Συγκρούσεις σήμερα μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων επιβολής του νόμου στο Ιράν στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 3 ανθρώπους, μεταδίδουν ιρανικά ΜΜΕ.
Πρόκειται για τους πρώτους θανάτους που καταγράφονται μετά την έναρξη των κινητοποιήσεων διαμαρτυρίας την περασμένη Κυριακή στη χώρα με επίκεντρο την ακρίβεια.
Στο Λορντεγκάν (νοτιοδυτικά), δύο πολίτες σκοτώθηκαν, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Fars, κάνοντας λόγο για συγκρούσεις, ρίψεις πετρών και προκλήσεις ζημιών εναντίον δημοσίων κτιρίων, σε αυτήν την πόλη που βρίσκεται σε απόσταση 650 χιλιομέτρων από την Τεχεράνη.
«Διαδηλωτές άρχισαν να πετούν πέτρες εναντίον διοικητικών κτιρίων, μεταξύ άλλων το κυβερνείο, το τέμενος, το δημαρχείο και τράπεζες» και η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Το Fars ανέφερε επίσης πως προκλήθηκαν «σημαντικές ζημιές», ενώ οι αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις ανθρώπων που θεωρήθηκαν «υποκινητές» των ταραχών.
Νωρίτερα σήμερα, κατά τη διάρκεια της νύχτας, ένα μέλος των δυνάμεων επιβολής του νόμου έχασε επίσης τη ζωή του στο δυτικό τμήμα της χώρας, σε ξεχωριστά βίαια επεισόδια που σημειώθηκαν στο Κουντάστ. Ηλικίας 21 ετών και μέλος της Μπασίτζ «προασπιζόταν τη δημόσια τάξη», διευκρίνισε η κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη τον τοπικό κυβερνήτη, ο οποίος μίλησε για ρίψεις πετρών και 13 τραυματίες μεταξύ των αστυνομικών.
Μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ άρχισαν τα προβλήματα
Η περίοδος μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ, τον περασμένο Ιούνιο, δεν εξελίχθηκε σε φάση ανασυγκρότησης και επαναθεώρησης για την Τεχεράνη, αλλά σε κατάσταση διαρκούς πολιτικής φθοράς για τους Αγιατολάχ. Και αυτό είναι το βασικό ζήτημα -παρά τις σημαντικές εξωτερικές πιέσεις που επιμένουν- και έχει να διαχειριστεί το ιρανικό καθεστώς.
Ο Ντόναλντ Τραμπ σε δηλώσεις του κατά την υποδοχή του Νετανιάχου υπογράμμισε πως το καθεστώς του Ιράν δεν απειλείται από μια επανάσταση με θεαματική ανατροπή, αλλά από τη συσσώρευση πιέσεων που δεν του επιτρέπουν να «κλείσει» κανένα μέτωπο.
Τα ισχυρά ισραηλινά αλλά και αμερικανικά πλήγματα έδειξαν σε όλο τον κόσμο ότι κρίσιμες εγκαταστάσεις μπορούν να στοχοποιηθούν και ότι η δήθεν αποτροπή δεν λειτουργεί. Αυτό δεν μεταφράστηκε σε κατάρρευση, αλλά σε πολιτική έκθεση.
Η εικόνα ελέγχου των Αγιατολάχ υπέστη ρωγμές και αυτές οι ρωγμές δεν «επισκευάζονται» εύκολα, ιδίως όταν τις ακολούθησε η ραγδαία οικονομική επιδείνωση. Το καθεστώς διατηρεί την ικανότητα καταστολής και επιβολής, αλλά αυτό πλέον φαίνεται δεν είναι αρκετό για να καθησυχάσει τον κόσμο που βράζει από τα προβλήματα της ακρίβειας.
Από το καλοκαίρι και μετά, η οικονομία εξελίχθηκε στο βασικό εσωτερικό πεδίο «μάχης». Η πτώση της αξίας του νομίσματος, η άνοδος του πληθωρισμού και η αδυναμία σταθεροποίησης της αγοράς έπληξαν ομάδες με πολιτικό βάρος, ιδιαίτερα τους εμπόρους και τα μεσαία στρώματα των αστικών κέντρων.
Η επιστροφή κινητοποιήσεων με οικονομικό πρόσημο μετά από δεκαετίες – και τρία χρόνια μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις που έφερε η δολοφονία της Μαχσά Αμίνι – δεν έχει τον χαρακτήρα των κινημάτων του 2022, αλλά είναι πιο επικίνδυνη σε βάθος χρόνου.
Δεν αμφισβητεί ανοιχτά το καθεστώς, αμφισβητεί όμως την ικανότητά του να κυβερνά αποτελεσματικά. Η αλλαγή ρητορικής από την κυβέρνηση, με αναφορές σε «νόμιμα αιτήματα», δείχνει ότι το σύστημα αντιλαμβάνεται τη φθορά και προσπαθεί να την επιβραδύνει, χωρίς να έχει σήμερα τουλάχιστον κάποια απτή λύση στα χέρια του.
Οι νεκροί από τις διαδηλώσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ξεκάθαρα το πόσο επικίνδυνο και κυρίως πόσο «εύφλεκτο» είναι το μείγμα σήμερα για την Τεχεράνη.
Πώς έφτασε το Ιράν στην κρίση
Η σημερινή κρίση στο Ιράν δεν προέκυψε ξαφνικά. Από την άνοιξη του 2025 είχαν ήδη καταγραφεί διάσπαρτες κοινωνικές εκρήξεις – αρχικά περιορισμένες και επαγγελματικά στοχευμένες. Αρτοποιοί, αγρότες και μικρομεσαίοι διαμαρτύρονταν για καθυστερήσεις επιδοτήσεων, αυξημένο ενεργειακό κόστος και ελλείψεις βασικών αγαθών. Οι κινητοποιήσεις εκείνης της περιόδου δεν είχαν ακόμη πολιτικό χαρακτήρα, όμως αποκάλυπταν μια οικονομία που έμπαινε σε φάση αποσύνθεσης.
Το καθοριστικό σημείο ήρθε στα τέλη Δεκεμβρίου 2025. Στις 28 Δεκεμβρίου, έμποροι στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης κατέβηκαν στους δρόμους μετά τη νέα κατακρήμνιση του ριάλ, το οποίο κατέγραψε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου. Μέσα σε 24 ώρες, οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν σε μεγάλες πόλεις – Ισφαχάν, Σιράζ, Χαμεντάν – και απέκτησαν μαζικό χαρακτήρα. Το αίτημα έπαψε να είναι μόνο οικονομικό. Τα συνθήματα στράφηκαν ανοιχτά κατά της πολιτικής ηγεσίας και του ανώτατου θρησκευτικού κατεστημένου.
Στις 30 Δεκεμβρίου, η κυβέρνηση επιχείρησε ελιγμό. Ανακοίνωσε αλλαγή διοικητή στην Κεντρική Τράπεζα και έκανε λόγο για «διάλογο με την κοινωνία». Η κίνηση ερμηνεύθηκε περισσότερο ως ένδειξη αδυναμίας παρά ελέγχου. Τα πανεπιστήμια μπήκαν στο παιχνίδι, φοιτητές κατέβηκαν στους δρόμους και οι απεργίες άρχισαν να παραλύουν την καθημερινότητα.
Η κορύφωση ήρθε την τελευταία ημέρα του έτους. Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, διαδηλώσεις καταγράφηκαν σε περισσότερες από 20 επαρχίες. Υπήρξαν συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας, νεκροί και τραυματίες, μεταξύ τους και μέλη των παραστρατιωτικών Basij. Το καθεστώς έκανε λόγο για «υποκινούμενη αναταραχή», όμως η έκταση και η κοινωνική σύνθεση των κινητοποιήσεων παρέπεμπαν στην πιο σοβαρή εσωτερική κρίση μετά το 2022.
Σήμερα, η κρίση παραμένει ανοιχτή. Δεν υπάρχει σαφής αποκλιμάκωση, ούτε πολιτική λύση στον ορίζοντα.
Τρία επικίνδυνα σενάρια για το 2026
Το 2026 βρίσκει το Ιράν σε συνθήκες πολλαπλής πίεσης. Ο πρώτος και πιο άμεσος κίνδυνος είναι η εσωτερική αποσταθεροποίηση. Το καθεστώς διαθέτει ακόμη κατασταλτική ισχύ, αλλά στερείται οικονομικών εργαλείων. Ο πληθωρισμός παραμένει κοντά στο 50%, το νόμισμα δεν έχει αξιοπιστία και οι κοινωνικές ομάδες που κινητοποιούνται δεν ανήκουν πλέον μόνο στη νεολαία ή στα αστικά κέντρα. Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη κατάσταση χρόνιας αναταραχής – όχι επανάσταση – ακόμη τουλάχιστον, αλλά μόνιμη φθορά της εξουσίας.
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι η εξωτερική στρατιωτική κλιμάκωση ως αντιπερισπασμός. Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές την περιφερειακή ένταση για να επανασυσπειρώσει το εσωτερικό ακροατήριο. Η αύξηση της έντασης με το Ισραήλ, οι επιθέσεις μέσω πληρεξουσίων τρομοκρατικών ομάδων σε Λίβανο, Συρία ή Ερυθρά Θάλασσα (Χεζμπολάχ, Χούθι, κλπ) και η όξυνση της ρητορικής κατά των ΗΠΑ αποτελούν πραγματικό σενάριο. Μια τέτοια επιλογή όμως ενέχει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.
Ο τρίτος κίνδυνος αφορά τη σταδιακή απώλεια συνοχής του κρατικού μηχανισμού. Όσο η κρίση παρατείνεται, τόσο αυξάνονται οι ρωγμές ανάμεσα σε κυβέρνηση, Φρουρούς της Επανάστασης και θρησκευτικό κατεστημένο. Δεν διαφαίνεται σήμερα ρήξη κορυφής, αλλά το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε έτος εσωτερικών ανακατατάξεων ισχύος.
Το Ιράν μπαίνει στο 2026 χωρίς οικονομικό δίχτυ ασφαλείας, χωρίς πολιτική κατεύθυνση που να δίνει λύσεις και με κοινωνία σε αναβρασμό. Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η άμεση κατάρρευση, αλλά η παρατεταμένη αστάθεια με αυξημένο ρίσκο λάθους – εσωτερικά ή γεωπολιτικά.
