Το φιλόδοξο σχέδιο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη βιομηχανική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δείχνει να βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς η στόχοι για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής παραγωγής συναντά έντονη αντίσταση στο εσωτερικό των ηγετικών κλιμακίων της Κομισιόν.
Ο Industrial Accelerator Act (IAA), βασικός πυλώνας του Clean Industrial Deal που παρουσιάστηκε πριν από έναν χρόνο, αντιμετωπίζει συντονισμένες ενστάσεις από εννέα διευθύνσεις της Κομισιόν. Η εξέλιξη αυτή θέτει εν αμφιβόλω το χρονοδιάγραμμα παρουσίασης του σχεδίου και περιπλέκει την προσπάθεια των Βρυξελλών να διαμορφώσουν συνεκτική απάντηση στις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Με φόντο τις γεωοικονομικές ανακατατάξεις, το διακύβευμα υπερβαίνει μια απλή θεσμική διαφωνία και αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομικής στρατηγικής.
Φον ντερ Λάιεν και Industrial Accelerator Act: Το σχέδιο υπό πίεση
Όπως αναφέρει το Politico, σε μια ασυνήθιστα εκτεταμένη διαδικασία εσωτερικής αμφισβήτησης η ένταση των αντιδράσεων αυξάνει τον κίνδυνο νέας αναβολής της επίσημης παρουσίασης, η οποία έχει ήδη μετατεθεί δύο φορές και έχει προγραμματιστεί για τις 26 Φεβρουαρίου.
Τυχόν καθυστέρηση θα περιπλέξει περαιτέρω την προετοιμασία ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις 19-20 Μαρτίου, όπου η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας θα βρεθεί στο επίκεντρο.
Διαφωνίες για τους «έμπιστους εταίρους» και το Made in EU
Κομβικό σημείο της αντιπαράθεσης αποτελεί ο ορισμός των «έμπιστων εταίρων» στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων. Προσχέδιο του IAA προβλέπει ότι το «Made in EU» θα αφορά προϊόντα με προέλευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο — δηλαδή Νορβηγία, Ισλανδία και Λιχτενστάιν, αναφέρει το Politico. Ωστόσο, εξετάζεται και η δυνατότητα αναγνώρισης ισοδύναμου καθεστώτος για τρίτες χώρες.
Η Βρετανία και η Ιαπωνία ασκούν πιέσεις ώστε να συμπεριληφθούν όλες οι χώρες που έχουν συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ. Η Γενική Διεύθυνση Εμπορίου (DG TRADE) εμφανίζεται πιο ανοιχτή σε αυτήν την προσέγγιση, ενώ η DG GROW, υπό τον επίτροπο Βιομηχανίας Στεφάν Σεζουρνέ, τάσσεται υπέρ ενός αυστηρότερου πλαισίου, περιορίζοντας τον τίτλο «Made in Europe» σε χώρες του ΕΟΧ.
Οι διαφορές αυτές αντικατοπτρίζουν και τις αποκλίνουσες θέσεις Παρισιού και Βερολίνου: η Γαλλία προκρίνει ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, ενώ η Γερμανία επιμένει στη διατήρηση ανοιχτών εμπορικών διαύλων.
Η φον ντερ Λάιεν ανάμεσα σε προστατευτισμό και εμπορική στρατηγική
Η συζήτηση για τον IAA λαμβάνει χώρα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον. Η επιθετική δασμολογική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και η αυξημένη εξαγωγική πίεση από την Κίνα, εντείνουν τις ανησυχίες για την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Την ίδια στιγμή, μια ενδεχόμενη στροφή προς πιο εσωστρεφή βιομηχανική πολιτική θα μπορούσε να υπονομεύσει την επιδίωξη της φον ντερ Λάιεν για ολοκλήρωση εμπορικών συμφωνιών με το μπλοκ Mercosur, την Ινδία και την Αυστραλία. Η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ασφάλεια και την εξωστρέφεια αποτελεί κρίσιμη πρόκληση για τη στρατηγική συνοχή της Επιτροπής.
Πολιτικές ισορροπίες και επόμενα βήματα
Παρά την αρνητική ανατροφοδότηση, οι εσωτερικές ενστάσεις δεν εμποδίζουν νομικά το Κολέγιο των Επιτρόπων να εγκρίνει το κείμενο, εξηγούν αναλυτές στο Politico. Θεωρητικά, ακόμη και ένας μόνο επίτροπος μπορεί να ζητήσει ψηφοφορία, αν και η πρακτική των Βρυξελλών βασίζεται στην αναζήτηση συναίνεσης.
Ο Σεζουρνέ εμφανίζεται καθησυχαστικός, υπογραμμίζοντας ότι η εισαγωγή της «ευρωπαϊκής προτίμησης» στο νομικό οπλοστάσιο της ΕΕ συνιστά σημαντική μεταβολή της οικονομικής της δόγματος και, ως εκ τούτου, απαιτεί χρόνο και προσεκτική εξισορρόπηση.
Για τη φον ντερ Λάιεν, το διακύβευμα είναι διττό: αφενός η διατήρηση της φιλοδοξίας του σχεδίου, αφετέρου η διασφάλιση της θεσμικής συνοχής σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωοικονομικών πιέσεων.
Η τελική μορφή του Industrial Accelerator Act θα αποτελέσει βαρόμετρο για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να συνδυάσει προστασία, ανταγωνιστικότητα και ανοιχτό εμπόριο σε ένα ενιαίο στρατηγικό αφήγημα.
