3,191 εκατ. μισθωτών (72%).
Οι αμοιβές
Ο μέσος μισθός 2,808 εκατ. εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, σύμφωνα με στοιχεία του ΕΦΚΑ (Ιούνιος 2025) ανήλθε στα 1.162 ευρώ μικτά (χωρίς δώρα). Τον Ιούνιο του 2019 ο μέσος μισθός για 2,405 εκατ. εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, ανερχόταν στα 923 εκατ. ευρώ. Συνεπώς σημείωσε μία αύξηση 20% την περίοδο 2019 – 2025, ενώ κατά 35% αυξήθηκε ο κατώτατος μισθός, γεγονός που σημαίνει πως συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του μέσου μισθού οφείλεται στην αύξηση του κατώτατου μισθού, με τον οποίο αμείβονται οι εργαζόμενοι με τη χαμηλότερη ειδίκευση.
Από αυτήν την άποψη μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ο κλάδος με τη μεγαλύτερη αύξηση απασχολούμενων την περίοδο 2010-2025 ήταν αυτός των τουριστικών καταλυμάτων και της εστίασης (+30% ή +142 χιλιάδες), στον οποίο κατά βάση αμείβονται οι εργαζόμενοι με τον κατώτατο μισθό.
Ταυτόχρονα, διακριτή είναι η αύξηση της παράλληλης απασχόλησης, με τις θέσεις εργασίας να έχουν φτάσει τα 3,143 εκατ., ενώ οι ασφαλισμένοι ανέρχονται στους 2,880 εκατ.
Το χάσμα θέσεων απασχόλησης και απασχολούμενων ανέρχεται στις 263 χιλιάδες, είναι πρωτοφανές και «υποκρύπτει» ότι 263 χιλιάδες εργαζόμενοι κάνουν δύο και ακόμα περισσότερες εργασίες. Ο μέσος μισθός που «μετρά» ο ΕΦΚΑ, συμπεριλαμβάνει φυσικά και τις παράλληλες απασχολήσεις.
Συνεπώς, δεν μπορεί κανείς να αντιληφθεί την «αύξηση» του μέσου μισθού τα τελευταία χρόνια, χωρίς να λάβει υπ’ όψιν τρεος παράγοντες:
- Έχει εκτιναχθεί το ποσοστό της μισθωτής απασχόλησης έναντι της αυταπασχόλησης με την πρώτη να έχει κατά κανόνα χαμηλότερες αποδοχές γενικά σε σχέση με τη δεύτερη. Ενδεικτικά, αναφέρεται πως ο μέσος μισθός το 2010 ήταν 1.224 ευρώ (έναντι 1.162 ευρώ το 2025) με τους μισθωτούς στον ιδιωτικό τομέα να ανέρχονται μόλις στους 1,802 εκατ. τότε (έναντι 2,880 εκατ. το 2025!).
- Η αύξηση του μέσου μισθού το 2019 – 2025 οφείλεται συντριπτικά στην αύξηση του κατώτατου μισθού.
- Με τον κατώτατο μισθό αμείβεται η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων των κλάδων εκείνων (με χαμηλή ειδίκευση εργασίας) που τράβηξαν προς τα πάνω το «κάρο» της απασχόλησης εν μέσω Μνημονίων αλλά και μετά από αυτά.
