Το 15ο Πενταετές Σχέδιο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας για την περίοδο 2026-2030, το οποίο παρουσιάστηκε την Πέμπτη και αναμένεται να εγκριθεί την ερχόμενη εβδομάδα από το Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο, σηματοδοτεί μια σημαντική αναπροσαρμογή της οικονομικής και γεωπολιτικής στρατηγικής του Πεκίνου. Σε μια περίοδο έντονων εμπορικών αντιπαραθέσεων και περιορισμών στην πρόσβαση σε προηγμένες τεχνολογίες, η κινεζική ηγεσία θέτει στο επίκεντρο την «εθνική ασφάλεια» και την «τεχνολογική αυτοδυναμία».
Ο πρωθυπουργός Λι Τσιάνγκ, μιλώντας ενώπιον των αντιπροσώπων του Κογκρέσου, έκανε λόγο για «ιστορικές ευκαιρίες» για τη χώρα, τονίζοντας ότι η επόμενη πενταετία θα αξιολογηθεί όχι μόνο με βάση το ΑΕΠ αλλά και με βάση το κατά πόσο η Κίνα θα μπορεί να αναπτύσσει μόνη της κρίσιμες τεχνολογίες.
Για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο στόχος ανάπτυξης τοποθετείται σε εύρος 4,5% έως 5%. Η επιλογή αυτή αντανακλά μια πιο ρεαλιστική αποτύπωση της σημερινής κατάστασης της κινεζικής οικονομίας, η οποία αντιμετωπίζει την κρίση στον τομέα των ακινήτων και το υψηλό χρέος των τοπικών κυβερνήσεων. Παρ’ όλα αυτά, το επίπεδο αυτό θεωρείται ακόμη φιλόδοξο, καθώς για να διπλασιαστεί το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έως το 2035 απαιτείται μέσος ρυθμός ανάπτυξης κοντά στο 4,7%.
Το νέο σχέδιο προσδιορίζει δέκα στρατηγικούς τομείς στους οποίους θα κατευθυνθούν σημαντικές επενδύσεις, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από ξένες τεχνολογίες και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας.
1. Προηγμένοι Ημιαγωγοί (Semiconductors)
Οι ημιαγωγοί παραμένουν το πιο αδύναμο σημείο της κινεζικής τεχνολογικής αλυσίδας. Παρά τις μεγάλες κρατικές επενδύσεις, η χώρα εξακολουθεί να υπολείπεται των ΗΠΑ και της Ταϊβάν. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία περίπου 100 νέων πανεπιστημιακών προγραμμάτων εξειδικευμένων στους ημιαγωγούς και ισχυρή στήριξη στην εγχώρια παραγωγή εξοπλισμού λιθογραφίας. Στόχος είναι η πλήρης ανεξαρτησία στην παραγωγή προηγμένων τσιπ κάτω των 7 νανομέτρων μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
2. Τεχνητή Νοημοσύνη (AI)
Η στρατηγική του Πεκίνου επικεντρώνεται στη μαζική ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στη βιομηχανία. Έμφαση δίνεται σε εξειδικευμένα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για συγκεκριμένους παραγωγικούς κλάδους, καθώς και στην ανάπτυξη εγχώριων επεξεργαστών AI ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες.
3. Κβαντική Τεχνολογία
Η κβαντική πληροφορική και οι κβαντικές επικοινωνίες θεωρούνται κρίσιμες για την κυβερνοασφάλεια και την άμυνα. Η Κίνα επιδιώκει να αναπτύξει δίκτυα επικοινωνίας που θα βασίζονται στην κβαντική κρυπτογράφηση, καθιστώντας τις υποκλοπές πρακτικά αδύνατες.
4. Βιοτεχνολογία και Βιοκατασκευή
Μετά την εμπειρία της πανδημίας, το Πεκίνο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενίσχυση της εγχώριας φαρμακευτικής παραγωγής. Το σχέδιο ενθαρρύνει τη συνθετική βιολογία και την ανάπτυξη προηγμένων βιολογικών φαρμάκων, φιλοδοξώντας να μετατρέψει τη χώρα σε σημαντικό διεθνή κόμβο βιοτεχνολογίας.
5. Τεχνολογία 6G και Τηλεπικοινωνίες
Με ισχυρή παρουσία ήδη στα δίκτυα 5G, η Κίνα επιδιώκει να καθορίσει τα παγκόσμια πρότυπα και για την επόμενη γενιά δικτύων. Το σχέδιο περιλαμβάνει την εκτόξευση μεγάλου αριθμού δορυφόρων χαμηλής τροχιάς για την παροχή παγκόσμιων υπηρεσιών συνδεσιμότητας.
6. Πυρηνική Σύντηξη και Πράσινο Υδρογόνο
Η ενεργειακή αυτάρκεια αποτελεί βασική προτεραιότητα. Η χώρα επενδύει τόσο σε πειραματικούς αντιδραστήρες σύντηξης όσο και στην ανάπτυξη τεχνολογιών παραγωγής πράσινου υδρογόνου, με στόχο τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα.
7. Ρομποτική και Ενσώματη Νοημοσύνη (Embodied AI)
Η δημογραφική γήρανση ωθεί την Κίνα να επιταχύνει την αυτοματοποίηση της παραγωγής. Το σχέδιο προωθεί την ανάπτυξη ανθρωποειδών ρομπότ που θα μπορούν να εργάζονται σε εργοστάσια ή να προσφέρουν υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων.
8. Διεπαφές Εγκεφάλου-Υπολογιστή (BCI)
Η έρευνα επεκτείνεται και σε τεχνολογίες που επιτρέπουν τη σύνδεση του ανθρώπινου εγκεφάλου με ψηφιακά συστήματα. Οι εφαρμογές κυμαίνονται από την αποκατάσταση ασθενών μέχρι πιθανές στρατιωτικές χρήσεις.
9. Οικονομία Χαμηλού Υψομέτρου (Low-altitude Economy)
Η ανάπτυξη drones και ιπτάμενων ταξί αναμένεται να δημιουργήσει μια νέα αγορά μεταφορών. Το Πεκίνο θεωρεί ότι ο εναέριος χώρος χαμηλού υψομέτρου μπορεί να αποτελέσει σημαντικό νέο πεδίο οικονομικής δραστηριότητας.
10. Διαστημική Βιομηχανία και Αεροναυπηγική
Η Κίνα επιταχύνει τις προσπάθειες ενίσχυσης της εγχώριας αεροναυπηγικής βιομηχανίας. Η παραγωγή του επιβατικού αεροσκάφους C919 αναμένεται να αυξηθεί, ενώ προχωρά και η ανάπτυξη του C929. Παράλληλα, το διαστημικό πρόγραμμα εξετάζει μελλοντικές εμπορικές δραστηριότητες στη Σελήνη και την ανάπτυξη επαναχρησιμοποιήσιμων πυραύλων.
Παρά την έμφαση στις πράσινες τεχνολογίες, η περιβαλλοντική διάσταση του σχεδίου προκαλεί κριτική. Ο στόχος για μείωση της έντασης άνθρακα κατά 17% έως το 2030 θεωρείται σχετικά περιορισμένος, ιδίως επειδή είναι χαμηλότερος από τον προηγούμενο στόχο. Η συνέχιση της χρήσης άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας υποδηλώνει ότι η κινεζική ηγεσία δεν είναι διατεθειμένη να θέσει σε κίνδυνο τη βιομηχανική ανάπτυξη.
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι με ρυθμούς ανάπτυξης γύρω στο 5%, οι συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ενδέχεται να συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια, παρά τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Το σχέδιο περιλαμβάνει και κοινωνικούς στόχους, όπως αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 80 έτη, επέκταση της υποχρεωτικής και τεχνικής εκπαίδευσης σε 11,7 χρόνια και μείωση των επιπέδων ατμοσφαιρικής ρύπανσης κάτω από τα 27 mg/m³.
Η ανακοίνωση του σχεδίου προκάλεσε ανησυχία και στην Ευρώπη. Η Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών προειδοποίησε ότι η Γερμανία και η ευρωπαϊκή βιομηχανία κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με έναν όλο και πιο ισχυρό τεχνολογικό ανταγωνιστή, καθώς η Κίνα επιχειρεί να μετασχηματιστεί από κέντρο χαμηλού κόστους παραγωγής σε παγκόσμιο πρωταγωνιστή υψηλής τεχνολογίας.
