Σε μια περίοδο που οι αγρότες είναι στους δρόμους (από την Ελλάδα και τη Γαλλία, έως το Βέλγιο και την Ολλανδία) και το παγκόσμιο γεωπολιτικό τοπίο μεταβάλλεται ραγδαία, η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ομάδα χωρών Mercosur στη Λατινική Αμερική αποκτά βαρύτητα που υπερβαίνει κατά πολύ το εμπόριο, καθώς η Κύπρος ξεκινά να ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη: λίγες ημέρες πριν από μια καθοριστική ψηφοφορία, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να κατευνάσουν τις έντονες αντιδράσεις των αγροτών, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να σταθμίσουν τις επιπτώσεις μιας βαθύτερης οικονομικής εμπλοκής στη Νότια Αμερική εν μέσω της επιθετικής επαναφοράς της αμερικανικής επιρροής στο δυτικό ημισφαίριο από τον Ντόναλντ Τραμπ. Η συμφωνία Mercosur μετατρέπεται έτσι σε δοκιμασία όχι μόνο για την αγροτική πολιτική της ΕΕ, αλλά και για τις διατλαντικές ισορροπίες, μεταδίδει το Politico.
Η ώρα της αλήθειας για τη Mercosur και τους αγρότες
Ύστερα από αλλεπάλληλους ψευδείς συναγερμούς, η σημερινή ημέρα θεωρείται καθοριστική στην προσπάθεια να καμφθούν οι αντιρρήσεις απέναντι στη συμφωνία εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το μπλοκ της Mercosur στη Νότια Αμερική, ενόψει της κρίσιμης ψηφοφορίας της Παρασκευής. Με την εντυπωσιακή παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα να αναδιαμορφώνει περαιτέρω τη διεθνή τάξη, η συμφωνία αποκτά νέα γεωπολιτική διάσταση.
Ο επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν και ο επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων Όλιβερ Βάρχελι θα συναντηθούν το απόγευμα με τους υπουργούς Γεωργίας της ΕΕ, παρουσία και της Κύπριας υπουργού Γεωργίας Μαρίας Παναγιώτου, καθώς η Κύπρος ξεκινά να ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου.
Επισήμως, η συνάντηση χαρακτηρίζεται «πολιτική» και αφορά το μέλλον του προϋπολογισμού της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τα παράπονα των αγροτών μετά τις έντονες κινητοποιήσεις του Δεκεμβρίου. Ανεπισήμως, ωστόσο, το επίκεντρο είναι η Mercosur.
Παράλληλα η Βαβέλ που επικρατεί στις συνεννοήσεις και διαβουλεύσεις εντός των κόλπων της ΕΕ δεν λείπει και από το πρόγραμμα αμυντικής ενίσχυσης της ΕΕ, το RearmEU, ύψους 750 δισ. ευρώ. όπως έγραφε το powergame.gr. Tο κρίσιμο ερώτημα είναι: Θα ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή άμυνα, αναζητώντας πρόσθετους πόρους, ή θα έχουμε μια ανακατανομή κονδυλίων στο πλαίσιο του επταετούς προϋπολογισμού, που σημαίνει «ψαλίδι» στην ενίσχυση της ΚΑΠ και των Ταμείων Συνοχής; Θα διαβούν τα κράτη-μέλη τον Ρουβίκωνα, επιδιώκοντας κοινή χρηματοδότηση για αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού, ή θα έχουμε βέτο από τους ισχυρούς του Βορρά για κάθε κίνηση έξτρα χρηματοδότησης;
Η συμφωνία Mercosur και οι φόβοι των αγροτών
Όπως ανέφερε διπλωματική πηγή στο Politico, η ημερήσια διάταξη είναι «καλοκαμουφλαρισμένη», ωστόσο η Γαλλία και η Πολωνία έχουν ήδη καταστήσει σαφές ότι θέλουν τη συμφωνία Mercosur στο επίκεντρο της συζήτησης. Και οι δύο χώρες εκφράζουν έντονες ανησυχίες για την αμοιβαιότητα και την προστασία των αγορών, με ιδιαίτερη έμφαση στις πιέσεις που δέχονται οι αγρότες από τον ανταγωνισμό εισαγόμενων αγροτικών προϊόντων.
Στόχος της Κομισιόν είναι να εξασφαλίσει το πράσινο φως από τους υπουργούς Γεωργίας και να «κλειδώσει» την υποστήριξη των πρεσβευτών την Παρασκευή για τον λεγόμενο αγροτικό μηχανισμό διασφάλισης. Πρόκειται για βασική προϋπόθεση ώστε η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να μεταβεί στη Νότια Αμερική για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας — ταξίδι που προς το παρόν παραμένει προγραμματισμένο για την επόμενη εβδομάδα, αν και πληθαίνουν οι αμφιβολίες.
Μπλόκα αγροτών ©Eurokinissi
Αγρότες, χρηματοδότηση και πολιτικά ανταλλάγματα
Η Ιταλία εξακολουθεί να θεωρείται ο «ρυθμιστής» της διαδικασίας, αν και το κλίμα στη Ρώμη φαίνεται πλέον πιο θετικό. Ερωτήματα παραμένουν για τη Ρουμανία και την Τσεχία, ενώ η Γαλλία και η Πολωνία παραμένουν ανοιχτά εχθρικές. Ήδη από την Τρίτη, πάντως, η φον ντερ Λάιεν έθεσε τα θεμέλια ενός συμβιβασμού, προσφέροντας πρόωρη πρόσβαση σε έως και 45 δισ. ευρώ αγροτικής χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προϋπολογισμού μετά το 2027 — κίνηση που ερμηνεύτηκε ευρέως ως προσπάθεια να «κλειδώσει» η ιταλική στήριξη.
Η πρωτοβουλία έγινε δεκτή θετικά τόσο από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν όσο και από την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, δείχνοντας ότι το ζήτημα των αγροτών λειτουργεί ως βασικό πολιτικό νόμισμα στις διαπραγματεύσεις.
Mercosur, Τραμπ και το «Δόγμα Ντονρόε»
Η συγκυρία προσδίδει στη συμφωνία σαφώς γεωπολιτικό χαρακτήρα. Η ΕΕ παρουσιάζει τη Mercosur ως εργαλείο εμπορικής διαφοροποίησης σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων δασμών και αστάθειας, χωρίς απαραίτητα να στρέφεται κατά της Ουάσιγκτον. Ωστόσο, τη στιγμή που η κυβέρνηση Τραμπ μιλά ανοιχτά για προστασία του «ΔΙΚΟΥ ΜΑΣ ημισφαιρίου», το εμπόριο στη Λατινική Αμερική ενέχει ρίσκα.
«Τη χώνει κατευθείαν στο Δόγμα Μονρόε», σχολίασε σκωπτικά Ευρωπαίος διπλωμάτης, αναφερόμενος στη στρατηγική των ΗΠΑ του 19ου αιώνα. Ο Τραμπ έχει υιοθετήσει ανοιχτά αυτή τη λογική, βαφτίζοντάς την «Δόγμα Ντονρόε», και δείχνει πρόθυμος να χρησιμοποιήσει στρατιωτική και οικονομική ισχύ για να αποτρέψει ανταγωνιστές από το να εδραιωθούν στην αμερικανική «αυλή».
Αγρότες, Βενεζουέλα και διατλαντικές ρωγμές
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφεύγει να συνδέσει άμεσα τη Mercosur με τη ρητορική της Ουάσιγκτον. «Παραμένουμε ήρεμοι και προσηλωμένοι, γιατί πιστεύουμε ακράδαντα στη σημασία αυτής της συμφωνίας για την παγκόσμια θέση της Ευρώπης», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής. Ωστόσο, διπλωμάτες παραδέχονται ότι το ερώτημα αιωρείται πάνω από τις Βρυξέλλες.
Χωρίς επίσημη αντίδραση από την αμερικανική πλευρά, η ΕΕ επιμένει ότι χρειάζεται τη συμφωνία Mercosur. Παρ’ όλα αυτά, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα και τις πιέσεις από τους Ευρωπαίους αγρότες, η συμφωνία κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ακόμη μία γραμμή ρήξης στις ήδη τεταμένες διατλαντικές σχέσεις, δοκιμάζοντας τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.
