Ο ανεπτυγμένος κόσμος γίνεται πιο τραχύς, περίπλοκος και πολωμένος, με τη δημοκρατία και την ειρήνη να μην θεωρούνται κοινός παρονομαστής στις διατλαντικές σχέσεις. Αναμφίβολα το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) στο Νταβός επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο λόγω της παρουσίας πάνω από 60 ηγετών, 55 υπουργών Οικονομικών και Οικονομίας, 33 υπουργών Εξωτερικών, 11 κεντρικών τραπεζιτών και περίπου 850 πρόεδρων ή διευθυνόντων συμβούλων σε κάποιες από τις ισχυρότερες εταιρείες του κόσμου.
Όμως οι εντυπώσεις ήταν, κυρίως, αρνητικές καθώς το 56ο WEF στην ουδέτερη Ελβετία μετατράπηκε σε «πεδίο μάχης» όπου διασταυρώθηκαν τα ξίφη των ΗΠΑ με τον Καναδά και την Ευρώπη. Η ρήξη του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, με ιστορικούς συμμάχους είναι τόσο εμφανής, όσο διάχυτη είναι η ανησυχία για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Με τον Τραμπ να επιμένει στα σχέδια του για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, οι κυβερνήσεις της Ευρώπης καλούνται να επισπεύσουν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τον συντονισμό της άμυνας προκειμένου η διπλωματία τους να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα. Αυτή ήταν, εξάλλου, η ατζέντα, της διμερούς συνόδου κορυφής μεταξύ Γερμανίας και Ιταλίας που πραγματοποιήθηκε χθες στη Ρώμη.
Κυρίαρχο ρόλο παίζει πλέον η πολιτική ισχύος, όπως δήλωσε την Πέμπτη ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, κάνοντας αναφορά στη συνεχιζόμενη εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία, το σκληρό ανταγωνισμό της Κίνας με τη Δύση και κυρίως την ριζοσπαστική αναμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Λίγες ώρες μετά, οι ηγέτες της Ε.Ε βρέθηκαν στην έκτακτη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών, όπου αποφάσισαν να ξεμπλοκάρουν την ετεροβαρή εμπορική συμφωνία που σύναψαν με τις ΗΠΑ τον περασμένο καλοκαίρι, που παραλίγο να μπει στον πάγο μετά τις παροδικές απειλές του Τραμπ για νέους δασμούς. Όμως, όπως επιβεβαίωσαν πηγές του Politico, το κλίμα ήταν βαρύ στις Βρυξέλλες διότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνειδητοποιούν πως ξεκινά μια νέα εποχή όπου η στρατηγική ανεξαρτησία είναι επιτακτική.
Είναι ανεπανόρθωτη η πόλωση του ΝΑΤΟ;
Ένα από τα πιο σκοτεινά στιγμιότυπα του WEF ήταν η κυνική ομιλία του Τραμπ την Τετάρτη, όπου δήλωσε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για να κατοχυρώσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ενισχύοντας φόβους για μια ανεπανόρθωτη πόλωση του ΝΑΤΟ. Απευθυνόμενος στους Ευρωπαίους, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε την Τετάρτη ότι «έχετε την επιλογή να πείτε ναι και θα σας είμαστε υπόχρεοι ή να πείτε όχι και θα το θυμόμαστε». Ο Αμερικανός πρόεδρος απέσυρε, επίσης, την πρόσκληση προς τον Μαρκ Κάρνεϊ, να ενταχθεί στο «Συμβούλιο Ειρήνης» διότι ο Καναδός πρωθυπουργός είπε πως η χώρα του υπάρχει αλλά «όχι χάρη στις ΗΠΑ».
Ούτε, όμως, τα υπόλοιπα ισχυρά κράτη της Δύσης δεν ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του Τραμπ για την τελετή υπογραφής του καταστατικού του Board of Peace, με τη Γαλλία να προειδοποιεί ότι έτσι υπονομεύονται κεντρικοί παίκτες της διεθνούς κοινότητας και ειδικότερα ο ΟΗΕ. Η Αργεντινή, η Τουρκία, η Βουλγαρία, το Μπαχρέιν, το Καζακστάν, το Κατάρ, η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν ήταν κάποιες από τις χώρες που τίμησαν την πρόσκληση του προέδρου.
Το ρεκόρ του χρυσού αντικατοπτρίζει το κλίμα ανησυχίας σε ένα αβέβαιο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον
Η ομιλία του Κάρνεϊ στις αρχές της εβδομάδας απέδωσε το σημερινό κλίμα στο «ρήγμα» της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, καλώντας στις μεσαίες δυνάμεις να ενωθούν απέναντι στην αμερικανική ηγεμονία. Η κρίση στις διατλαντικές σχέσεις οδήγησαν σε νέο ρεκόρ την τιμή του χρυσού την Παρασκευή παρά το ότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής ισχύος για την προσάρτηση της Γροιλανδίας και δεν επανέλαβε στο Νταβός την απειλή νέων δασμών που είχε διατυπώσει το περασμένο Σάββατο μετά την αποστολή συμβολικών στρατιωτικών δυνάμεων στο αρκτικό νησί από τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Βρετανία.
Όσο εκτυλίσσονταν το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ από τις 19 έως τις 23 Ιανουαρίου -και με φόντο την πρόσφατη ποινική δίωξη του κεντρικού τραπεζίτη των ΗΠΑ από την κυβέρνηση Τραμπ-, το πολύτιμο μέταλλο βρίσκονταν σε κρεσέντο ανόδου καθώς οι επενδυτές αναζητούν καταφύγιο για τα κεφάλαια τους. Την εβδομάδα που πέρασε ο χρυσός κατέγραψε τα μεγαλύτερα κέρδη από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, με τους αναλυτές να φοβούνται ότι ο κόσμος πορεύεται σε μια κατάσταση διαρκούς αβεβαιότητας. Στο ιστορικό υψηλό των 4,966 δολαρίων την ουγγιά, το ράλι του χρυσού επιβεβαιώνει τη μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική αβεβαιότητα που επικρατεί σε παγκόσμια κλίμακα. Με εβδομαδιαία πτώση 1,7% έκλεισε, επίσης, ο δείκτης του δολαρίου, δηλαδή η ισοτιμία του έναντι ενός καλαθιού ισοτιμιών, συμπεριλαμβανομένου του ευρώ και του γιεν.
Η ΤΝ οδηγεί σε τόνωση της παραγωγικότητας αλλά είναι κακά μαντάτα για τους νέους
Παρά τον υπέρμετρο ενθουσιασμό των επενδυτών για τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης που οδηγεί στα ύψη τις αποδόσεις των χρηματιστηριακών αγορών αλλά και την ισχυρή παρουσία των ψηφιακών κολοσσών των ΗΠΑ στο Νταβός, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) μίλησε για ένα «τσουνάμι» που θα χτυπήσει την αγορά εργασίας», με τους νέους να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα.
Σε ένα από τα τελευταία πάνελ του WEF, η επικεφαλής του ΔΝΤ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου. «Αναμένουμε ότι το 60% των θέσεων εργασίας στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα επηρεαστεί από την ΤΝ μέσα στα επόμενα χρόνια και το 40% παγκοσμίως, είτε θα αναβαθμιστούν ή θα καταργηθούν ή θα μεταμορφωθούν». Η ίδια πρόσθεσε πως ένας στους δέκα εργαζόμενους προοδεύουν ήδη στον χώρο εργασίας λόγω της ΤΝ. Όμως, η ΤΝ θα καταργήσει πολλές αρμοδιότητες που συνήθως αναλάμβαναν οι νεότεροι εργαζόμενοι.
Ανάλογο προβληματισμό εξέφρασε η Κριστίν Λαγκάρντ στο Νταβός, θεωρώντας ότι μόνον η διεθνής συνεργασία μπορεί να εξισορροπήσει τα οφέλη στην παραγωγικότητα από την ΤΝ έναντι των κινδύνων. Μπορεί, όμως, να υπάρξει διεθνείς συνεργασία με τη Δύση διαιρεμένη; Η κεντρική τραπεζίτης της Ευρωζώνης άφησε το δικό της στίγμα στο WEF αφού αποχώρησε σε δείπνο μετά από τα αρνητικά σχόλια του υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ, για την Ευρώπη. Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, περιέγραψε έναν κόσμο που αναδύεται χωρίς κανόνες. Η Ευρώπη θα είναι πολύ «αφελής» εάν «επιλέξει να σεβαστεί τους τραμπούκους», εννοώντας…ποιόν άλλον από τον Αμερικανό πρόεδρο.
