Σε μια περίοδο οικονομικής στασιμότητας και πολιτικής πίεσης στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανοίγει μέτωπο με την κοινωνική βάση της μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης, καλώντας τους πολίτες να εργαστούν περισσότερες ώρες και να περιορίσουν τις αναρρωτικές άδειες.
Η παρέμβασή του, με αιχμές κατά της μερικής απασχόλησης και της «κουλτούρας ισορροπίας ζωής-εργασίας», έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις, ιδίως ενόψει κρίσιμων περιφερειακών εκλογών, μεταδίδει το Politico.
Ο Μερτς υποστηρίζει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί προϋπόθεση για την ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, τα πολιτικά ρίσκα της στρατηγικής του αποδεικνύονται ήδη σημαντικά.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας επέλεξε μια αιχμηρή ρητορική απέναντι στους περίπου 46 εκατομμύρια εργαζόμενους της χώρας. Το βασικό του επιχείρημα: οι Γερμανοί δεν εργάζονται αρκετές ώρες και λαμβάνουν υπερβολικά πολλές αναρρωτικές άδειες, γεγονός που, κατά τον ίδιο, επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.
«Η συνολική παραγωγικότητα της εθνικής μας οικονομίας δεν είναι αρκετά υψηλή», δήλωσε σε πρόσφατη ομιλία του σε βιομηχανικούς φορείς στην ανατολική Γερμανία, στοχοποιώντας μεταξύ άλλων τη μερική απασχόληση. «Για να το πω πιο ωμά: η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και η τετραήμερη εργασία δεν θα αρκούν για να διατηρήσουμε το σημερινό επίπεδο ευημερίας μας στο μέλλον».
Σε προεκλογική εμφάνιση στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, ο Μερτς επανήλθε, επισημαίνοντας ότι οι εργαζόμενοι στη Γερμανία λαμβάνουν κατά μέσο όρο σχεδόν τρεις εβδομάδες αναρρωτικής άδειας ετησίως, επίπεδο υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Σύμφωνα με στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας, η Γερμανία κατατάσσεται τρίτη από το τέλος στην ΕΕ ως προς τις μέσες εβδομαδιαίες ώρες εργασίας. Κομβικό ρόλο διαδραματίζει το γεγονός ότι το ποσοστό εργαζομένων που επιλέγουν μερική απασχόληση βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του Μερτς πρότειναν την κατάργηση του «νομικού δικαιώματος» στη μερική απασχόληση, εκτός εάν υπάρχει ειδικός λόγος, όπως η φροντίδα παιδιών ή η συνέχιση σπουδών. Η αρχική διατύπωση της πρότασης, με τίτλο «Όχι νομικό δικαίωμα σε έναν τρόπο ζωής μερικής απασχόλησης», προκάλεσε οργή.
Πολλές γυναίκες, που εργάζονται με μερική απασχόληση σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από τους άνδρες, θεώρησαν ότι στοχοποιούνται. «Δεν είναι επιλογή τρόπου ζωής», δήλωσε εργαζόμενη από τη Ρηνανία-Παλατινάτο, εξηγώντας ότι φροντίζει τον γιο και τη μητέρα της.
Οι δηλώσεις του καγκελάριου προκάλεσαν καταιγισμό αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη φράση «part-time lifestyle» να μετατρέπεται σε σατιρικά memes. Δημοσκοπικά, το πλήγμα είναι ορατό: τα δύο τρίτα των Γερμανών αντιτίθενται στην πρόταση της CDU για αυστηροποίηση των όρων μερικής απασχόλησης, σύμφωνα με το ARD-DeutschlandTrend, αναφέρει το Politico.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για τον Μερτς είναι ότι η αξιοπιστία των συντηρητικών στο ζήτημα της οικονομίας υποχωρεί. Μόλις το 31% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι εμπιστεύεται τη CDU για τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης — ποσοστό μειωμένο κατά έξι μονάδες σε σχέση με πέρυσι.
Υπό το βάρος των αντιδράσεων, το κόμμα απέσυρε τη φράση «τρόπος ζωής μερικής απασχόλησης» από το τελικό κείμενο που θα τεθεί σε κομματικό συνέδριο.
Η Γερμανία κοιτά την Ελλάδα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του Μερτς στην Ελλάδα, η οποία καταγράφει τις περισσότερες ώρες εργασίας στην ΕΕ. Κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Βερολίνο, ο Μερτς επαίνεσε την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα και τη δυνατότητα εξαήμερης εργασίας.
«Όποιος θεωρεί υπερβολικές τις 40 ώρες εργασίας την εβδομάδα, ας ρίξει μια ματιά στην Ελλάδα», είχε δηλώσει. Παρά τη σύγκριση, η παραγωγικότητα εργασίας στη Γερμανία παραμένει σημαντικά υψηλότερη.
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο καγκελάριος διαθέτει περιορισμένα εργαλεία άμεσης παρέμβασης, ιδίως καθώς κυβερνά σε συνασπισμό με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), το οποίο υπερασπίζεται το ισχύον πλαίσιο προστασίας της εργασίας.
Το πρόβλημα της Γερμανίας ίσως να μην είναι μόνο η διάθεση για εργασία, αλλά και η μείωση θέσεων στον βιομηχανικό τομέα, που επί δεκαετίες αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της εξαγωγικής της ισχύος. Η ανεργία ξεπέρασε πρόσφατα τα 3 εκατομμύρια, αγγίζοντας υψηλό 12ετίας.
«Έχουμε ήδη αποφασίσει πολλά μέτρα για την ενίσχυση της οικονομίας», έγραψε ο Μερτς στην πλατφόρμα X. «Αλλά δεν είναι αρκετά».
Η πρόκληση για τη Γερμανία είναι διπλή: να ενισχύσει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα χωρίς να διαρρήξει το κοινωνικό συμβόλαιο που επί δεκαετίες στηρίζει το οικονομικό της μοντέλο.
