Οι στρατιωτικοί αναλυτές που μελετούν τα θέματα της Κίνας, από όπου κι αν προέρχονται, έμειναν εμβρόντητοι και με το στόμα ανοικτό.
Μέσα σε τρία χρόνια, ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του πλανήτη, ο πρώτος σε αριθμό στρατιωτών και πλοίων, «έχασε» σχεδόν όλους τους ανώτατους αξιωματικούς του, μέσω εσωτερικών «διεργασιών» και εντολών «άνωθεν».
Το ρεπορτάζ της γαλλικής εφημερίδας Le Monde είναι αποκαλυπτικό – και ανησυχητικό για τις επιπτώσεις των μεγάλων αλλαγών στην ανώτατη στρατιωτική ηγεσία της υπερδύναμης.
Από τα επτά μέλη που διορίστηκαν το 2022 στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή της Κίνας, το όργανο που κατ’ αρχήν λαμβάνει τις αποφάσεις, δεν απομένουν πλέον παρά δύο σήμερα: ο πρόεδρός της, ο Σι Τζινπίνγκ, και ο επίτροπος πειθαρχίας, ο οποίος εκτέλεσε τους ομολόγους του, ο Zhang Shengmin.
Οι συλλήψεις ανώτατων βαθμοφόρων, αν και στην κορυφή της ιεραρχίας, δεν προκαλούν παρά μέτριο εσωτερικό ενδιαφέρον, καθώς οι Κινέζοι έχουν συνηθίσει στις καθαιρέσεις αξιωματικών: Μόνο το 2025, 983.000 άτομα αποτέλεσαν αντικείμενο πειθαρχικών κυρώσεων, ο υψηλότερος αριθμός από τότε που η Κίνα άρχισε να δημοσιεύει τέτοιου είδους στατιστικές.
Η καθαίρεση όμως του πιο υψηλόβαθμου μεταξύ αυτών, του Zhang Youxia (Tσάνγκ Γιουσιά), του πρώτου αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, προκάλεσε αυτή τη φορά έναν σεισμό.
Και αυτό γιατί ο Ζ. Υοuxia διηύθυνε, μέχρι τώρα, τον στρατό πίσω από τον Σι Τζινπίνγκ και συσσώρευε καθήκοντα ισοδύναμα με εκείνα ενός αρχηγού γενικού επιτελείου και ενός υπουργού άμυνας.
Zhang Youxia © Χ.com
Συλλήψεις οκτώ σημαντικών στρατηγών
Ήδη, τον Οκτώβριο του 2025, οκτώ από τους πιο σημαντικούς στρατηγούς είχαν συλληφθεί. Είναι η πιο εντυπωσιακή εξέλιξη στην κινεζική πολιτική σκηνή από την άνοδο του Σι στην εξουσία.
Η κινεζική πολιτική ζωή γνώρισε, πριν από αυτές τις καθαιρέσεις, και άλλους κλυδωνισμούς: Από το 2012, η σταυροφορία που ξεκίνησε ο πρόεδρος Σι κατά της διαφθοράς και των πολιτικών του εχθρών παρέσυρε στην πτώση δύο αντιπροέδρους της Κεντρικής στρατιωτικής επιτροπής, έναν πρώην «τσάρο» της ασφάλειας, υπουργούς και πολλές άλλες προσωπικότητες.
Ποτέ καμία από αυτές τις ανακοινώσεις δεν είχε εγείρει τόσα πολλά ερωτήματα.
Κατ’ αρχάς, όσον αφορά το επιχειρησιακό σκέλος, εκείνοι που διοικούσαν τον στρατό απουσιάζουν πλέον. Ερωτήματα υπάρχουν και όσον αφορά την επιμονή της διαφθοράς και των ανυπάκουων αξιωματούχων, παρά τα δεκατρία χρόνια εκκαθάρισης στους κόλπους του στρατού, τον οποίο ο Σι διέταξε να είναι σε ετοιμότητα να διεξάγει – από το 2027 – μια «επιχείρηση» στην Ταϊβάν εάν το αποφάσιζε.
Η καθαίρεση του στρατηγού Zhang Youxia, 75 ετών, είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. καθώς θεωρούνταν στενός σύμβουλος του Σι.
Το κύρος του οφειλόταν εν μέρει στο γεγονός ότι ήταν ένας από τους σπάνιους στρατηγούς που είχαν πραγματική εμπειρία μάχης: κατά τη διάρκεια της σύντομης σύγκρουσης μεταξύ της Κίνας και του Βιετνάμ το 1979, αλλά και στη συνέχεια κατά τη διάρκεια μιας μάχης που ακολούθησε στα σύνορα το 1984, γεγονός που του απέφερε παράσημα και προαγωγή.
Όπως και ο πρόεδρος Σι, ο στρατηγός Zhang Υοuxia επωφελούνταν από την καταγωγή των «κόκκινων πριγκίπων»: ο πατέρας του ήταν ένας από τους διοικητές του στρατού του Μάο Τσετούνγκ στη γενέτειρά του, το Shaanxi, όπου ο πατέρας του Σι είχε επίσης διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.
«Προσέβαλαν βάναυσα το σύστημα»
Σε μια ανάρτηση στην εφαρμογή Substack, ο Drew Thompson, πρώην υπεύθυνος σχέσεων του αμερικανικού Πενταγώνου με την Κίνα, περιγράφει τον στρατηγό ως έναν άνθρωπο «ικανό, σεβαστό και πιο ανοιχτό από τους άλλους».
Ένα κύριο άρθρο της «Ημερησίας του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού» κατηγορεί τον Ζ. Υοuxia, καθώς και τον αρχηγό του διακλαδικού επιτελείου, Liu Zhenli, ο οποίος επίσης συνελήφθη, ότι «προσέβαλαν βάναυσα και ποδοπάτησαν το σύστημα, που θέλει η τελική ευθύνη να ανήκει στον πρόεδρο της επιτροπής», δηλαδή στον Σι, κάτι που υποδηλώνει μια άμεση πρόκληση στην εξουσία του αρχηγού του κράτους-κόμματος.
Οι εικασίες δίνουν και παίρνουν για το τι μπορεί να παρακίνησε την απομάκρυνση σχεδόν όλων εκείνων που αποτελούσαν τον σύνδεσμο μεταξύ του προέδρου Σι και του στρατού.
«Η αδιαφάνεια της κινεζικής πολιτικής μας αφήνει σε αναζήτηση απαντήσεων στις πιο βασικές ερωτήσεις. Πώς συνέβη αυτό; Γιατί; Και τι σημαίνει αυτό για την Ταϊβάν; Και τι πρέπει να σκεφτούμε για την πολιτική στην κορυφή στο Πεκίνο, όταν ακόμη και οι πιο υψηλόβαθμες φιγούρες φαίνονται ευάλωτες;», αναρωτιέται ο Neil Thomas, ερευνητής στην κινεζική πολιτική στο κέντρο Asia Society.
Από την άνοδό του στην εξουσία, ο Σι προσπάθησε να κάνει τον κινεζικό στρατό μια σύγχρονη δύναμη, ικανή να πολεμήσει. Αυτή η βούληση επιδείχθηκε κατά τη διάρκεια της μεγάλης παρέλασης που διοργανώθηκε, στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, για τα 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ισχυρότατος ο κινεζικός στρατός
Ο κινεζικός στρατός είναι σήμερα εξοπλισμένος με υπερηχητικούς βαλλιστικούς πυραύλους που θα καθιστούσαν δύσκολη την επέμβαση αμερικανικών αεροπλανοφόρων σε περίπτωση πολέμου στο στενό της Ταϊβάν.
Μεγάλης εμβέλειας συνοδό επιθετικό drone στην μεγάλη κινεζική παρέλαση της 3/9/2025 © CCTV News/Screenshot
Διαθέτει επίσης drones, το τελευταίο από τα οποία θεωρητικά είναι ικανό να επιχειρεί υποστηριζόμενο – ως συνοδό – από μαχητικά αεροπλάνα. Τέλος, είναι μια από τις πολύ λίγες χώρες, μαζί με τον αμερικανικό και τον ρωσικό στρατό, που ξέρει να παράγει μαχητικά stealth και έθεσε σε ενεργό υπηρεσία, τον Νοέμβριο του 2025, το τρίτο της αεροπλανοφόρο.
Ηλεκτροσόκ από την Ουκρανία
Αυτές οι πρόοδοι στο υλικό επίπεδο έρχονται σε αντίθεση με την παραμερισμό ανώτατων αξιωματικών, σημάδι επίμονων προβλημάτων.
Οι δυσκολίες που αντιμετώπισε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, λιγότερο καλά προετοιμασμένη από όσο ήθελαν να πιστεύουν ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Σι, αποτέλεσαν ένα ηλεκτροσόκ για την Κίνα, η οποία όμως κέρδισε σε αυτοπεποίθηση, έναντι της μη τόσο αποτελεσματικής Ρωσίας.
Οι έρευνες που ξεκίνησαν από το 2023 στους κόλπους της μονάδας που είναι υπεύθυνη για τους πυραύλους, μια ενιαία μονάδα, ενός ανασχηματισμού στον οποίο προχώρησε ο Σι για να διαιρέσει τον στρατό σε γεωγραφικές διοικήσεις και τεχνικές υπηρεσίες, φαίνεται να έχουν αποκαλύψει μεγάλα προβλήματα, σε ένα πλαίσιο ραγδαίας ανάπτυξης του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων και του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου. Το τελευταίο βρίσκεται ακόμη πολύ πίσω από εκείνα της Μόσχας και της Ουάσιγκτον, αλλά σε φάση κάλυψης της διαφοράς.
Ο στρατηγός Zhang Υouxia διηύθυνε μέχρι το 2017 το τμήμα εξοπλισμών, που ήταν ιδιαίτερα επιρρεπές στη διαφθορά. Θα μπορούσε να έχει εμπλακεί στην «πώληση θέσεων» εντός του στρατού, μια πρακτική χρηματισμού, που εφαρμοζόταν επί μακρόν και η οποία θα μπορούσε να εξηγήσει την πτώση ενός υπουργού άμυνας το 2023, του Li Shangfu.
Κατασκοπεία υπέρ των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, είχε λεχθεί σε ορισμένους στρατιωτικούς ότι ο Zhang Υοuxia κατηγορούνταν ότι είχε διαβιβάσει στους Αμερικανούς τεχνικές πληροφορίες σχετικά με την κινεζική πυρηνική αποτροπή, αλλά αυτού του είδους οι κατηγορίες χρησιμοποιούνται συχνά για να ρίξουν το ανάθεμα σε ένα άτομο που έχει συλληφθεί.
Μια άλλη εκδοχή, που αναφέρθηκε από τον Ταϊβανέζο ερευνητή Tristan Tang του ινστιτούτου Pacific Forum, είναι εκείνη των διαφωνιών σχετικά με τον ρυθμό της προετοιμασίας μιας ενδεχόμενης δράσης στην Ταϊβάν, καθώς ο Zhang Youxia προτιμούσε να επιλύσει πρώτα τις αδυναμίες του στρατού, πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, ενώ η ηγεσία εστίαζε στο 2027.
Μια ημερομηνία που δεν προεξοφλεί μια επικείμενη επίθεση, αλλά θέτει μια επιχειρησιακή ικανότητα προς επίτευξη. Άλλοι βλέπουν σε αυτό μάλλον ζητήματα έλλειψης πίστης. Για παράδειγμα τη δημιουργία γύρω από τον Zhang Youxia μιας «κλίκας» εχθρικής, ενώ ο Σι ετοιμάζεται να ξεκινήσει μια τέταρτη θητεία στην ηγεσία του κράτους-κόμματος το φθινόπωρο του 2027.
Στην πραγματικότητα, κανείς εκτός της «μαύρης τρύπας» των ερευνών του Κομμουνιστικού Κόμματος και του στρατού του ειδικότερα, δεν κατέχει την απάντηση.
«Υπάρχει πάντα ένα πρόβλημα διαφθοράς βαθιά ριζωμένο, είτε πρόκειται για σοβαρές παραβάσεις των σχέσεων μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας. Αλλά η εκκαθάριση στις υψηλές τάξεις του στρατού έχει σημαντικές συνέπειες», διαπιστώνει ο Su Tzu-yun, ερευνητής στο Ινστιτούτο Έρευνας για την Εθνική Άμυνα και την Ασφάλεια, στην Ταϊπέι.
Μειώσεις στις πωλήσεις όπλων
Τουλάχιστον 60 ανώτατοι βαθμοφόροι και στελέχη της αμυντικής βιομηχανίας έχουν τεθεί υπό έρευνα από το 2023. Σύμφωνα με το διεθνές ινστιτούτο έρευνας για την ειρήνη της Στοκχόλμης (Sipri), οι πωλήσεις των οκτώ μεγαλύτερων Κινέζων παραγωγών όπλων μειώθηκαν κατά 10% το 2024 και εκείνες της Norinco, του κύριου κατασκευαστή χερσαίων αρμάτων, υποχώρησαν κατά 31%. Διόλου μικρά ποσοστά για να περάσουν απαρατήρητα.
«Μια σειρά κατηγοριών για διαφθορά στην προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού οδήγησε σε καθυστέρηση ή ακύρωση σημαντικών συμβολαίων το 2024», εξήγησε, στις αρχές Δεκεμβρίου του 2025, ο Nan Tian, διευθυντής του προγράμματος για τις δαπάνες και την παραγωγή εξοπλισμών του Sipri, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα όσον αφορά την παράδοση ορισμένων εξοπλισμών.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι έχει ήδη δείξει ότι οι εσωτερικοί πολιτικοί του υπολογισμοί υπερτερούν των συνεπειών στην εξωτερική του εικόνα. Έδωσε και δίνει την εικόνα μιας εξουσίας έτοιμης να τσακίσει οτιδήποτε θα μπορούσε να της αντισταθεί και να της δημιουργήσει προβλήματα.
Δύσκολα και αναπάντητα ερωτήματα
Οι παρατηρητές αναρωτιούνται πώς θα καλυφθεί η απουσία αυτής της γενιάς έμπειρων στρατιωτικών: νέοι βαθμοφόροι, θεωρούμενοι λιγότερο «μολυσμένοι» από τη διαφθορά -ή πιο ιδεολογικά ευθυγραμμισμένοι- θα διοριστούν σύντομα;
Tο κενό θα επιμείνει μέχρι το 21ο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, στο τέλος του 2027;
Και ποιες θα είναι οι συνέπειες στις αποφάσεις που η Κίνα θα μπορούσε να λάβει σχετικά με την Ταϊβάν;
Μια υπόθεση θέλει αυτή την αναταραχή να καθυστερεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο επιθετικό σχέδιο προς το νησί, καθώς ο κινεζικός στρατός προφανώς δεν είναι ακόμα έτοιμος.
Μια άλλη υποστηρίζει ότι η απώλεια έμπειρων ανδρών -προς όφελος απολύτως πιστών ανθρώπων προς το καθεστώς- δεν μειώνει την ισχύ αυτής της πολύ ικανής χώρας.
