Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα νέο κύμα κοινωνικών αναταραχών, καθώς η επιδεινούμενη οικονομική κρίση, η κατακόρυφη πτώση του εθνικού νομίσματος και ο υψηλός πληθωρισμός τροφοδοτούν εκτεταμένες διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι συγκρούσεις των τελευταίων ημερών έχουν οδηγήσει σε δεκάδες νεκρούς, εκατοντάδες τραυματίες και χιλιάδες συλλήψεις, ενώ οι ιρανικές αρχές αποφεύγουν να δημοσιοποιήσουν επίσημο απολογισμό.
Η ένταση επιτείνεται από τις σκληρές δηλώσεις της πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας, αλλά και από τις παρεμβάσεις διεθνών παραγόντων, με τις εξελίξεις να αναδεικνύουν τα βαθύτερα δομικά προβλήματα της ιρανικής οικονομίας και διακυβέρνησης.
Ιράν: Απολογισμός νεκρών και αντικρουόμενα στοιχεία
Τουλάχιστον 36 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους τις τελευταίες 10 ημέρες κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων σε όλο το Ιράν, σύμφωνα με οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το εξωτερικό. Η Human Rights Activists News Agency (HRANA) ανέφερε ότι από τους επιβεβαιωμένους νεκρούς, οι 34 ήταν διαδηλωτές και οι δύο συνδέονταν με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Οι ιρανικές αρχές δεν έχουν ανακοινώσει επίσημο αριθμό θυμάτων, περιοριζόμενες στη δήλωση ότι τρία μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί. Το BBC Persian έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει τα ονόματα και τις ταυτότητες 20 νεκρών.
Ιράν: Μαζικές συλλήψεις και βίαιη καταστολή
Η HRANA ανέφερε επίσης ότι περισσότεροι από 60 διαδηλωτές έχουν τραυματιστεί, ενώ 2.076 άτομα έχουν συλληφθεί στο πλαίσιο των ταραχών, οι οποίες ξέσπασαν λόγω της οικονομικής κρίσης και έχουν εξαπλωθεί σε 27 από τις 31 επαρχίες της χώρας.
Το βράδυ της Τρίτης, ημιεπίσημα ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι ένας αστυνομικός σκοτώθηκε από πυροβολισμό, τον οποίο απέδωσαν σε «ταραχοποιούς», στην πόλη Μαλεκσαχί, στη δυτική επαρχία Ιλάμ. Η περιοχή αυτή έχει βρεθεί στο επίκεντρο εκτεταμένων διαδηλώσεων και σκληρής καταστολής από τις δυνάμεις ασφαλείας τις τελευταίες ημέρες.
Νωρίτερα, βίντεο έδειχναν δυνάμεις ασφαλείας να κάνουν χρήση δακρυγόνων κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με διαδηλωτές, οι οποίοι φώναζαν συνθήματα κατά της θεοκρατικής ηγεσίας της χώρας, στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης.
Η οικονομική κρίση ως πυροκροτητής των διαδηλώσεων
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, όταν καταστηματάρχες βγήκαν στους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας για να εκφράσουν την οργή τους απέναντι σε μια νέα απότομη υποτίμηση του ιρανικού ριάλ έναντι του δολαρίου στην ελεύθερη αγορά.
Το ριάλ έχει καταγράψει ιστορικά χαμηλά επίπεδα τον τελευταίο χρόνο, ενώ ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί στο 40%, καθώς οι διεθνείς κυρώσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επιβαρύνουν μια οικονομία που ήδη πλήττεται από κακοδιαχείριση και διαφθορά.
Σύντομα, φοιτητές πανεπιστημίων ενώθηκαν με τις κινητοποιήσεις, οι οποίες άρχισαν να εξαπλώνονται σε πολλές ακόμη πόλεις.
Ιράν: Σκληρή ρητορική από την πολιτική και θρησκευτική ηγεσία
Την Παρασκευή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με αμερικανική παρέμβαση σε περίπτωση που οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας σκοτώσουν ειρηνικούς διαδηλωτές, δηλώνοντας: «Είμαστε σε επιφυλακή και έτοιμοι να δράσουμε».
Την επόμενη ημέρα, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ —ο οποίος κατέχει την ύψιστη εξουσία— δήλωσε ότι οι «ταραχοποιοί πρέπει να μπουν στη θέση τους» και ξεκαθάρισε ότι δεν θα «υποκύψει στον εχθρό».
Ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης, Γολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, επανέλαβε τη σκληρή γραμμή τη Δευτέρα, λέγοντας ότι οι αρχές θα ακούσουν όσους «δικαιολογημένα ανησυχούν για τα προς το ζην», αλλά δεν θα δείξουν καμία επιείκεια απέναντι στους «ταραχοποιούς».
Διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχία του ΟΗΕ
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι είναι «βαθιά λυπημένος από τις αναφορές για απώλειες ζωών και τραυματισμούς που προέκυψαν από συγκρούσεις μεταξύ δυνάμεων ασφαλείας και διαδηλωτών», όπως ανέφερε ο εκπρόσωπός του, Στεφάν Ντουζαρίκ.
Ο Γκουτέρες «υπογραμμίζει την ανάγκη να αποτραπούν περαιτέρω απώλειες», προσθέτοντας ότι «όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διαδηλώνουν ειρηνικά και να εκφράζουν τα παράπονά τους».
Νοσοκομείο της Τεχεράνης έγινε από ατύχημα στόχος δακρυγόνω, κατά τη διάρκεια επεισοδίων μεταξύ διαδηλωτών και μελών των δυνάμεων επιβολής της τάξης, τη 10η ημέρα των μαζικών κινητοποιήσεων στο Ιράν, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων ISNA.
«Για να διαλυθεί το πλήθος, χρησιμοποιήθηκαν δακρυγόνα σε δρομάκι πλάι στο νοσοκομείο» Σίνα, στο κέντρο της πρωτεύουσας, εξήγησε το πρακτορείο, αφού πλάνα από τη ρίψη δακρυγόνων διαδόθηκαν σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης.
«Το φυσικό αντανακλαστικό των διαδηλωτών ήταν να απομακρυνθούν» από το αέριο και «εξαιτίας του γεγονότος αυτού, μέρος των ουσιών κατευθύνθηκε στο νοσοκομείο», πρόσθεσε το ISNA, επικαλούμενο ανακοίνωση της σχολής ιατρικών επιστημών της Τεχεράνης.
