Καθώς βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση (από 18.10.26) το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών περί ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος (κατ’ επέκταση των πρωθυπουργικών εξαγγελιών από το βήμα της 90ης ΔΕΘ στις 05.09.26), φαίνεται πως διαμορφώνεται πλέον ένα ευρύ μόνιμο σύστημα αυξήσεων στις αποδοχές των συνταξιούχων, αλλά και των μισθωτών, τόσο του Δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα.
Σημειώνεται πως το εν λόγω ν/σ φέρνει δύο βασικά νέα μόνιμα μέτρα στο πεδίο των παροχών από το κράτος:
- Το πρώτο είναι το μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ (μεικτά) σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους, το οποίο θα καταβληθεί για πρώτη φορά στις 16 Δεκεμβρίου του 2027.
- Το δεύτερο είναι το επίσης μόνιμο επίδομα 400 ευρώ (αφορολόγητο) προς όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών.
Τα επιδόματα αυτά έρχονται ως επιστέγασμα δύο προηγούμενων στρατηγικών παρεμβάσεων της κυβέρνησης προς τις δύο παραπάνω κοινωνικές ομάδες.
Καμία τιμαριθμοποίηση στα νέα επιδόματα για το Δημόσιο και τους συνταξιούχους
Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομικών με τα οποία ήλθε σε επαφή το powergame.gr, δεν προβλέπεται να υπάρξει «τιμαριθμοποίηση» των παραπάνω επιδομάτων.
Αυτό σημαίνει πως το ύψος των παραπάνω επιδομάτων δεν θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια, είτε κατά το ποσοστό του πληθωρισμού είτε κατά ένα ποσοστό που αντανακλά την πορεία όχι μόνο του πληθωρισμού, αλλά και του ΑΕΠ, όπως π.χ. θα ισχύσει για τα επιδόματα προς τα ΑμΕΑ από το 2027 (όπως προβλέπει το ίδιο νομοσχέδιο που προβλέπει τα δύο νέα επιδόματα για τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους) ή ήδη ισχύει για τις κύριες συντάξεις από το 2023.
Σε ποιες παροχές ισχύει η τιμαριθμοποίηση
Συγκεκριμένα:
- Σε σχέση με τους συνταξιούχους, υπενθυμίζεται πως από την 1η Ιανουαρίου 2023 έχουν ξεπαγώσει οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα δοθεί, για πρώτη φορά, οριζόντια, η ίδια ποσοστιαία αύξηση σε όλους τους συνταξιούχους, «νέους» και «παλιούς» (καθώς θα καταργηθεί η προσωπική διαφορά από 1.1.2027).
Η αύξηση που θα δοθεί του χρόνου θα ανέλθει στο 2,8%, ποσοστό που αποτελεί τον μέσο όρο της αύξησης του Γενικού Δείκτη Τιμών (δηλαδή τον πληθωρισμό) και του ΑΕΠ το 2026.
Με βάση τον ίδιο τύπο, αυξάνονται κάθε χρόνο και τα μερίσματα τα οποία εισπράττουν οι συνταξιούχοι του Δημοσίου από τα Μετοχικά Ταμεία (Πολιτικών Υπαλλήλων, Στρατού, Ναυτικού, Αεροπορίας).
- Σε σχέση με τους δημόσιους υπάλληλους, από τον Απρίλιο του 2025 έχει τεθεί σε ισχύ διάταξη που προβλέπει οριζόντια αύξηση στους μισθούς κατά το εκάστοτε ποσό αύξησης του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα. Έπειτα, δόθηκε νέα αύξηση τον Απρίλιο του 2026, ενώ το ίδιο θα συμβεί τον Απρίλιο του 2027.
Την 1η Ιανουαρίου 2028 θα δοθεί επιπλέον αύξηση, ισόποση μεν με την αύξηση στον κατώτατο μισθό, αλλά υπολογισμένη με βάση τον μαθηματικό τύπο που προβλέπει ο νόμος Κεραμέως, στον «πυρήνα» του οποίου βρίσκεται η επίδραση του πληθωρισμού στα χαμηλότερα εισοδήματα.
Την ίδια ώρα, μαζί με τον κατώτατο μισθό (βασική συνιστώσα αναπροσαρμογής του οποίου ήταν και θα παραμείνει ο πληθωρισμός), κάθε χρόνο από το 2019 (με εξαίρεση το 2020-2021 λόγω της πανδημίας), οπότε ξεπάγωσε η διαδικασία αυξήσεών του, αυξάνεται κάθε χρόνο και το τακτικό επίδομα ανεργίας, καθώς αποτελεί αναλογία του.
Εκτός των μόνιμων μηχανισμών αυξήσεων οι επικουρικές συντάξεις, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και το επίδομα παιδιού
Δεν ισχύει, όμως, καμία πάγια αναπροσαρμογή για μια σειρά άλλων παροχών του Δημοσίου.
Πρώτα πρώτα, δεν προβλέπεται καμία αναπροσαρμογή των επικουρικών συντάξεων. Στο πάλαι ποτέ Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ (ΕΤΕΑΠ) και μετέπειτα κλάδο επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ ισχύει από το 2016, βάσει νόμου Κατρούγκαλου, η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, απαγορεύοντας κάθε αύξηση, ενώ αφήνει ανοιχτό το παράθυρο μείωσης των επικουρικών συντάξεων.
Η μόνη αύξηση που δόθηκε ήταν το 2020 σε μία μικρή μειοψηφία των δικαιούχων (μόλις 1 στους 6), βάσει νόμου Βρούτση και κατ’ εφαρμογήν προηγούμενης απόφασης του ΣτΕ κατά του νόμου Κατρούγκαλου.
Κατά τα άλλα, οι επικουρικές συντάξεις, οι οποίες ως πλήθος βρίσκονται σε αναλογία 1 προς 2 με τις κύριες συντάξεις (καταβάλλονται 1,420 εκατ. επικουρικές συντάξεις παράλληλα με 2,928 εκατ. κύριες συντάξεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «Ήλιος» για τον Σεπτέμβριο του 2026), το μόνο που γνώρισαν εδώ και δέκα χρόνια ήταν μία έμμεση μείωση, λόγω του «ροκανίσματος» της πραγματικής αξίας τους με όχημα τον πληθωρισμό.
Και το ροκάνισμα αυτό δεν ήταν λίγο, αν λάβει κανείς υπ’ όψιν πως σωρευτικά ο πληθωρισμός την τελευταία δεκαετία έχει «τρέξει» με ρυθμό της τάξεως του 25%.
Καθώς οι επικουρικές συντάξεις ως κονδύλι αποτελούν το 12% της τρέχουσας ετήσιας δαπάνης των ταμείων για συντάξεις, μπορεί κανείς σε γενικές γραμμές να αντιληφθεί πως οι συνταξιούχοι μέσω του παγώματος των επικουρικών συντάξεων έχουν υποστεί μια έμμεση μείωση των πραγματικών αποδοχών τους συνολικά από τις συντάξεις της τάξεως του 3%.
Εκτός των επικουρικών συντάξεων, εκτός του πεδίου ενός μηχανισμού μονίμων αυξήσεων είναι και όλα τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ (πλην των ΑμΕΑ, τα οποία -όπως προαναφέρθηκε- εισάγονται από το 2027 σε διαδικασία τιμαριθμικής αύξησης, και το επίδομα ανασφαλίστων υπερηλίκων).
Ο λόγος κατά βάση γίνεται για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα παιδιού και το επίδομα ενοικίου. Αν και τα τα δύο πρώτα έχουν τύχει, από πλευράς της παρούσας κυβέρνησης, αυξήσεων, αυτές ήταν είτε έκτακτες (π.χ. διπλές καταβολές εν καιρώ πανδημίας ή της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης) είτε τακτικές, αλλά άσχετες με τον πληθωρισμό.
