Νομοσχέδιο με το οποίο θα έχει στόχο να περιορίσει το χάσμα στους μισθούς μεταξύ ανδρών και γυναικών θα φέρει μέσα στην άνοιξη, η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως.
Το νομοσχέδιο αυτό θα ενσωματώσει σχετική κοινοτική οδηγία (2023/970) για την ενίσχυση της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας, μέσω της μισθολογικής διαφάνειας και μηχανισμών επιβολής.
Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα πρέπει -σύμφωνα με την ίδια οδηγία- να φανούν τα πρώτα αποτελέσματα πολύ σύντομα και συγκεκριμένα, έως τις αρχές Ιουνίου 2027, κάτι που έχει εξαιρετική σημασία, αν αντιληφθεί κανείς πως κατά μέσο όρο στην Ελλάδα οι γυναίκες παίρνουν μισθό κατά 13,6% χαμηλότερο από τους άνδρες.
Με άλλα λόγια, η ενσωμάτωση της εν λόγω κοινοτικής οδηγίας με νόμο θα φέρει σταδιακά με πρώτο crash test τον Ιούνιο του 2027 πίεση για αυξήσεις μισθών των γυναικών με «ταβάνι» το 13,4%.
Μία τέτοια εξέλιξη αναμένεται συμβάλλει όχι μόνο στην αύξηση γενικά του μέσου μισθού, μαζί με τα άλλα τρέχοντα μέτρα (αύξηση κατώτατου, ενίσχυση συλλογικών συμβάσεων, κλπ.) αλλά και στην προσέλκυση περισσότερων γυναικών στην απασχόληση, κάτι που αποτελεί μία από τις βασικές στοχεύσεις της πολιτικής του υπ. Εργασίας.
Πέναλτι με αναδρομικές αποζημιώσεις στις επιχειρήσεις που θα παραβιάζουν το νόμο
Η κ. Κεραμέως έχει λάβει ήδη από τις 24 Μαρτίου 2026, πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής Εργασίας υπό την καθηγήτρια, Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου.
Όπως προβλέπει η σχετική ανακοίνωση του υπ. Εργασίας, στόχος της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/970 είναι η διασφάλιση ίσης αμοιβής για την παροχή ίσης εργασίας ανεξαρτήτως φύλου. Σε αυτή την κατεύθυνση η Οδηγία εισάγει συγκεκριμένους κανόνες διαφάνειας σε τρία επίπεδα:
- κατά την αναγγελία θέσεων και τη διαδικασία πρόσληψης,
- κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, ιδίως ως προς το δικαίωμα πρόσβασης του εργαζομένου σε μισθολογικά στοιχεία και
- ως προς την υποχρέωση των επιχειρήσεων να δημοσιοποιούν στοιχεία για τις αμοιβές.
Παράλληλα, διαβάζοντας κανείς την οδηγία την οποία θα ενσωματώσει η ελληνική κυβέρνηση, βλέπει πως αυτή προβλέπει «πέναλτι» σε όσες επιχειρήσεις μέσω αναδρομικών αποζημιώσεων σε όσες γυναίκες αδικήθηκαν στη μισθοδοσία τους έναντι εκείνης των ανδρών.
Κατά 13,4% οι μισθοί των γυναικών σε σχέση με τους μισθούς των ανδρών
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ (Ιανουάριος 2026), για τα έτη 2022, 2023, 2024 το Χάσμα Αμοιβών (δηλαδή το ποσοστό κατά το οποίο οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των ανδρών είναι μεγαλύτερες από αυτές των γυναικών) παραμένει σχετικά σταθερό στο σύνολο της οικονομίας στο 13,4% το 2022 και το 2024 ενώ το 2023 ήταν 13,6%.
Μεταξύ των τομέων οικονομικής δραστηριότητας, το μεγαλύτερο Χάσμα Αμοιβών παρατηρείται στον τομέα Ενημέρωση και Επικοινωνία:
Κατά 24,5%, 24,9% και 25,3% για τα έτη 2022, 2023 και 2024 αντίστοιχα είναι χαμηλότερες οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των γυναικών έναντι των ανδρών.
Το μικρότερο μισθολογικό χάσμα και με αντίθετο πρόσημο (δηλαδή οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των ανδρών είναι χαμηλότερες από των γυναικών) καταγράφεται στον τομέα Παροχή Νερού, Επεξεργασία Λυμάτων, Διαχείριση Αποβλήτων και Δραστηριότητες Εξυγίανσης, με -4,8%, -4,4% και -5,5% για τα έτη 2022, 2023 και 2024 αντίστοιχα.
Τι προβλέπει η κοινοτική οδηγία την οποία θα ενσωματώσει με νόμο η κυβέρνηση
Τα βασικά σημεία της οδηγίας την οποία θα ενσωματώσει η κυβέρνηση με νόμο στο εθνικό δίκαιο είναι τα ακόλουθα:
1. Καθολική εφαρμογή σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα και όλες τις συμβάσεις
Η οδηγία θα εφαρμόζεται στους εργοδότες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, σε όλους τους εργαζομένους που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας, κατά τα οριζόμενα στον νόμο, τις συλλογικές συμβάσεις και/ή την πρακτική που ισχύει σε κάθε κράτος μέλος.
2. Όμοια αμοιβή για όμοια εργασία
Οι εργοδότες θα πρέπει να διαθέτουν μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας.
Τα κράτη μέλη, σε συνεννόηση με τους φορείς ισότητας, λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν τη διάθεση εργαλείων ή μεθοδολογιών ανάλυσης και την εύκολη πρόσβαση σε αυτά προς στήριξη και καθοδήγηση των εργοδοτών κατά την αξιολόγηση και τη σύγκριση της αξίας της εργασίας σύμφωνα με τα κριτήρια που θεσπίζονται με την οδηγία αυτή.
Τα εν λόγω εργαλεία ή μεθοδολογίες καθιστούν δυνατό για τους εργοδότες και/ή τους κοινωνικούς εταίρους να θεσπίζουν και να χρησιμοποιούν εύκολα ουδέτερα ως προς το φύλο συστήματα επαγγελματικής αξιολόγησης και κατάταξης που αποκλείουν κάθε μισθολογική διάκριση λόγω φύλου.
3. Μισθολογική διαφάνεια πριν από την έναρξη της απασχόλησης
Οι αιτούντες απασχόληση έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν από τον μελλοντικό εργοδότη πληροφορίες σχετικά με:
- την αρχική αμοιβή ή το εύρος της, με βάση αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, που πρέπει να καθορίζεται για τη συγκεκριμένη θέση.
- κατά περίπτωση, τις σχετικές διατάξεις της συλλογικής σύμβασης που εφαρμόζει ο εργοδότης σε σχέση με τη θέση.
Ο εργοδότης δεν υποβάλλει ερωτήσεις στους αιτούντες σχετικά με το μισθολογικό ιστορικό τους κατά τη διάρκεια των τωρινών ή των προηγούμενων εργασιακών σχέσεών τους.
Οι εργοδότες διασφαλίζουν ότι οι προκηρύξεις κενών θέσεων εργασίας και οι τίτλοι εργασίας χαρακτηρίζονται από ουδετερότητα ως προς το φύλο και ότι οι διαδικασίες πρόσληψης καθοδηγούνται κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, προκειμένου να μην υπονομεύεται το δικαίωμα ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας («δικαίωμα ίσης αμοιβής»).
4. Διαφάνεια του καθορισμού των αμοιβών και της πολιτικής μισθολογικής εξέλιξης
Οι εργοδότες καθιστούν εύκολα προσβάσιμα στους εργαζομένους τους τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της αμοιβής, των επιπέδων αμοιβής και της μισθολογικής εξέλιξης των εργαζομένων.
Τα κριτήρια αυτά είναι αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο.
Τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν τους εργοδότες που απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζομένους από την προβλεπόμενη υποχρέωση που σχετίζεται με την μισθολογική εξέλιξη.
5. Υποβολή στοιχείων σχετικά με το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών εργαζομένων
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργοδότες παρέχουν τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με την οργάνωσή τους, μεταξύ άλλων, για τα εξής: το μισθολογικό χάσμα των φύλων, το μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία και το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων.
- Οι εργοδότες με 250 ή περισσότερους εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε έτος, τις πληροφορίες που ορίζονται στην παράγραφο 1 σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
- Οι εργοδότες με 150 έως 249 εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία, τις πληροφορίες που ορίζονται στην παράγραφο 1 σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
- Οι εργοδότες με 100 έως 149 εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία, τις πληροφορίες σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
- Τα κράτη μέλη δεν εμποδίζουν τους εργοδότες με λιγότερους από 100 εργαζομένους να παρέχουν τις πληροφορίες που ορίζονται στην παράγραφο 1 σε εθελοντική βάση.
- Τα κράτη μέλη μπορούν, βάσει του εθνικού δικαίου, να απαιτούν από τους εργοδότες με λιγότερους από 100 εργαζομένους να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την αμοιβή.
6. Δικαίωμα αποζημίωσης για τους εργαζομένους
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι κάθε εργαζόμενος που υπέστη ζημία ως αποτέλεσμα προσβολής οποιουδήποτε δικαιώματος ή παράβασης οποιασδήποτε υποχρέωσης που σχετίζεται με την αρχή της ισότητας της αμοιβής έχει το δικαίωμα να διεκδικήσει και να λάβει πλήρη αποζημίωση ή αποκατάσταση, όπως καθορίζεται από το κράτος μέλος, για την εν λόγω ζημία.
Η αποζημίωση ή η αποκατάσταση συνιστά πραγματική και αποτελεσματική αποζημίωση ή αποκατάσταση, όπως προβλέπεται από το κράτος μέλος, για την προκληθείσα απώλεια και ζημία, κατά τρόπο αποτρεπτικό και αναλογικό.
Η αποζημίωση ή αποκατάσταση θέτει τον εργαζόμενο που υπέστη ζημία στην κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν εάν δεν είχε υποστεί δυσμενή διάκριση λόγω φύλου ή εάν δεν είχε υπάρξει προσβολή δικαιώματος ή παράβαση υποχρέωσης σχετικά με την αρχή της ισότητας της αμοιβής.
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η αποζημίωση ή αποκατάσταση περιλαμβάνει πλήρη απόδοση αναδρομικών και σχετικών επιμισθίων ή πληρωμών σε είδος, αποζημίωση για απώλεια ευκαιριών, μη υλική ζημία, οποιαδήποτε ζημία η οποία προκαλείται από άλλους σχετικούς παράγοντες που ενδέχεται να περιλαμβάνουν διατομεακές διακρίσεις, καθώς και τόκους υπερημερίας.
Η αποζημίωση ή η αποκατάσταση δεν περιορίζεται εκ των προτέρων με τον καθορισμό ανωτάτου ορίου.
