Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, επελέγη ως ο διάδοχός του στο Ιράν. Σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο 56χρονος διατηρούσε επί χρόνια ένα ιδιαίτερα χαμηλό προφίλ. Δεν κατείχε ποτέ κυβερνητικό αξίωμα, δεν έδωσε δημόσιες ομιλίες ή συνεντεύξεις, ενώ έχουν δημοσιευθεί ελάχιστες φωτογραφίες και βίντεό του.
Ωστόσο, εδώ και χρόνια κυκλοφορούσαν φήμες ότι ασκούσε σημαντική επιρροή στα παρασκήνια του Ιράν. Αμερικανικά διπλωματικά έγγραφα, που δημοσιεύθηκαν από τα WikiLeaks στα τέλη της δεκαετίας του 2000, τον περιέγραφαν ως «τη δύναμη πίσω από τα ράσα», ο οποίος θεωρούνταν ευρέως ως μια «ικανή και δυναμική» προσωπικότητα εντός του καθεστώτος, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων AP.
Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή του θα μπορούσε να αποδειχθεί αμφιλεγόμενη. Η Ισλαμική Δημοκρατία ιδρύθηκε το 1979, μετά την ανατροπή της μοναρχίας, και η ιδεολογία της βασίζεται στην αρχή ότι ο Ανώτατος Ηγέτης πρέπει να επιλέγεται για το θρησκευτικό του κύρος και τη δοκιμασμένη ηγεσία του, όχι μέσω κληρονομικής διαδοχής.
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του ο Αλί Χαμενεΐ μιλούσε μόνο με γενικούς όρους για τη μελλοντική ηγεσία. Ένα μέλος της Συνέλευσης των Ειδικών -του σώματος που επιλέγει τον ηγέτη- δήλωσε πριν από δύο χρόνια ότι ο Αλί Χαμενεΐ αντιτίθετο στην υποψηφιότητα του γιου του, αν και ο ίδιος δεν είχε τοποθετηθεί ποτέ δημόσια.
Ποιος είναι, λοιπόν, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ;
Γεννημένος στις 8 Σεπτεμβρίου 1969 στην ιερή πόλη Μασχάντ, ο Μοτζταμπά είναι το δεύτερο από τα έξι παιδιά του Χαμενεΐ. Σε ηλικία 17 ετών, υπηρέτησε στον στρατό για σύντομα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν – Ιράκ. Αυτή η αιματηρή σύγκρουση κατέστησε το καθεστώς ακόμη πιο καχύποπτο απέναντι στις ΗΠΑ και τη Δύση, που τότε στήριζαν το Ιράκ.
Το 1999 ο Μοτζταμπά μετέβη στην Κουμ για να συνεχίσει τις θρησκευτικές του σπουδές. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν φορούσε κληρικά ενδύματα μέχρι εκείνη την περίοδο, και παραμένει ασαφές γιατί αποφάσισε να εισέλθει σε ιερατική σχολή στα 30 του.
Ο Μοτζταμπά παραμένει ένας κληρικός μεσαίας βαθμίδας, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες μέσα ενημέρωσης και αξιωματούχοι κοντά στα κέντρα εξουσίας άρχισαν να τον αποκαλούν «Αγιατολάχ». Η αλλαγή αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια αναβάθμισης του θρησκευτικού του κύρους. Υπάρχει, άλλωστε, προηγούμενο: ο Αλί Χαμενεΐ προήχθη εσπευσμένα σε «Αγιατολάχ» το 1989 για να αναλάβει την ηγεσία.
Κατηγορίες για πολιτική παρέμβαση
Το όνομα του Μοτζταμπά ήρθε στο προσκήνιο κατά τις προεδρικές εκλογές του 2005, που ανέδειξαν νικητή τον λαϊκιστή Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Ο μεταρρυθμιστής υποψήφιος Μεχντί Καρουμπί τον κατηγόρησε για παρέμβαση στην ψηφοφορία μέσω των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και της πολιτοφυλακής Μπασίτζ.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Μοτζταμπά αντιμετώπισε τις ίδιες κατηγορίες. Η επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις, γνωστές ως «Πράσινο Κίνημα». Ορισμένοι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα κατά της διαδοχής του Χαμενεΐ από τον γιο του. Ο Μοσταφά Τατζαντέχ, τότε αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «εκλογικό πραξικόπημα» και φυλακίστηκε για επτά χρόνια, αποδίδοντας την ποινή του στην «άμεση επιθυμία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ».
Το μέλλον υπό τη νέα ηγεσία
Τώρα, ως ο νεοεκλεγείς Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, πολλοί αναμένουν ότι ο Μοτζταμπά θα συνεχίσει τις σκληροπυρηνικές πολιτικές του πατέρα του. Ορισμένοι πιστεύουν ότι ένας άνθρωπος που έχασε τον πατέρα, τη μητέρα και τη σύζυγό του από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα είναι απίθανο να υποκύψει στις δυτικές πιέσεις.
Ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπος με το τιτάνιο έργο της διασφάλισης της επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της πειθούς του κοινού ότι είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να βγάλει τη χώρα από την πολιτική και οικονομική καταστροφή. Το ηγετικό του ιστορικό παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξελέγκτο και η αντίληψη ότι η δημοκρατία μετατρέπεται σε κληρονομικό σύστημα θα μπορούσε να βαθύνει τη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Ο Μοτζταμπά είναι πλέον ένας στοχοποιημένος άνθρωπος. Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι όποιος επιλεγεί ως διάδοχος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα αποτελέσει «αναμφισβήτητο στόχο εξόντωσης».
