Τα τελευταία χρόνια, η αυτοκινητοβιομηχανία στην Ευρώπη ακολουθεί καθοδική πορεία. Η πτωτική αυτή τάση οφείλεται σε έναν συνδυασμό δομικών, οικονομικών και γεωπολιτικών παραγόντων.
Ο έντονος ανταγωνισμός από την Κίνα, που προσφέρει φθηνότερα ηλεκτρικά οχήματα, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος ενέργειας και εργασίας στην Ευρώπη, καθώς και η μειωμένη ζήτηση λόγω του πληθωρισμού, επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγή. Επιπλέον, οι ολοένα και αυστηρότεροι περιβαλλοντικοί κανονισμοί της ΕΕ και η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, που αναδιαμορφώνει τον τρόπο παραγωγής, ωθούν τις αυτοκινητοβιομηχανίες να μειώσουν τους ρυθμούς τους και να «σβήσουν τις μηχανές». Παρά την τάση αυτή, μία χώρα ξεχωρίζει, συνεχίζοντας να παράγει δυναμικά.
Η αυτοκινητοβιομηχανία της Σλοβακίας ξεχωρίζει
Σύμφωνα με στοιχεία του The Economist, η Σλοβακία, μια μικρή χώρα της Κεντρικής Ευρώπης έχει καθιερωθεί ως ένας από τους ισχυρότερους πόλους της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, φιλοξενώντας μονάδες παραγωγής παγκόσμιων κολοσσών, όπως οι Volkswagen, Kia και Stellantis, ενώ σύντομα και η Volvo θα κατασκευάζει τα δικά της ηλεκτρικά αυτοκίνητα στη χώρα.
Η πορεία αυτή ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1990, όταν η χώρα υιοθέτησε μεταρρυθμίσεις σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, προκειμένου να αποτελέσει πόλο έλξης για τους ξένους επενδυτές. Με τις προτιμήσεις των καταναλωτών να μεταβάλλονται και το ενδιαφέρον αγοραστών και εταιρειών να στρέφεται πλέον μαζικά στα αυτόματα αυτοκίνητα, η Volkswagen ήταν η πρώτη αυτοκινητοβιομηχανία που επένδυσε, αγοράζοντας και εκσυγχρονίζοντας ένα εργοστάσιο στην Μπρατισλάβα το 1991, δημιουργώντας εκεί μια σύγχρονη μονάδα παραγωγής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σλοβακία καταφέρνει να παράγει σχεδόν ένα εκατομμύριο οχήματα τον χρόνο. Αν και σε απόλυτους αριθμούς δεν μπορεί να συγκριθεί με υπερδυνάμεις όπως η Κίνα (η οποία αγγίζει τα 31 εκατομμύρια οχήματα ετησίως), κατέχει την πρώτη θέση παγκοσμίως στην κατά κεφαλήν παραγωγή. Αυτό το επίτευγμα την καθιστά την πιο «πυκνή» αυτοκινητοβιομηχανική οικονομία στον πλανήτη, προσελκύοντας διαρκώς νέα κεφάλαια και το ενδιαφέρον των διεθνών αγορών. Η επιτυχία της βασίζεται στον συνδυασμό της στρατηγικής της θέσης στην καρδιά της Ευρώπης, του ανταγωνιστικού εργατικού κόστους και της υψηλής εξειδίκευσης των εργαζομένων της.
Η Ρομποτική Επανάσταση της Porsche στη Σλοβακία
Η Σλοβακία δραστηριοποιείται πλέον σε μια κατηγορία πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός της. Στην «καρδιά» αυτής της στρατηγικής βρίσκεται το “Porsche Smart Battery Shop” στη Horna Streda. Πρόκειται για μια υπερσύγχρονη μονάδα, στην οποία η Porsche έχει επενδύσει περίπου 1 δισ. ευρώ.
Η παραγωγή εκεί είναι σχεδόν πλήρως αυτοματοποιημένη (έως και 95%), με τις ρομποτικές μηχανές να είναι διπλάσιες από τους 150 εργαζόμενους. Αυτόνομα οχήματα και ρομποτικοί βραχίονες αναλαμβάνουν το στοίβαγμα των στοιχείων, τη συγκόλληση με λέιζερ και τον ποιοτικό έλεγχο. Για πρώτη φορά, η Porsche έχει “in-house” παραγωγή και συναρμολογεί τα δικά της modules (χρησιμοποιώντας στοιχεία της LG Energy Solution) για να έχει απόλυτο έλεγχο στην απόδοση των μπαταριών που προορίζονται για την ηλεκτρική Porsche Cayenne.
Με την παραγωγή να αγγίζει τα 1,1 εκατομμύρια οχήματα το 2025, η χώρα παραμένει σταθερά η πρώτη στον κόσμο σε παραγωγή ανά κάτοικο. Ο κλάδος αυτός αποτελεί τη «σπονδυλική στήλη» της οικονομίας, καθώς συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ, απασχολεί άμεσα 170.000 άτομα και αντιπροσωπεύει το 1/3 των συνολικών εξαγωγών.
Η επιτυχία αυτή προσελκύει διαρκώς νέους παίκτες. Η Volkswagen, παρούσα από το 1991, αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο (και πρώτο) ιδιώτη εργοδότη της χώρας, κατασκευάζοντας ετησίως 337.000 οχήματα (VW, Audi, Skoda, Porsche). Παράλληλα, η Volvo επενδύει 1,2 δισ. ευρώ για ένα νέο εργοστάσιο ηλεκτρικών οχημάτων που θα λειτουργήσει το 2027 και επιλέγει στρατηγικά τη Σλοβακία λόγω του εξειδικευμένου δυναμικού, των υποδομών, ενός δικτύου 400 προμηθευτών, αλλά και των γενναιόδωρων κρατικών ενισχύσεων ύψους 270 εκατ. ευρώ.
Ανθεκτικότητα, αντοχή και ηλεκτροκίνηση
Την ώρα που η συνολική παραγωγή στην Ευρώπη συρρικνώθηκε τουλάχιστον 20% σε σχέση με το 2019, η Σλοβακία κατάφερε να αντισταθεί, σημειώνοντας μόνον οριακές απώλειες, παρά τις αναταράξεις της πανδημίας και τους αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της ΕΕ, που αύξησαν σημαντικά το κόστος παραγωγής.
Η επιτυχία αυτή αποδίδεται, σε μεγάλο βαθμό, στις έγκαιρες επενδύσεις για τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πρόσφατη έναρξη παραγωγής ηλεκτρικών μοντέλων από την Kia στη μονάδα της Ζιλίνα (350.000 οχήματα σε ετήσια βάση). Παρά το γεγονός ότι οι πωλήσεις των αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων δεν επαλήθευσαν τις αρχικές, εξαιρετικά αισιόδοξες προβλέψεις, στη Δυτική Ευρώπη σημείωσαν άνοδο της τάξης του 30% κατά το περασμένο έτος. Πλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της Schmidt Automotive, τα ηλεκτρικά μοντέλα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα πέμπτο των συνολικών πωλήσεων στην αγορά
Οι κίνδυνοι και ο διεθνής ανταγωνισμός
Ωστόσο, η «μονοκαλλιέργεια» οχημάτων και η έντονη εξάρτηση της Σλοβακίας από τον κλάδο αυτό, την εκθέτει σε σημαντικούς κινδύνους, καθιστώντας την ευάλωτη στις μεταβολές της διεθνούς αγοράς:
-
Όλες οι ευρωπαϊκές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με την απειλή των φθηνών κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Η BYD – κορυφαία κινεζική εταιρεία κατασκευής οχημάτων νέας ενέργειας (NEV) και μπαταριών- ετοιμάζεται να λειτουργήσει εκεί το πρώτο του ευρωπαϊκό εργοστάσιο (με την πλήρη παραγωγή να αναμένεται το 2026), ενώ και η γερμανική BMW επέλεξε την Ουγγαρία για την κατασκευή της νέας σειράς ηλεκτρικών οχημάτων «Neue Klasse». Επιπλέον, η BYD επεκτείνεται στην Τουρκία, η οποία προσφέρει ακόμα χαμηλότερο κόστος παραγωγής και άμεση πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς δασμούς.
-
Η Ισπανία προσελκύει κατασκευαστές μπαταριών χάρη στα γενναιόδωρα κίνητρα και την άφθονη ανανεώσιμη ενέργεια.
-
Η Stellantis (σημαντικός παγκόσμιος όμιλος αυτοκινητοβιομηχανιών), επεκτεί
νεται ταχύτατα στο Μαρόκο, εκμεταλλευόμενη το χαμηλό εργατικό κόστος και τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ.
Μπορεί η Σλοβακία να διαθέτει «όλα τα καλά», από το ανταγωνιστικό εργατικό κόστος με μισθούς σημαντικά χαμηλότερους από τη Δυτική Ευρώπη, μέχρι την ιδανική γεωγραφική θέση στην καρδιά της ηπείρου που μειώνει δραστικά τα έξοδα μεταφοράς, όμως δεν διαθέτει ακόμη δικές της εθνικές αυτοκινητοβιομηχανίες.
Αν αύριο η Volkswagen ή η Kia βρουν μια άλλη χώρα, όπως η Ουγγαρία ή το Μαρόκο, που θα τους προσφέρει μεγαλύτερο κέρδος, μπορούν ανά πάσα στιγμή να μεταφέρουν τις επενδύσεις τους εκεί. Ως εκ τούτου, αυτή η μικρή γωνιά της Ευρώπης πρέπει να αναζητά διαρκώς νέους τρόπους για να παραμένει ανταγωνιστική και να κρατά τις “μηχανές” αναμμένες. Μέχρι τώρα πάντως, φαίνεται πως τα καταφέρνει πολύ καλά.
