Μια εβδομάδα μετά την κήρυξη πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, επικρατεί ασάφεια για τις προθέσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ. Για την ισραηλινή κυβέρνηση ο πόλεμος αυτός έχει τριπλό στόχο: τον αποδεκατισμό του πυρηνικού προγράμματος, των εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και του θεοκρατικού καθεστώτος. Μόνο έτσι θεωρούν οι Ισραηλινοί ότι θα καταστρέψουν μια υπαρξιακή απειλή.
Από την άλλη πλευρά, η ρητορική των Ρεπουμπλικάνων μεταβάλλεται μέσα στα τελευταία 24ώρα. Οι τοποθετήσεις του Τραμπ και του υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δεν ήταν συντονισμένες σε ορισμένες περιπτώσεις. Οι Δημοκρατικοί αντέδρασαν όταν ο Ρούμπιο είπε πως οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν προληπτικά για να αποτρέψουν χτυπήματα των Ιρανών εις βάρος αμερικανικών στόχων, δεδομένου ότι η Ουάσιγκτον γνώριζε εκ των προτέρων για τις επιθέσεις των Ισραηλινών. Ο Τραμπ απέρριψε αυτήν την εκδοχή, ισχυριζόμενος ότι οι Ισραηλινοί ίσως να υποχρεώθηκαν από τον ίδιο για να συμμετάσχουν στις επιθέσεις.
Υπήρξε, δε, και μια αοριστία για τα μέτρα που πρότεινε ο Τραμπ ώστε να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, με παράγοντες του ναυτιλιακού κλάδου να αμφιβάλουν εάν η συνοδεία από το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ θα ήταν αποτελεσματικό μέτρο. Μέσα σε μια εβδομάδα, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν ωστόσο, έχει εξελιχθεί σε περιφερειακή σύγκρουση λόγω των αντίποινων των Φρουρών της Επανάστασης σε κράτη του Περσικού Κόλπου, με πλήγματα σε ξενοδοχεία, υποδομές και ενεργειακές εγκαταστάσεις από το Μπαχρέιν μέχρι τη Σαουδική Αραβία. Ο Τραμπ μαζί με τον Ρούμπιο και τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, δεσμεύτηκαν με τη συνέχιση των πολεμικών επιχειρήσεων παρά την απώλεια Αμερικανών στρατιωτών και την άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Χθες, σε συνέντευξη που έδωσε στο CNN, ο Τραμπ υιοθέτησε ηπιότερους τόνους ως προς την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Μια εβδομάδα πριν, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε διακηρύξει ότι οι συντονισμένες επιθέσεις με το Ισραήλ στο Ιράν στοχεύουν στην κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος. Την Παρασκευή, ωστόσο, δήλωσε ότι στόχος είναι μια νέα ηγεσία που θα «μεταχειρίζεται καλά» τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ακόμη και εάν υπάρχει θρησκευτικός ηγέτης και δεν είναι δημοκρατική χώρα. «Το Ιράν δεν είναι η ίδια χώρα σε σχέση με μια εβδομάδα πριν. Προ μιας εβδομάδας ήταν ισχυροί ενώ σήμερα έχουν αποδυναμωθεί δραματικά», είπε σε τηλεφωνική συνδιάλεξη με το CNN. Τόνισε, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ απαιτούν την «άνευ όρων» παράδοση του Ιράν.
Αναλυτές τονίζουν ότι η κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων απλά συνειδητοποίησε ότι το ιρανικό καθεστώς δεν είναι ανθρωποκεντρικό και πως οι Φρουροί της Επανάστασης μπορούν να λειτουργούν αποκεντρωμένα ακόμη και σε περιόδους μεγάλης αναταραχής. Στο μεταξύ, η μεγάλη άνοδος των τιμών του πετρελαίου, φθάνοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τον Σεπτέμβριο του 2023, τείνει να εξελιχθεί σε μεγάλο πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ, ο οποίος εκλέχθηκε τον Νοέμβριο του 2024 για να μειώσει το κόστος διαβίωσης για τους Αμερικανούς.
Οι αντοχές του καθεστώτος του Ιράν και το νησί Kharg
Η ιστοσελίδα αναλύσεων του Ian Bremmer, Gzero Daily, επιχειρεί να οριοθετήσει τους στόχους του Λευκού Οίκου επί Τραμπ στο Ιράν, κάνοντας αναφορά στο νησί Kharg ή Χαργκ, το οποίο έχει έκταση μόλις 20 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Από εκεί εξάγεται, όμως, το 80% με 90% του ιρανικού πετρελαίου που καταλήγει, κυρίως, στην Κίνα και την Ινδία λόγω των δυτικών κυρώσεων. Βρίσκεται μόλις 25 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική ακτή του Ιράν και 483 χιλιόμετρα από τα Στενά του Ορμούζ.
Στους τερματικούς σταθμούς αυτού του νησιού μπορεί να εντοπίσει κανείς τα σούπερτανκερ που μεταφέρουν την κυριότερη πηγή εσόδων για την ιρανική οικονομία, η κατάσταση της οποίας είναι εξαιρετικά άσχημη, με τον πληθωρισμό να φτάνει το 40%. «Εάν τεθεί υπό έλεγχο, τότε τίθεται υπό έλεγχο η γραμμή ζωής του καθεστώτος» γράφει ο Μπέμερ. Ο ίδιος τονίζει πως από τα πετρελαϊκά έσοδα μπορεί το Ιράν και ανασυγκροτεί τον στρατό του, το πυρηνικό του πρόγραμμα, να χρηματοδοτεί τον Άξονα της Αντίστασης και να επιβιώνει ως περιφερειακή δύναμη.
Οι κίνδυνοι για την διεθνή ναυτιλία και ο σκιώδης στόλος
Αν και οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν πως βύθισαν πάνω από 20 πλοία του ιρανικού πολεμικού ναυτικού μέσα σε μια εβδομάδα, η Τεχεράνη διατηρεί υπό τον πλήρη έλεγχο τα Στενά του Ορμούζ, μπλοκάροντας τη ναυτιλιακή κίνηση σε ένα από πιο νευραλγικά σημεία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας και του παγκόσμιου εμπορίου. Οπότε τα εμπορικά πλοία που εξυπηρετούν τα αραβικά κράτη δεν μπορούν να περάσουν από τα Στενά, αλλά πηγές του Bloomberg αποκάλυψαν ότι ένα σούπερτανκερ που υπάγεται σε κυρώσεις πέρασε με σημαία του Παλάου.
«Τα Στενά του Ορμούζ είναι επί του παρόντος υπερβολικά επικίνδυνα για τους νόμιμους πλοιοκτήτες να τα διασχίσουν, τόσο από εμπορική άποψη όσο και για την ασφάλεια του πληρώματος, γεγονός που εξηγεί τα δεκάδες δεξαμενόπλοια, που έχουν εγκλωβιστεί περιμένοντας εντός του Κόλπου, αδυνατώντας να εξέλθουν», δήλωσε ο Τσάρλι Μπράουν, σύμβουλος της οργάνωσης «United Against Nuclear Iran», μιας οργάνωσης λόμπινγκ που επικεντρώνεται στην Τεχεράνη. «Αντίθετα ο σκιώδης στόλος ή τα τάνκερ που υπόκεινται σε κυρώσεις έχουν περιθώρια για να αναλάβουν αυτόν τον κίνδυνο, κατά πάσα πιθανότητα κατόπιν επικοινωνίας με τις ιρανικές δυνάμεις», συμπλήρωσε ο ίδιος στο αμερικανικό πρακτορείο.
Είναι, ως εκ τούτου, προς το συμφέρον των ΗΠΑ να επιτρέψει τη διαμόρφωση μιας πιο αποδυναμωμένης κυβέρνησης στην Τεχεράνη αλλά και να ελέγχει τις ροές και τα έσοδα του πετρελαίου που διακινείται από το νησί Kharg, κατά τον Μπρέμερ. Η Κίνα θα προτιμούσε μια τέτοια έκβαση ενώ οι τιμές του πετρελαίου δεν θα σκαρφάλωναν στα 100 δολάρια το βαρέλι. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν, επίσης, επωφελής για τους πολίτες των ΗΠΑ καθώς θα συγκρατούνταν η άνοδος των τιμών της βενζίνης. Εν ολίγοις θα ήταν μια σχετικά ελκυστική επιλογή για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ιδιαίτερα εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών και της συνόδου κορυφής με τον Κινέζο ομόλογο του, Σι Τζινπίγκ, τον Απρίλιο.
