Με την 62η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια (MSC), κλείνει μια εβδομάδα με μεγάλη διπλωματική δραστηριότητα για την Ευρώπη που προσπαθεί να βρει τα πατήματά της σε νέο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Προ δυο ημερών, πραγματοποιήθηκε η συνάντηση των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες όπου συζητήθηκε, κυρίως, η στήριξη της Ουκρανίας, η οποία μάχεται τη ρωσική εισβολή για 4ο συναπτό έτος, με τη Μόσχα να επιμένει στις εδαφικές διεκδικήσεις στο ανατολικό μέτωπο με αδιάκοπους βομβαρδισμούς μέχρι το Κίεβο.
Χθες ολοκληρώθηκε, επίσης, η άτυπη σύνοδος των ηγετών της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, την ώρα που οι ΗΠΑ, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, εκμεταλλεύονται τους δασμούς ως μοχλό πίεσης και οι φθηνές εισαγωγές της Κίνας πνίγουν τις βιομηχανίες της Ευρώπης.
Προ ενός έτους, η ομιλία του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς, προκάλεσε βαθύ προβληματισμό στην ΕΕ για τη 2η προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, που είχε μόλις ξεκινήσει μετά την ορκωμοσία του. Τότε, ούτε έναν μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Βανς είπε δηκτικά πως η απειλή για την Ευρώπη δεν προέρχεται από τη Ρωσία αλλά είναι εσωτερική, κάνοντας λόγο για διάβρωση των δημοκρατικών αξιών και καταστολή της πολιτικής διαμάχης από τις ευρωπαϊκές ελίτ.
Υποστήριξε τα ακραία κόμματα της δεξιάς και της αριστεράς, χαρακτηρίζοντας τη μετανάστευση το πιο πιεστικό πρόβλημα της Ευρώπης. Ήταν προμήνυμα ενός θυελλώδους έτους, με τις ΗΠΑ να παγώνουν προς στιγμήν την στρατιωτική στήριξη στην Ουκρανία και τον πρόεδρο Τραμπ να δηλώνει κυνικά, στο πρόσφατο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για την απόκτηση της Γροιλανδίας, επιμένοντας όμως στον απόλυτο έλεγχο της.
Ενδείξεις της μονομέρειας των ΗΠΑ
Ισχυρή ένδειξη πως οι ΗΠΑ λειτουργούν πια μονομερώς είναι πως η κυβέρνηση Τραμπ αποκατέστησε τις επαφές με το Κρεμλίνο έναν χρόνο πριν, δίχως να υπάρξουν επαφές με την Ευρώπη ή το Κίεβο. Πληροφορίες του πρακτορείου Bloomberg, μάλιστα, αποκάλυψαν χθες ότι το Κρεμλίνο ετοιμάζει μια σειρά προτάσεων για οικονομική συνεργασία με τον Λευκό Οίκο, όπως κοινές επενδύσεις στο φυσικό αέριο και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Όπως αναφέρει το αμερικανικό πρακτορείο, το κρίσιμο έγγραφο «κυκλοφόρησε μεταξύ υψηλόβαθμων Ρώσων αξιωματούχων» και «παρέχει μια άγνωστη μέχρι τώρα εικόνα για τον τρόπο σκέψης και τις τακτικές του Κρεμλίνου σε μια στιγμή που οι πιθανές οικονομικές συμφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας διαπραγματεύονται ως βασικός πυλώνας οποιασδήποτε μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία».
Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, πρόκειται να παραστεί φέτος στη Διεθνή Διάσκεψη του Μονάχου, που ξεκινά σήμερα και ολοκληρώνεται στις 15 Φεβρουαρίου. Συνολικά θα συμμετέχουν 65 ηγέτες και κυβερνητικοί αξιωματούχοι, μαζί με 450 εκπροσώπους από την παγκόσμια πολιτική σκηνή, τον ακαδημαϊκό χώρο και την αμυντική βιομηχανία. Ο Ρούμπιο θα συνοδεύεται από μια μεγάλη αποστολή με στελέχη της κυβέρνησης των Ρεπουμπλικάνων.
Πληροφορίες ήθελαν αρχικά τον Βανς να επισκέπτεται το Μόναχο, αλλά να ακυρώνει την επίσκεψη. Το παρών θα δώσει, επίσης, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων στον Λευκό Οίκο, σε μια περίοδο που οι σχέσεις με τον Λευκό Οίκο είναι ιδιαίτερα τεταμένες, λόγω των μαζικών απελάσεων από την υπηρεσία μετανάστευσης ICE, τη δημοσίευση αρχείων από τον παιδόφιλο χρηματιστή Τζέφρι Έπσταϊν και εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών τον επόμενο Νοέμβριο.
Η σπουδαιότητα της παρουσίας των ΗΠΑ στη φετινή MSC
Ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, πρόεδρος του MSC, υπογραμμίζει πως σπανίως στην πρόσφατη ιστορία του οργανισμού δεν έχουν τεθεί παράλληλα τόσο θεμελιώδη ζητήματα. Αναφερόμενος στην «κρίση εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας» που επικρατεί στις διατλαντικές σχέσεις, τόνισε πως είναι σημαντικό που η παρουσία των ΗΠΑ στη φετινή MSC είναι τόσο μεγάλη. Σε έναν κόσμο που ο νόμος του ισχυρού επικαλύπτει τις νόρμες της διεθνούς συνεργασίας, ένα από τα κυριότερα θέματα της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια είναι η Ευρώπη να είναι όσο το δυνατόν πιο αυτόνομη στην άμυνα.
Προς το παρόν, οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων στη Γηραιά Ήπειρο, με το 64% των εισαγωγών όπλων από τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να προέρχονται από αμερικανικές εταιρείες. Μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, ωστόσο, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας είναι η Γαλλία, η οποία κατέχει επίσης τη 2η θέση στην παγκόσμια αγορά αμυντικών εξοπλισμών. Η ΕΕ, ωστόσο, καλείται να επιταχύνει μεταρρυθμίσεις καθώς η Ουάσινγκτον «αμφισβητεί θεμελιώδεις αρχές που έχουν διαμορφώσει τη διεθνή συνεργασία εδώ και δεκαετίες, από τον ρόλο των διεθνών οργανισμών και τη σημασία του εμπορίου που βασίζεται σε κανόνες, μέχρι τις στενές συνεργασίες με δημοκρατικούς συμμάχους», όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση του MSC.
