Οι επιθέσεις κατά των συστημάτων GPS στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να αυξάνονται, επηρεάζοντας πάνω από 1.100 πλοία από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, ζωτικής σημασίας για το εμπόριο πετρελαίου, έχει σχεδόν παγώσει, με δεξαμενόπλοια να υφίστανται στρατιωτικές επιθέσεις και παρεμβολές σε GPS και συστήματα AIS.
Σύμφωνα με τον Ami Daniel, διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, τα πλοία εμφανίζονται στους χάρτες σαν να βρίσκονται στην ενδοχώρα, ακόμη και κοντά σε πυρηνικούς σταθμούς. Η ανάλυση αυτή έρχεται ενώ οι ναυτιλιακές αρχές προειδοποιούν για «κρίσιμο» κίνδυνο στην περιοχή, με τρία δεξαμενόπλοια να έχουν ήδη υποστεί ζημιές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Η κατάσταση υπογραμμίζει την αυξανόμενη ευπάθεια της ναυτιλίας στον Κόλπο της Μέσης Ανατολής, καθώς οι παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης συνεχίζουν να διαταράσσουν σοβαρά την ασφάλεια και την ομαλή λειτουργία των πλοίων στην περιοχή.
«Παρατηρούμε πολλές παρεμβολές στο GPS», λέει ο Daniel για τη ναυτιλία στο Στενό του Ορμούζ και τις γύρω περιοχές. Τα επίπεδα ηλεκτρονικών παρεμβολών είναι «πολύ πάνω από το βασικό επίπεδο» των συνήθων παρεμβολών, λέει. «Γίνεται πολύ επικίνδυνο να εισέρχεσαι και να εξέρχεσαι».
Πλήγμα για τη ναυσιπλοΐα η αύξηση επιθέσεων κατά GPS
Όπως σημειώνει η ιστοσελίδα wired, τα τελευταία χρόνια, οι επιθέσεις κατά των συστημάτων GPS και πλοήγησης έχουν αυξηθεί, κυρίως λόγω των πολέμων στην Ουκρανία και τη Γάζα. Μπορούν να επηρεάσουν τα τηλέφωνα ή τις συσκευές των ανθρώπων, αλλά και να διαταράξουν τα συστήματα ασφαλείας και πλοήγησης σε αεροπλάνα και πλοία. Οι ηλεκτρονικές παρεμβολές εμφανίζονται κυρίως σε δύο μορφές: παρεμβολές και πλαστογράφηση. Κατά τη διάρκεια των επιθέσεων παρεμβολών, τα δορυφορικά σήματα κατακλύζονται, με αποτέλεσμα να μην είναι διαθέσιμα τα δεδομένα θέσης. Η πλαστογράφηση, από την άλλη πλευρά, μπορεί να δημιουργήσει ψευδή σήματα που κάνουν ένα αντικείμενο να εμφανίζεται λανθασμένα σε έναν χάρτη – για παράδειγμα, κάνοντας τα πλοία να φαίνονται σαν να βρίσκονται στην ενδοχώρα, σε αεροδρόμια.
Τα ανακριβή δεδομένα θέσης μπορούν να οδηγήσουν τα πλοία εκτός πορείας, αυξάνοντας ενδεχομένως τις πιθανότητες να συγκρουστούν με άλλα δεξαμενόπλοια, να προσάραξουν ή να προκαλέσουν καταστροφικές διαρροές πετρελαίου. Στις εμπόλεμες ζώνες, οι ηλεκτρονικές παρεμβολές χρησιμοποιούνται συχνά για να διαταράξουν τα συστήματα πλοήγησης των drones ή των πυραύλων, τα οποία βασίζονται σε δεδομένα θέσης για να εντοπίσουν και να χτυπήσουν τους στόχους τους.
Η ανάλυση των δεδομένων ναυτιλίας από την Windward διαπίστωσε ότι έχει σημειωθεί «επιδείνωση» του επιπέδου των ηλεκτρονικών παρεμβολών στα ύδατα του Ιράν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και του Ομάν από τις αρχικές επιθέσεις στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Daniel αναφέρει ότι η πλειονότητα των δραστηριοτήτων που έχει εντοπίσει η εταιρεία μέχρι στιγμής αφορά παρεμβολές και όχι πλαστογράφηση. Η ανάλυση της εταιρείας αναφέρει ότι έχει εντοπίσει περίπου 21 «νέα συστάδες» όπου τα πλοία έχουν υποστεί παρεμβολές στα δεδομένα AIS τους τις τελευταίες ημέρες.
«Τα πλοία τοποθετήθηκαν ψευδώς σε αεροδρόμια, σε έναν πυρηνικό σταθμό και σε ιρανικό έδαφος, δημιουργώντας κινδύνους πλοήγησης και συμμόρφωσης», αναφέρει μια έκθεση της εταιρείας. «Τα σήματα AIS έχουν επίσης εκτραπεί προς τον πυρηνικό σταθμό Barakah και τα κοντινά ύδατα, ενώ εκατοντάδες άλλα σκάφη δημιουργούν κυκλικά μοτίβα στα ύδατα των ΗΑΕ, του Κατάρ και του Ομάν».
Οι παρεμβολές GPS και AIS στο Στενό του Ορμούζ και τη γύρω περιοχή δεν είναι κάτι καινούργιο. Τον Ιούνιο του 2025, καθώς το Ισραήλ και το Ιράν αντάλλαξαν πυραύλους, αναφέρθηκαν σημαντικές παρεμβολές στην περιοχή.
Ενώ σχεδόν όλες οι εμπορικές αεροπορικές πτήσεις έχουν ακυρωθεί στη Μέση Ανατολή, έχουν παρατηρηθεί ενδείξεις ηλεκτρονικών παρεμβολών σε αεροσκάφη που πετούν πριν και γύρω από τις επιθέσεις. «Υπάρχουν τουλάχιστον έξι νέες υπογραφές πλαστογράφησης στη Μέση Ανατολή», αναφέρει ο Jeremy Bennington, αντιπρόεδρος στρατηγικής και καινοτομίας τοποθέτησης, πλοήγησης και χρονισμού στην εταιρεία τεχνολογίας Spirent Communications. «Εκατοντάδες πτήσεις έχουν επηρεαστεί. Ωστόσο, αυτό μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, καθώς οι πτήσεις ακυρώθηκαν».
Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος παρεμβολών -τουλάχιστον προς το παρόν- φαίνεται να αφορά τα πλοία στην περιοχή. Σε ανακοίνωση του Joint Maritime Information Center (JMIC) της 1ης Μαρτίου αναφέρεται ότι η κατάσταση στην περιοχή είναι «κρίσιμη» και ότι οι φυσικές και ηλεκτρονικές επιθέσεις σε πλοία είναι «σχεδόν βέβαιες».
«Σημαντικές παρεμβολές στο GNSS συνεχίζονται σε όλη την περιοχή του Στενού του Ορμούζ, του Κόλπου του Ομάν και του νότιου Αραβικού Κόλπου. Οι επιπτώσεις που παρατηρούνται περιλαμβάνουν αποκλίσεις θέσης, ανωμαλίες AIS και διαλείπουσα υποβάθμιση του σήματος», αναφέρει η ανακοίνωση του JMIC, σχετικά με το Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης (GNSS), το οποίο καλύπτει όλες τις δορυφορικές συσκευές πλοήγησης. «Υπό τις τρέχουσες αεροπορικές απειλές και τις πρόσθετες προκλήσεις πλοήγησης λόγω συμφόρησης, η υποβαθμισμένη ακρίβεια θέσης λειτουργεί ως ενισχυτής κινδύνου, αυξάνοντας την πιθανότητα ναυτικών ατυχημάτων ή λανθασμένων υπολογισμών».
Καθώς η άμεση σύγκρουση συνεχίζει να επεκτείνεται, υπάρχει πιθανότητα να σημειωθούν υψηλότερα επίπεδα παρεμβολών GPS και AIS. «Όσο μεγαλύτερη είναι η ακτίνα των επιθέσεων, τόσο μεγαλύτερη είναι η παρεμβολή, και όσο μεγαλύτερη είναι η παρεμβολή, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος», λέει ο Daniel.
