Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση Κανονισμού «Industrial Accelerator Act» (IAA), μια ευρεία νομοθετική πρωτοβουλία για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής μεταποίησης, την αύξηση της ζήτησης για προϊόντα χαμηλών εκπομπών και την ενδυνάμωση της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν, η πρόταση εισάγει στοχευμένες απαιτήσεις «Made in EU» ή/και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος στις δημόσιες συμβάσεις και στα καθεστώτα κρατικής ενίσχυσης, ιδίως σε στρατηγικούς κλάδους όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών.
Η Κομισιόν θέτει ως στόχο την αύξηση της συμμετοχής της μεταποίησης στο ΑΕΠ της ΕΕ από 14,3% το 2024 στο 20% έως το 2035. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής είναι κρίσιμη για την οικονομική ανθεκτικότητα, την καινοτομία και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης, ιδίως σε συνθήκες αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού και εξάρτησης από φθηνές εισαγωγές.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του Clean Industrial Deal και υλοποιεί βασικές κατευθύνσεις της έκθεσης Ντράγκι, με έμφαση στη δημιουργία ζήτησης για ευρωπαϊκά και καθαρά προϊόντα μέσω της ενιαίας αγοράς.
Ο Στεφάν Σεζουρνέ, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, δήλωσε: «Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα στην ανανέωση της ευρωπαϊκής οικονομικής δογματικής, ώστε η Ένωση να είναι έτοιμη για τον 21ο αιώνα, όπως συνιστά η έκθεση Draghi.
Αντιμετωπίζοντας μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια αβεβαιότητα και αθέμιτο ανταγωνισμό, η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να βασιστεί στις διατάξεις αυτού του νόμου για να ενισχύσει τη ζήτηση και να εγγυηθεί ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού σε στρατηγικούς τομείς. Θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας κατευθύνοντας τα χρήματα των φορολογουμένων προς την ευρωπαϊκή
παραγωγή, μειώνοντας τις εξαρτήσεις μας και ενισχύοντας την οικονομική μας ασφάλεια και κυριαρχία».
Ρήτρα «Made in EU» σε δημόσιες συμβάσεις και επιδοτήσεις
Η πρόταση προβλέπει ότι σε συγκεκριμένες διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων και προγραμμάτων στήριξης θα εφαρμόζονται κριτήρια «Made in EU» για προϊόντα όπως μπαταρίες, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, φωτοβολταϊκά, αντλίες θερμότητας, ανεμογεννήτριες, πυρηνικές τεχνολογίες και ηλεκτρικά οχήματα, καθώς και τα εξαρτήματά τους.
Στον χάλυβα προτείνονται ειδικές προτιμήσεις χαμηλών εκπομπών, με στόχο τη δημιουργία αγοράς για «καθαρό» ευρωπαϊκό χάλυβα. Σύμφωνα με την Κομισιόν, μόνο τα μέτρα χαμηλών εκπομπών θα μπορούσαν να δημιουργήσουν άνω των 600 εκατ. ευρώ πρόσθετης αξίας έως το 2030 στους κλάδους χάλυβα, αλουμινίου και τσιμέντου, καθώς και έως 10,5 δισ. ευρώ στην αλυσίδα της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι το σχέδιο μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας, μεταξύ άλλων 85.000 σε έργα μπαταριών και 58.000 στην κατασκευή ηλιακών τεχνολογιών, ενώ θα στηρίξει την απασχόληση σε παραδοσιακούς κλάδους που μεταβαίνουν σε καθαρότερη παραγωγή. Παράλληλα, επιδιώκεται η αναστροφή της αρνητικής τάσης στην αυτοκινητοβιομηχανία, όπου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, έως και 600.000 θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να χαθούν την επόμενη δεκαετία αν συνεχιστούν οι σημερινές εξελίξεις.
Όροι για μεγάλες ξένες επενδύσεις
Ο IAA θεσπίζει προϋποθέσεις για ξένες άμεσες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς τομείς, όταν μία τρίτη χώρα ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε τομείς όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες, τα φωτοβολταϊκά και οι κρίσιμες πρώτες ύλες.
Σε αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ελάχιστο ποσοστό 50% ευρωπαϊκής απασχόλησης ή περιορισμοί στη μετοχική συμμετοχή, καθώς και υποχρεώσεις μεταφοράς τεχνογνωσίας και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας εντός της ΕΕ.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η ρήτρα «Made in EU» δεν αποκλείει αυτομάτως τρίτες χώρες, αλλά προωθεί την αμοιβαιότητα στις δημόσιες συμβάσεις, παρέχοντας ίση μεταχείριση σε χώρες που ανοίγουν τις αγορές τους σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της Συμφωνίας Δημοσίων Συμβάσεων του ΠΟΕ ή συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου.
Η πρόταση προβλέπει ενιαία ψηφιακή διαδικασία αδειοδότησης («one-stop-shop») με σαφή χρονοδιαγράμματα και αρχή σιωπηρής έγκρισης σε ενδιάμεσα στάδια για έργα απανθρακοποίησης. Παράλληλα, θεσπίζονται «Περιοχές Βιομηχανικής Επιτάχυνσης», με στόχο τη δημιουργία συστάδων καθαρής παραγωγής και τη διευκόλυνση επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές και δεξιότητες.
Η πρόταση έχει προκαλέσει αντιδράσεις, κυρίως από τη Γερμανία και άλλα κράτη-μέλη, που εκφράζουν ανησυχίες για αυξημένη γραφειοκρατία και πιθανό πλήγμα στο ελεύθερο εμπόριο. Το think tank Bruegel προειδοποίησε ότι οι απαιτήσεις «Made in Europe» ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος για εξαγωγικές βιομηχανίες και να επιβραδύνουν τον βιομηχανικό μετασχηματισμό.
Η πρόταση θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από την οριστική υιοθέτησή της.
