Όλοι αναγνωρίζουν ότι το μείζον πρόβλημα της επόμενης μέρας στην πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή είναι το ποια μπορεί να είναι η εναλλακτική πολιτική λύση στο καθεστώς στο Ιράν. Δύσκολο ερώτημα ακόμα και για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, που σφυροκοπούν καίριες θέσεις στρατηγικής σημασίας στο Ιράν, αλλά δεν μπορούν ούτε αυτές οι δυνάμεις να προβλέψουν την επόμενη μέρα. Προς το παρόν έχουμε την πιθανότητα ορισμού του γιού του Χαμενεϊ ως ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, με το Ισραήλ να ανακοινώνει πως σε μια τέτοια περίπτωση, ο Μοτζαμπά Χαμενεϊ θα είναι ο επόμενος στόχος…
Η αλήθεια είναι ότι ελάχιστοι θεωρούν πως η λήξη της πολεμικής σύρραξης θα επιφέρει άνεμο δημοκρατικής αλλαγής στην περιοχή. Άλλωστε, στον πόλεμο έχουν εμπλακεί και άλλες δυνάμεις του Κόλπου, που κυβερνώνται από πρίγκιπες, χαλίφηδες, αρχηγούς φυλών, θρησκευτικούς ηγέτες. Υπάρχει και η οδυνηρή εμπειρία από την «αραβική άνοιξη», όπου η εξόντωση δικτατόρων ή αρχηγών ελέω Αλλάχ οδήγησε σε αποσύνθεση των κρατών και ενίσχυση του ισλαμικού φονταμενταλισμού.
Από την άλλη, ούτε η μεγάλη εικόνα συνηγορεί ότι η μεταπολεμική πραγματικότητα θα φέρει είτε μια «δημοκρατική άνοιξη» ή μια νέα τάξη πραγμάτων, με κανόνες και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Μπορεί η άτυπη συμμαχία Ιράν-Ρωσίας-Κίνας-Βόρειας Κορέας να δοκιμάζεται σε ένα βαθμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα θεμέλια των καθεστώτων του «άξονα» κινδυνεύουν από τους πυραύλους και τα drones των ημερών.
Κοινός παρανομοστής των καθεστώτων το «βαθύ κράτος»
Τρανό παράδειγμα η δυναστεία των Κιμ που εξουσιάζει την Βόρεια Κορέα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Κιμ Γιονγκ Ουν, που κρατά τους αρμούς της εξουσίας από το 2012, ήταν γιος του προηγούμενου ηγέτη Κιμ Γιονκ Ιλ, που με τη σειρά του ήταν γιος του πρώτου διδάξαντα, Κιμ Ιλ Σουνγκ. Εσχάτως εμφανίζεται στο πλευρό του και πλασάρεται ως διάδοχος του καθεστώτος η κόρη του Κιμ Τζου Ε, μόλις 13 ετών. Και πάει λέγοντας, με τους αποδημούντες εις Κύριον να θεοποιούνται… Πρόσφατα ο Κιμ Γιονγκ Ουν επανεξελέγη ομόφωνα γραμματέας του Κόμματος από το Συνέδριο, κάτι που δεν εξέπληξε κανέναν. Δεν υπάρχουν εκλογικές διαδικασίες στη χώρα ούτε ίχνος εναλλακτικής λύσης.
Η Κίνα κυβερνάται από το 2013 από τον Σι Τζινπινκ, που είναι γραμματέας του ΚΚ Κίνας και Πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής. Επικεφαλής ενός καθεστώτος, που ελέγχεται πλήρως από το ΚΚ Κίνας αλλά παράλληλα γεύεται τους καρπούς της καπιταλιστικής ανάπτυξης, ένας συνδυασμός που δεν συναντιέται στα μαρξιστικά εγχειρίδια. Πρόεδροι, πρωθυπουργοί και εσχάτως πρωτοκλασάτοι στρατηγοί απομακρύνονται ή εξαφανίζονται εφόσον διαπιστωθεί ότι παρεκκλίνουν από τις επιλογές του ηγέτη. Κι εδώ δεν υφίσταται αντιπολίτευση ενώ ο Πρόεδρος και τα όργανα εξουσίας εκλέγονται αυστηρά ελεγχόμενες από το κόμμα.
Στη Ρωσία, ο Πούτιν είναι Πρόεδρος από το 1999 έως σήμερα, με ένα «διάλειμμα» από το 2008 έως το 2012, που διετέλεσε… Πρωθυπουργός. Εδώ γίνονται προεδρικές εκλογές κάθε έξι χρόνια και βουλευτικές για τη Δούμα, όπου βασικά συμμετέχουν τρία κόμματα. Το κυβερνών κόμμα, Ενωμένη Ρωσία, το ΚΚ Ρωσίας και ένα Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα. Ουσιαστική αντιπολίτευση όμως δεν υπάρχει καθώς οι πολιτικοί αντίπαλοι είτε αποκλείονται από τη συμμετοχή στη διαδικασία ενώ είναι πρόσφατες οι αποκαλύψεις πως ένας πολιτικός αντίπαλος και επικριτής του Πούτιν, ο Ναβάνλι, δηλητηριάστηκε σε φυλακή της Αρκτικής.
Υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής που μπορεί κανείς να διακρίνει από πού πηγάζει η ισχύς των τεσσάρων ηγετών. Είναι αναμφίβολα το «βαθύ κράτος» που έχουν οικοδομήσει με το πέρασμα του χρόνου. Βέβαια σε κάθε χώρα εκδηλώνεται με διαφορετικά χαρακτηριστικά αλλά είναι κοινός τόπος μια πανίσχυρη κρατική μηχανή με εσωτερικούς μηχανισμούς ασφάλειας, μια γραφειοκρατία προορισμένη να υπηρετεί τον ηγέτη, ένας ασφυκτικός έλεγχος στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και βέβαια το ισχυρό χαρτί των πυρηνικών κεφαλών που όλοι-πλην του Ιράν-κατέχουν. Παράλληλα, τα καθεστώτα αυτά αξιοποιούν προς όφελός τους τις δυνατότητες που ανοίγονται με την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης ενώ παράλληλα, βάζουν φραγμούς στην ανεμπόδιστη επικοινωνία των πολιτών μέσω των social media.
Πιστεύει κανείς ότι οι κραδασμοί που προκαλούνται από τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσουν ρωγμές στα καθεστώτα αυτά; Ακόμα και η Ρωσία, μπλεγμένη στα γρανάζια της σύγκρουσης που αυτή προκάλεσε με την εισβολή της στην Ουκρανία, δεν εμφανίζει σημάδια που να δείχνουν αποδυνάμωση του Πούτιν. Όσο και φαίνεται παράδοξο, από τις τέσσερις χώρες που κατονομάζονται ως «άξονας του κακού», το Ιράν είναι η μόνη που έχει προϋποθέσεις μετάβασης σε μια εναλλακτική λύση απέναντι στους Φρουρούς της Επανάστασης. Η πρόσφατη εξέγερση, που καταπνίγηκε στο αίμα, δείχνει ότι υπάρχει εκρηκτικό κοινωνικό φορτίο που μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπές, μη ορατές στην τρέχουσα φάση. Εκτός αν το βαθύ κράτος αναζητήσει άλλους τρόπους επιβίωσης, μέσω συμβιβασμών…
