Η συζήτηση για τα πυρηνικά φουντώνει μεταξύ των Ευρωπαίων στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ενώ από την πλευρά του, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπάθησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους ηγέτες, αναγνωρίζοντας τον «αδιάσπαστο δεσμό» ΗΠΑ-Ευρώπης. H Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι, παρά την πιο ήπια ρητορική, οι σχέσεις παραμένουν τεταμένες, με την Ευρώπη να έχει υποστεί «σοκ».
Ειδικότερα, σύμφωνα με το Politico, πολλές ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν δημοσίως τις συνομιλίες για την ανάπτυξη ενός εγχώριου πυρηνικού αποτρεπτικού μέσου που θα συμπληρώνει τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα, μετά την υπονόμευση της εμπιστοσύνης στην ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ.
Ανώτατοι αξιωματούχοι από δύο χώρες της Βαλτικής δήλωσαν στο Politico ότι, ενώ εξακολουθούν να θεωρούν το ΝΑΤΟ ως τον ακρογωνιαίο λίθο της πυρηνικής αποτροπής, είναι πλέον πρόθυμοι να συζητήσουν τον ρόλο της Ευρώπης — προσθέτοντας νέα δυναμική σε μια συζήτηση που αντήχησε τόσο σε δημόσιες ομιλίες όσο και σε ιδιωτικές συνομιλίες κατά τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου αυτό το Σαββατοκύριακο.
Η αυξανόμενη πίεση για την έναρξη σοβαρών συνομιλιών σχετικά με τα πυρηνικά στην Ευρώπη αποτελεί απάντηση στην αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ θα αποκρούσουν μια ρωσική επίθεση, κάτι που δεν έχει ξεπεραστεί παρά τον σχετικά συμβιβαστικό τόνο του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε ομιλία του το πρωϊ του Σαββάτου.
Η Εσθονία δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε αρχικές συνομιλίες για ένα κοινό πυρηνικό αποτρεπτικό μέσο στην Ευρώπη, δήλωσε η αναπληρωτής υπουργός Άμυνας Tuuli Duneton σε συνέντευξή της. «Είμαστε πάντα ανοιχτοί σε συζητήσεις» με τους εταίρους μας, είπε, τονίζοντας παράλληλα ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να «δεσμεύονται να παρέχουν πυρηνική αποτροπή στις συμμαχικές χώρες».
Η πρωθυπουργός της Λετονίας Evika Siliņa επανέλαβε τα ίδια. «Η πυρηνική αποτροπή μπορεί να μας προσφέρει νέες ευκαιρίες. Γιατί όχι;», είπε, προειδοποιώντας όμως ότι οποιαδήποτε μέτρα θα πρέπει να είναι σύμφωνα με «τις διεθνείς μας δεσμεύσεις».
Ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει τη διάταξη του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ για την κοινή άμυνα, έχει γελοιοποιήσει τις συνεισφορές των συμμάχων στον πόλεμο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και έχει επανειλημμένα ζητήσει την προσάρτηση της Γροιλανδίας, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Αυτό οδηγεί την Ευρώπη να αναζητήσει αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν ένα επιπλέον επίπεδο «ασφάλειας» έναντι της Μόσχας.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει στροφή προς τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο — τις μόνες πυρηνικές δυνάμεις της Ευρώπης. Σε αντίθεση με το Λονδίνο, το Παρίσι δεν είναι μέλος της Ομάδας Πυρηνικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, η οποία συζητά τη χρήση πυρηνικής δύναμης μέσω της συμμαχίας. Οι Γάλλοι πρόεδροι έχουν υπογραμμίσει ότι τα εθνικά συμφέροντα της Γαλλίας έχουν ευρωπαϊκή διάσταση, τονίζοντας παράλληλα ότι οποιαδήποτε απόφαση για εκτόξευση εναπόκειται αποκλειστικά στο Παρίσι.
Τόσο ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναφέρθηκαν στην ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή στις ομιλίες τους στο Μόναχο.
«Η πυρηνική αποτροπή είναι ένα σημαντικό θέμα» στη φετινή διάσκεψη, δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Μπάιμπα Μπράζε. Ο Βέλγος υπουργός Άμυνας, Τέο Φράνκεν, συμμετείχε επίσης σε μια κλειστή συζήτηση για το θέμα.
Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ παραδέχτηκε το Σάββατο ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει ισχυρότερη για να αποτρέψει τη Ρωσία, αλλά δήλωσε: «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο πυρηνικός επανεξοπλισμός δεν είναι ο σωστός τρόπος για να το επιτύχουμε αυτό».
Ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Έλμπριτζ Κόλμπι δήλωσε ότι η Αμερική δεν αποσύρει την πυρηνική της προστασία από την ήπειρο, αν και η Ουάσιγκτον θέλει η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη και να κάνει περισσότερα για την συμβατική άμυνα.
Οι πυρηνικές συνομιλίες μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας, βρίσκονται σε πολύ αρχικό στάδιο.
Την Παρασκευή, ο Μακρόν ανέφερε την ανάγκη να «επαναδιατυπωθεί η πυρηνική αποτροπή» ώστε να ληφθούν επίσης υπόψη τα συμβατικά όπλα, όπως οι πύραυλοι βαθιάς επίθεσης. Έχει προγραμματίσει μια ιστορική ομιλία για την προσέγγιση της Γαλλίας όσον αφορά την πυρηνική της δογματική στις αρχές Μαρτίου.
Οι συνομιλίες με τους ευρωπαίους συμμάχους σχετικά με τα ατομικά όπλα της Γαλλίας είναι «σημαντικές, διότι αποτελούν έναν τρόπο διατύπωσης της πυρηνικής αποτροπής σε μια ολιστική προσέγγιση της άμυνας και της ασφάλειας», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον πυρηνικό εμπειρογνώμονα Bruno Tertrais, αναπληρωτή διευθυντή του Ιδρύματος Στρατηγικών Ερευνών, ενός γαλλικού think tank για θέματα ασφάλειας, αυτό σηματοδοτεί μια μικρή αλλαγή, καθώς η Γαλλία βλέπει μια μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ της συμβατικής και της πυρηνικής αποτροπής.
‘Έξι διαφορετικές πυρηνικές επιλογές
Ένα νέο έγγραφο που παρουσιάστηκε στο περιθώριο της Διάσκεψης αξιολογεί έξι διαφορετικές πυρηνικές επιλογές για την ήπειρο: Διπλασιασμός της αποτρεπτικής δύναμης των ΗΠΑ, ενίσχυση του ρόλου της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ανάπτυξη μιας υπερεθνικής ευρωπαϊκής αποτρεπτικής δύναμης, απόκτηση νέων ανεξάρτητων οπλοστασίων και εστίαση στην συμβατική αποτροπή.
Δύο ανώτεροι Ευρωπαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι πρωτεύουσες θα μπορούσαν θεωρητικά να βοηθήσουν στην υποστήριξη της πυρηνικής αποτρεπτικής δύναμης της Γαλλίας, παρέχοντας συμβατικά στρατιωτικά μέσα, όπως υποβρύχια. Το Παρίσι θα μπορούσε επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο να αυξήσει το πυρηνικό του οπλοστάσιο, με την επιχορήγηση άλλων χωρών, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι, οι οποίοι και οι δύο ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους για να μιλήσουν ελεύθερα.
Ορισμένες χώρες καλούν τη Γαλλία να συμμετάσχει στην επίσημη διαδικασία πυρηνικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, η οποία, όπως υποστηρίζουν, θα συνδέσει στενότερα το γαλλικό οπλοστάσιο με την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η αναπληρωτής υπουργός Άμυνας της Γαλλίας, Alice Rufo, δήλωσε στο Μόναχο ότι το Παρίσι δεν έχει καμία πρόθεση να το πράξει.
Ο υπουργός Άμυνας της Λετονίας, Andris Sprūds, δήλωσε στο POLITICO ότι «σεβόμαστε τις κυριαρχικές επιλογές των χωρών», αλλά πρόσθεσε: «Φυσικά, είμαστε επίσης ανοιχτοί στο να ενσωματώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τη γαλλική πυρηνική ικανότητα στην πυρηνική ικανότητα του ΝΑΤΟ».
Το μήνυμα Ρούτε
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mαρκ Ρούτε δήλωσε ότι δεν είναι αντίθετος στις συνομιλίες στην Ευρώπη, αρκεί αυτές να μην υπονομεύουν τον ρόλο της Αμερικής. «Νομίζω ότι κάθε συζήτηση στην Ευρώπη που διασφαλίζει ότι συλλογικά οι πυρηνικές απειλές είναι ακόμη ισχυρότερες — είναι εντάξει. Αλλά κανείς στην Ευρώπη δεν υποστηρίζει ότι αυτό πρέπει να γίνει ως… αντικατάσταση της πυρηνικής ομπρέλας των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε το Σάββατο στο POLITICO.
Τώρα, το επόμενο βήμα είναι η ομιλία του Μακρόν τον Μάρτιο — και υπάρχει πίεση πάνω του να ανταποκριθεί στις προσδοκίες.
«Μετά από χρόνια προσπαθειών της Γαλλίας να αναπτύξει μια κοινή στρατηγική προσέγγιση για την αποτροπή στην Ευρώπη, συχνά σε αντίθεση με τα συμφέροντα των συμμάχων μας, το γεωπολιτικό πλαίσιο επιτρέπει πλέον την ευθυγράμμιση», δήλωσε η Héloïse Fayet, ερευνήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων. «Πρέπει τώρα να μεταφράσουμε αυτά τα λόγια σε συγκεκριμένες ενέργειες και προτάσεις, προκειμένου να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή αποτροπή ενόψει της ρωσικής απειλής και της αμερικανικής αστάθειας», πρόσθεσε.
Η διαφορά στους χειρισμούς της κρίσης από την πλευρά των ΗΠΑ και της Ευρώπης αναδείχθηκε και στο θέμα της Ουκρανίας, με την Ευρώπη να επιθυμεί μια πιο σφιχτή στάση απέναντι στη Ρωσία, ενώ οι ΗΠΑ, υπό την πίεση του Τραμπ, επιμένουν στις παραχωρήσεις από την Ουκρανία για την προώθηση των συνομιλιών ειρήνης.
«Οι Αμερικανοί επιστρέφουν συχνά στο θέμα των παραχωρήσεων», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην ομιλία του στη διάσκεψη. «Πολύ συχνά αυτές οι παραχωρήσεις συζητούνται μόνο στο πλαίσιο της Ουκρανίας, όχι της Ρωσίας».
