Κύμα δικαστικών προσφυγών σαρώνει την Ουάσιγκτον μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε παράνομους τους παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Μέσα σε λίγες ημέρες από την απόφαση, περισσότερες από 100 νέες αγωγές κατατέθηκαν, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό υποθέσεων σε πάνω από 2.000 ως τώρα.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τον φόβο των επιχειρήσεων ότι η κυβέρνηση δεν θα επιστρέψει εύκολα τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί. Τους τελευταίους δέκα μήνες, οι εισαγωγείς πλήρωσαν πάνω από 175 δισ. δολάρια σε δασμούς που πλέον κρίθηκαν μη νόμιμοι.
Πολυεθνικές προσφεύγουν στη δικαιοσύνη
Μεταξύ των εταιρειών που προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη βρίσκονται κολοσσοί όπως η FedEx, η Dyson, η Dollar General, η Bausch & Lomb, η Brooks Brothers και η Sol de Janeiro. Θυγατρικές της L’Oreal, καθώς και οι εταιρείες υποδημάτων On Holding και Skechers, ζητούν επίσης επιστροφή των ποσών που κατέβαλαν για εισαγωγές.
Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν τοποθετήθηκε στο κρίσιμο ζήτημα των επιστροφών χρημάτων. Το θέμα παραπέμπεται στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου της Νέας Υόρκης, το οποίο καλείται να διαχειριστεί έναν πρωτοφανή όγκο υποθέσεων.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναμένεται να ξεκαθαρίσει τα άμεσα επόμενα βήματα της κυβέρνησης, κάτι που θα δείξει εάν η ομοσπονδιακή διοίκηση σκοπεύει να επιταχύνει ή να καθυστερήσει τη διαδικασία.
Ο ίδιος ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η κυβέρνηση να αντιταχθεί στις επιστροφές ή να μην διευκολύνει τη διαδικασία. Μετά την απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου, δήλωσε ότι το θέμα «πιθανότατα θα κριθεί στα δικαστήρια» και εκτίμησε ότι μπορεί να χρειαστούν χρόνια μέχρι να υπάρξει οριστική έκβαση.
Η μαζική είσοδος μεγάλων εισηγμένων εταιρειών στις δικαστικές διεκδικήσεις δημιουργεί νέα δυναμική. Μέχρι πρότινος, οι περισσότερες αγωγές προέρχονταν από μικρότερες επιχειρήσεις που δεν είχαν τη δυνατότητα να απορροφήσουν το κόστος των δασμών ή να μεταφέρουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.
Πολλοί άλλοι ετοιμάζονται για αγωγές
Οι μεγάλοι όμιλοι συχνά μπορούσαν να αναδιαρθρώσουν προμηθευτές ή να διαπραγματευτούν τιμές. Όμως η συμμετοχή εταιρειών όπως η FedEx ενθαρρύνει και άλλους να κινηθούν νομικά.
Η FedEx δήλωσε ότι προχώρησε σε νομικές ενέργειες για να διασφαλίσει το δικαίωμά της ως εισαγωγέας να λάβει επιστροφές δασμών. Παράλληλα, ανέφερε πως εάν της επιστραφούν ποσά, θα τα αποδώσει στους πελάτες και στους καταναλωτές που επιβαρύνθηκαν αρχικά με το κόστος.
Το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου είχε «παγώσει» αυτόματα τις υποθέσεις δασμών μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία στο Ανώτατο Δικαστήριο. Αν και τυπικά απαιτείται διάστημα άνω του ενός μηνός για την πλήρη περάτωση μιας υπόθεσης στο Ανώτατο Δικαστήριο, οι εταιρείες πιέζουν ήδη για επανεκκίνηση των διαδικασιών ώστε να αρχίσει η διεκδίκηση επιστροφών το ταχύτερο δυνατό.
Άνευ προηγουμένου οι ολικές αποζημιώσεις
Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο μαζικών επιστροφών, αλλά όχι σε τέτοια κλίμακα. Το 1998, όταν κρίθηκε αντισυνταγματικός φόρος συντήρησης λιμένων για εξαγωγές, το αρμόδιο δικαστήριο διαχειρίστηκε χιλιάδες αιτήματα επιστροφής. Ωστόσο, το σημερινό μέγεθος —με δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε εκκρεμότητα— θεωρείται άνευ προηγουμένου.
Η υπόθεση ενδέχεται να προκαλέσει και παράπλευρες δικαστικές διαμάχες. Εισαγωγείς και λιανοπωλητές είχαν σε ορισμένες περιπτώσεις συμφωνήσει να μοιραστούν το κόστος των δασμών. Εάν υπάρξουν επιστροφές, δεν αποκλείονται διαφωνίες για το ποιος δικαιούται τα χρήματα.
Και καταναλωτές ετοιμάζουν αγωγές
Παράλληλα, καταναλωτές επιχειρούν να κινηθούν νομικά. Ήδη έχει κατατεθεί ομαδική αγωγή κατά της EssilorLuxottica, με ισχυρισμό ότι οι αυξήσεις τιμών σε προϊόντα όπως τα γυαλιά Ray-Ban συνδέονταν με τους δασμούς. Ωστόσο, οι καταναλωτές δεν έχουν απευθείας δικαίωμα να ζητήσουν επιστροφή από τις τελωνειακές αρχές — η διαδικασία αφορά αποκλειστικά τους εισαγωγείς.
Δημοκρατικοί βουλευτές έχουν καλέσει την κυβέρνηση να εξετάσει απευθείας επιστροφές σε αμερικανικά νοικοκυριά, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σχετική δέσμευση.
Το πολιτικό και νομικό τοπίο γίνεται ολοένα πιο σύνθετο για την κυβέρνηση Τραμπ. Το ύψος των διεκδικήσεων, η εμπλοκή μεγάλων πολυεθνικών και η αβεβαιότητα ως προς τη στάση του Υπουργείου Δικαιοσύνης δημιουργούν ένα σκηνικό που μπορεί να εξελιχθεί σε πολυετή δικαστική μάχη με σημαντικές δημοσιονομικές και πολιτικές συνέπειες.
