Για πρώτη φορά το Ισραήλ χτύπησε δεξαμενές πετρελαίου και εγκαταστάσεις διυλιστηρίων στην ευρύτερη περιοχή της Τεχεράνης, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου σε αυτόν τον περιφερειακό πόλεμο. Μπαίνοντας στη δέκατη ημέρα μετά την έναρξη των συντονισμένων επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν, η στόχευση πετρελαϊκών εγκαταστάσεων προμηνύει πως το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο του καθεστώτος της Τεχεράνης μπαίνει στο κάδρο του πολέμου. Οι δραματικοί τόνοι δεν αφήνουν περιθώρια αποκλιμάκωσης, με τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, να απορρίπτει την απαίτηση του Τραμπ να παραδοθεί η Τεχεράνη, τονίζοντας πως «θα πάρουν στους τάφους την επιθυμία για μια άνευ όρων παράδοση».
Με τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και του Ιράν να συμπεριλαμβάνονται στη στρατιωτική ατζέντα αυτής της περιφερειακής σύγκρουσης, οι τιμές του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές αναμένεται να παρουσιάσουν περαιτέρω άνοδο μέσα στην εβδομάδα. Μπορεί οι δυτικές κυρώσεις να έχουν αποκλείσει το ιρανικό πετρέλαιο, αλλά η Τεχεράνη πουλά στην Κίνα και την υπόλοιπη Ασία. Περαιτέρω πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές επηρεάζουν την παγκόσμια προσφορά. Την περασμένη εβδομάδα, η τιμή του αργού πετρελαίου κινήθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2022, υπερβαίνοντας τα 90 δολάρια το βαρέλι, και του πετρελαίου Μπρεντ στο Λονδίνο προσέγγισε τα 93 δολάρια, το βαρέλι. Αξίζει να θυμίσουμε ότι ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ και πρόεδρος της Qatar Energy, Σαάντ αλ-Καάμπι, προειδοποίησε την Παρασκευή μέσω των Financial Times ότι οι χώρες του Κόλπου θα σταματήσουν τις εξαγωγές εάν παραμείνει στάσιμη η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Σε μια τέτοια περίπτωση, το πετρέλαιο θα φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, υπογράμμισε ο ίδιος. Περίπου 20 εκατ. βαρέλια διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, σε ημερήσια βάση. Πρόκειται για μια από τις κρισιμότερες οδούς για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Αν και το σενάριο μιας κρίσης από τη μεγάλη άνοδο των τιμών του πετρελαίου φοβίζει τις αγορές σε μια περίοδο που είναι ήδη επιβαρυμένο το κόστος διαβίωσης στη Δύση, η κυβέρνηση Τραμπ υποβάθμισε την άμεση ανάγκη να αξιοποιηθούν τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ. Ωστόσο, ακόμη και η αξιοποίηση οδών από την Ερυθρά Θάλασσα από τη Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να εξασφαλίσει αρκετό όγκο σε μαύρο χρυσό για να αντισταθμιστεί το πάγωμα των δρομολογίων από τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου εξέρχεται από το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αν και ο Ιρανός πρόεδρος απολογήθηκε το πρωί του Σαββάτου στις αραβικές χώρες του Κόλπου για τις επιθέσεις εναντίον τους, δημιουργώντας προσωρινά μια ελπίδα για αποκλιμάκωση, οι επιθέσεις συνεχίστηκαν εκατέρωθεν με αμείωτους ρυθμούς μέσα στα επόμενα 24ώρα. Το Κουβέιτ δέχονταν πλήγματα σε δεξαμενές καυσίμων του αεροδρομίου και έναν ουρανοξύστη που στεγάζει τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης της χώρας. Ιρανικά drones, τα οποία μπορούν να καλύψουν μια ακτίνα έως και 1.500 χιλιομέτρων, αναχαιτίστηκαν επίσης από την αντιπυραυλική άμυνα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σε έναν πόλεμο που τείνει να αλλάξει τις ισορροπίες μεταξύ των χωρών του Κόλπου και του Ιράν. Το μήνυμα είναι σαφές από τους Φρουρούς της Επανάστασης: όσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτυπούν την Τεχεράνη δεν θα υπάρχει καμία αίσθηση ασφάλειας σε όλον τον Κόλπο.
Πάνω από 1.000 drones έχουν εκτοξευθεί από το Ιράν στις χώρες του Κόλπου, με πλήγματα ακόμη και στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βαγδάτη. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν τις εναέριες επιθέσεις ενώ πληροφορίες της ενημερωτικής ιστοσελίδας Axios θέλουν τις κυβερνήσεις των δυο χωρών να έχουν συζητήσει την αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για να τεθούν υπό έλεγχο τα αποθέματα ουράνιου του Ιράν. Την προοπτική μιας χερσαίας επίθεσης στο Ιράν, το χειρότερο σενάριο καθώς θα απέκλειε μια άμεση αποκλιμάκωση, άφησε ανοικτή ο Τραμπ από το προεδρικό αεροσκάφος μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Κάτω από αυτή τη συγκυρία, η ευημερία των πλούσιων χωρών του Κόλπου επισκιάζεται δραματικά. Ασφαλιστικές εταιρείες δέχονται ένα κύμα αιτημάτων για ασφαλιστική κάλυψη κέντρων επεξεργασίας δεδομένων, ενεργειακών έργων, αγωγών, λιμανιών και ξενοδοχείων, σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα των Financial Times. Επενδυτές από το Κουβέιτ μέχρι τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν σπεύδουν να περιορίσουν τους κινδύνους για απώλειες καθώς οι Φρουροί της Επανάστασης στοχοποιούν εδώ και μια εβδομάδα όχι απλά στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ αλλά και υποδομές, αστικές περιοχές και τουριστικά ορόσημα.
Όπως αναφέρει η Άλισον Μάινορ σε ανάλυσή της στο Atlantic Council, ανεξάρτητα από το εάν τα πλούσια κράτη του Κόλπου αποφασίσουν να αντιδράσουν με στρατιωτικά μέσα στις επόμενες ημέρες, τα γεγονότα των τελευταίων δέκα ημερών θα τα αναγκάσει να αναθεωρήσουν την εθνική και οικονομική πολιτική τους με τρόπους που θα έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Εδώ και χρόνια, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν και το Ομάν επιχειρούν να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους από το πετρέλαιο. Όμως, η μετάβαση αυτή γίνεται σταδιακά, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τη στόχευση των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων του Ιράν να απειλούν να συμπαρασύρουν τον Κόλπο μαζί με την παγκόσμια οικονομία κόσμο σε νέες προκλήσεις.
