Δέκα άτομα καταδικάστηκαν από δικαστήριο στο Παρίσι για διαδικτυακό εκφοβισμό εις βάρος της Μπριζίτ Μακρόν, έπειτα από τη διάδοση ψευδών ισχυρισμών ότι η Πρώτη Κυρία της Γαλλίας είχε γεννηθεί άνδρας, μία απόφαση που έρχεται να φωτίσει τη ραγδαία εξάπλωση της παραπληροφόρησης και των θεωριών συνωμοσίας στο διαδίκτυο, αλλά και τις συνέπειες που μπορεί να έχει η ψηφιακή στοχοποίηση ακόμη και σε πρόσωπα με θεσμικό ρόλο.
Όπως γράφουν οι New York Times, οι καταδικασθέντες, οκτώ άνδρες και δύο γυναίκες, ηλικίας από 41 έως 65 ετών, κατηγορήθηκαν ότι ανήρτησαν και αναπαρήγαγαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μηνύματα και φωτογραφίες που υποστήριζαν ψευδώς πως η Μπριζίτ Μακρόν είχε γεννηθεί αγόρι με το όνομα Ζαν-Μισέλ Τρονιέ, το οποίο ανήκει στην πραγματικότητα στον μεγαλύτερο αδελφό της. Τρεις από τους κατηγορουμένους δικάστηκαν ερήμην.
Ποινές, πρόστιμα και περιορισμοί στα κοινωνικά δίκτυα
Το δικαστήριο επέβαλε ένα ευρύ φάσμα ποινών. Ένας από τους καταδικασθέντες έλαβε ποινή φυλάκισης έξι μηνών, ενώ άλλοι τιμωρήθηκαν με ποινές φυλάκισης με αναστολή έως και οκτώ μηνών. Παράλληλα, όλοι καταδικάστηκαν σε πρόστιμο 600 ευρώ ο καθένας και υποχρεώθηκαν να καταβάλουν συνολικά 10.000 ευρώ ως αποζημίωση προς τη Μπριζίτ Μακρόν.
Σε πέντε από αυτούς επιβλήθηκε επιπλέον απαγόρευση χρήσης της πλατφόρμας X (πρώην Twitter) για διάστημα έξι μηνών, ενώ ορισμένοι υποχρεώθηκαν να παρακολουθήσουν ειδικό πρόγραμμα ευαισθητοποίησης για τον διαδικτυακό εκφοβισμό.
Κατά τη διάρκεια της δίκης, οι επτά κατηγορούμενοι που παρέστησαν αυτοπροσώπως αρνήθηκαν οποιαδήποτε πρόθεση παρενόχλησης. Υποστήριξαν ότι οι αναρτήσεις τους ήταν είτε «χιουμοριστικές» είτε εντάσσονταν σε αυτό που χαρακτήρισαν «θεμιτό δημόσιο διάλογο». Μόνο ένας εξ αυτών ζήτησε συγγνώμη.
Από περιθωριακή φήμη σε παγκόσμιο fake news
Η υπόθεση θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα της τοξικής διαδικτυακής κουλτούρας που ευνοεί τη διάδοση ψευδών ειδήσεων, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η δυσπιστία απέναντι στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και στους πολιτικούς θεσμούς αυξάνεται. Οι ισχυρισμοί για τη Μπριζίτ Μακρόν κυκλοφορούσαν επί χρόνια σε περιθωριακούς διαδικτυακούς κύκλους, όμως απέκτησαν παγκόσμια απήχηση το 2023, όταν αναπαράχθηκαν από την Αμερικανίδα δεξιά podcaster Κάντας Όουενς.
Η Όουενς δεν αποτελεί μέρος της γαλλικής δίκης, ωστόσο οι Μακρόν έχουν κινηθεί νομικά εναντίον της στις Ηνωμένες Πολιτείες για συκοφαντική δυσφήμιση. Πρόκειται για τη δεύτερη από συνολικά πέντε αγωγές που έχουν καταθέσει το προεδρικό ζεύγος ή συγγενικά τους πρόσωπα εναντίον ατόμων που διέδωσαν φήμες για την οικογένειά τους.
Οι Μακρόν έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο παραπληροφόρησης από το 2017, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν εξελέγη πρόεδρος της Γαλλίας. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έχει παίξει και η διαφορά ηλικίας των 24 ετών μεταξύ του ζευγαριού. Η Μπριζίτ Μακρόν, σήμερα 72 ετών, γνώρισε τον σύζυγό της όταν εκείνος ήταν 15 ετών και μαθήτευε στο μάθημα θεάτρου που εκείνη δίδασκε. Παντρεύτηκαν το 2007, αφού η ίδια είχε ήδη πάρει διαζύγιο και είχε τρία παιδιά.
Κατά τη διάρκεια της δίκης, η κόρη της Μπριζίτ Μακρόν, Τιφέν Οζιέρ, κατέθεσε ότι ο διαδικτυακός εκφοβισμός είχε σοβαρό αντίκτυπο στην ψυχική κατάσταση της μητέρας της. «Δεν περνά ούτε εβδομάδα χωρίς κάποιος να της μιλήσει γι’ αυτό», είπε. «Δεν μπορεί να το αγνοήσει ούτε μία ημέρα».
Η ίδια η Μπριζίτ Μακρόν δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο, ωστόσο σε κατάθεσή της στην αστυνομία το 2024, που διαβάστηκε στο ακροατήριο, περιέγραψε την υπόθεση ως μια στοχευμένη προσπάθεια να πληγεί ο σύζυγός της μέσω της προσωπικής της ζωής.
Η μάχη της κυβέρνησης Μακρόν κατά της παραπληροφόρησης
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει αναφερθεί δημόσια στην υπόθεση, συνδέοντάς την με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησής του να περιορίσει τη διάδοση της παραπληροφόρησης. Στο πλαίσιο αυτό, έχει προτείνει ακόμη και τη δημιουργία συστήματος πιστοποίησης που θα διαχωρίζει τα επαγγελματικά ειδησεογραφικά μέσα από άλλες ιστοσελίδες — μια πρόταση που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Σε συνέντευξή του τον Νοέμβριο, ο Γάλλος πρόεδρος είχε μιλήσει για το αίσθημα αδυναμίας που προκαλεί ο διαδικτυακός εκφοβισμός. «Συνεχίζεται αδιάκοπα, κάποιοι το πιστεύουν και στο τέλος σε φθείρει», είχε πει χαρακτηριστικά.
Η ίδια η Μπριζίτ Μακρόν, σχολιάζοντας την ετυμηγορία, τόνισε ότι πρόκειται για μία μόνο από τις πολλές δικαστικές μάχες που δίνει. Αναφερόμενη σε άλλη υπόθεση, δήλωσε: «Ένα πιστοποιητικό γέννησης δεν είναι κάτι ασήμαντο. Δεν παίζεις με αυτό».
