Η ακύρωση των εκτεταμένων δασμών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ και οι εξαγγελίες για νέους καθολικούς δασμούς πυροδοτεί νέο κύκλο αβεβαιότητας στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις, με επίκεντρο την Κίνα και την Ινδία.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο εύθραυστης εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να διατηρήσει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα ενόψει της επικείμενης επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στην Κίνα.
Παράλληλα, η Ινδία ανέβαλε προγραμματισμένες εμπορικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ, επικαλούμενη νομική και πολιτική αβεβαιότητα. Το σκηνικό που διαμορφώνεται συνδυάζει νομικές ανατροπές, γεωπολιτικούς υπολογισμούς και στρατηγικές επανατοποθετήσεις σε ένα ιδιαίτερα ρευστό περιβάλλον.
Η απόφαση για τους δασμούς και η νέα ισορροπία ΗΠΑ–Κίνας
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ακυρώσει τους σαρωτικούς δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ προσθέτει νέα πολυπλοκότητα στις ήδη τεταμένες σχέσεις με την Κίνα, μεταδίδει το Associated Press. Αν και εκ πρώτης όψεως η εξέλιξη φαίνεται να ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση του Πεκίνου, αναλυτές εκτιμούν ότι η κινεζική ηγεσία θα κινηθεί με προσοχή, γνωρίζοντας ότι ο Τραμπ διαθέτει εναλλακτικά νομικά εργαλεία για την επιβολή εμπορικών επιβαρύνσεων.
Η Σουν Γιουν, διευθύντρια του προγράμματος για την Κίνα στο Stimson Center, σημείωσε ότι η απόφαση προσφέρει «ηθική ώθηση» στο Πεκίνο ενόψει της συνόδου κορυφής, αλλά δεν εγγυάται ουσιαστική αλλαγή επί του πεδίου.
Ο Τραμπ, αντιδρώντας με οργή, ανακοίνωσε την επιβολή προσωρινού παγκόσμιου δασμού 10%, τον οποίο αύξησε στο 15%, αξιοποιώντας τα ανώτατα όρια που επιτρέπει ο νόμος, ενώ προανήγγειλε αναζήτηση εναλλακτικών οδών επιβολής εισαγωγικών τελών.
Δασμοί και στρατηγική ενόψει της συνάντησης Τραμπ–Σι
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι ο Τραμπ θα μεταβεί στο Πεκίνο από 31 Μαρτίου έως 2 Απριλίου για συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ. Σύμφωνα με τον Άλι Γουάιν του International Crisis Group, ο Σι είναι απίθανο να «επιδείξει θριαμβευτικά» την απόφαση του δικαστηρίου, επιδιώκοντας αντίθετα να ενισχύσει το προσωπικό του δίαυλο επικοινωνίας με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η κινεζική πλευρά, μέσω του εκπροσώπου της πρεσβείας Λιου Πενγκγιού, υπογράμμισε ότι οι εμπορικοί πόλεμοι και οι δασμοί δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα καμίας χώρας, καλώντας σε μεγαλύτερη σταθερότητα στη διμερή οικονομική συνεργασία.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει ήδη αξιοποιήσει στο παρελθόν νομοθεσίες έκτακτης ανάγκης για να επιβάλει δασμούς 20% σε κινεζικά προϊόντα, επικαλούμενος τη διακίνηση πρόδρομων χημικών ουσιών για την παραγωγή φαιντανύλης, ενώ αργότερα προχώρησε σε «ανταποδοτικούς» δασμούς 34%. Οι αμοιβαίες επιβαρύνσεις είχαν φθάσει προσωρινά σε τριψήφια ποσοστά πριν συμφωνηθεί εκεχειρία με βασικό συντελεστή 10%.
Η Ινδία παγώνει συνομιλίες λόγω αβεβαιότητας για τους δασμούς
Η απόφαση του δικαστηρίου είχε άμεσο αντίκτυπο και στο Ινδία. Το Νέο Δελχί ανέβαλε την αποστολή εμπορικής αντιπροσωπείας στην Ουάσινγκτον, επικαλούμενο αβεβαιότητα ως προς το καθεστώς των δασμών μετά τη δικαστική εξέλιξη και τις μεταγενέστερες ανακοινώσεις Τραμπ.
Η αντιπροσωπεία επρόκειτο να οριστικοποιήσει ενδιάμεση εμπορική συμφωνία, βάσει της οποίας οι ΗΠΑ θα μείωναν τιμωρητικούς δασμούς 25% σε ορισμένες ινδικές εξαγωγές που συνδέονται με αγορές ρωσικού πετρελαίου. Οι αμερικανικοί δασμοί σε ινδικά προϊόντα θα περιορίζονταν στο 18%, ενώ η Ινδία θα δεσμευόταν για αγορές αμερικανικών αγαθών ύψους 500 δισ. δολαρίων σε ορίζοντα πενταετίας.
Το αντιπολιτευόμενο Κογκρέσο στην Ινδία ζήτησε αναστολή της συμφωνίας και επαναδιαπραγμάτευση, ασκώντας κριτική στον πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι.
Δασμοί, Plan B και η επόμενη ημέρα
Η Ουάσινγκτον δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει το εργαλείο των δασμών. Η Γουέντι Κάτλερ του Asia Society Policy Institute εκτιμά ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να ενεργοποιήσει εναλλακτικό «Σχέδιο Β», αξιοποιώντας έρευνα του Γραφείου Εμπορικού Αντιπροσώπου για τη συμμόρφωση της Κίνας με προηγούμενες συμφωνίες.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Ro Khanna κάλεσε για αυστηρότερη στρατηγική που θα «λογοδοτεί» την Κίνα για αθέμιτες πρακτικές, με αξιοποίηση της συλλογικής ισχύος των συμμάχων.
Σύμφωνα με τον Γκάμπριελ Γουάιλντο του ομίλου Teneo, το Πεκίνο θεωρεί πιθανό οι δασμοί να διατηρηθούν ή να επανεπιβληθούν με σχετική ευκολία. Ωστόσο, εξακολουθεί να ελπίζει ότι μπορεί να πείσει τον Τραμπ να μειώσει τις επιβαρύνσεις, προσφέροντας αγορές ή άλλες παραχωρήσεις.
Το συμπέρασμα είναι ότι η δικαστική απόφαση δεν τερματίζει τον εμπορικό ανταγωνισμό· αντίθετα, τον μεταφέρει σε νέο επίπεδο στρατηγικών υπολογισμών. Οι δασμοί παραμένουν κεντρικό εργαλείο πίεσης — και ταυτόχρονα πηγή αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία.
