Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στις διεθνείς τιμές ενέργειας ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά τη νομισματική πολιτική της Ευρώπης, με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αυξήσεων των επιτοκίων νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν. Ο Πίτερ Κάζιμιρ, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σλοβακίας, προειδοποίησε ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ενισχυθούν λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στη Φρανκφούρτη, ο Κάζιμιρ τόνισε ότι, παρότι η ΕΚΤ παραμένει προς το παρόν σε «καλή θέση» και δεν υπάρχει άμεση ανάγκη λήψης μέτρων στη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας, η πιθανότητα αντίδρασης της κεντρικής τράπεζας μπορεί να είναι πιο κοντά απ’ ό,τι εκτιμά η αγορά. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «προς το παρόν πρέπει να παραμείνουμε ψύχραιμοι», ωστόσο δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο αλλαγής στάσης εφόσον οι εξελίξεις στο ενεργειακό μέτωπο τροφοδοτήσουν νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας, αυξάνοντας τις ανησυχίες ότι η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα πληθωρισμού. Η εμπειρία του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε ενεργειακό σοκ και εκτόξευσε τις τιμές, παραμένει νωπή τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές. Σύμφωνα με τον Κάζιμιρ, οι μνήμες εκείνης της περιόδου ενδέχεται να επηρεάσουν τη συμπεριφορά της αγοράς, μειώνοντας το «κατώφλι» στο οποίο οι εταιρείες αποφασίζουν να μετακυλήσουν το αυξημένο κόστος στους καταναλωτές, αλλά και την ταχύτητα με την οποία οι εργαζόμενοι ζητούν αυξήσεις μισθών.
«Οι επιχειρήσεις θυμούνται ακόμα τα χρόνια του υψηλού πληθωρισμού και πιθανότατα θα μετακυλήσουν τα υψηλότερα κόστη πιο γρήγορα από ό,τι στο παρελθόν», δήλωσε. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι εργαζόμενοι μπορεί να απαιτήσουν υψηλότερους μισθούς νωρίτερα, δημιουργώντας έτσι δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις που θα μπορούσαν να δυσκολέψουν τη μάχη για τη σταθερότητα των τιμών.
Στο 60% η πιθανότητα αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν άμεση αντίδραση στις αγορές, με τους επενδυτές να αυξάνουν τα στοιχήματα για σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς, η πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων μέχρι τον Ιούνιο ανέρχεται πλέον περίπου στο 60%, ενώ η πιθανότητα μιας δεύτερης αύξησης έως το τέλος του έτους υπολογίζεται κοντά στο 35%. Η μεταβολή των προσδοκιών αποτυπώθηκε και στις αγορές ομολόγων, όπου τα γερμανικά κρατικά ομόλογα δέχθηκαν πιέσεις, με την απόδοση των διετών τίτλων να αυξάνεται κατά εννέα μονάδες βάσης, φθάνοντας στο 2,35%.
Παράλληλα, οι χρηματιστηριακές αγορές της Ευρώπης κινήθηκαν πτωτικά, με τον πανευρωπαϊκό δείκτη Stoxx Europe 600 να καταγράφει απώλειες περίπου 1,1%. Οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών ότι η νέα γεωπολιτική κρίση μπορεί να επηρεάσει τόσο τον πληθωρισμό όσο και τις προοπτικές της οικονομικής ανάπτυξης.
Αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι η παρέμβαση του Κάζιμιρ επιβεβαιώνει τις προσδοκίες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική. Ο Benoit Gerard, στρατηγικός αναλυτής επιτοκίων στη Natixis, σημείωσε ότι το σημαντικό στοιχείο των δηλώσεων είναι πως, παρά τις δημόσιες εκκλήσεις της ΕΚΤ για ψυχραιμία, η κεντρική τράπεζα μπορεί να αποδειχθεί πιο ευαίσθητη στις εξελίξεις από ό,τι φαίνεται.
«Η τοποθέτηση του Κάζιμιρ επιβεβαιώνει -από έναν αξιωματούχο που θεωρείται ‘γεράκι’- τις προσδοκίες της αγοράς για μία ή ακόμη και δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, άλλοι αξιωματούχοι της ΕΚΤ εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Η πρόεδρος της τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, διαβεβαίωσε ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να αποτρέψει ένα νέο πληθωριστικό σοκ αντίστοιχο με εκείνο που έπληξε την Ευρώπη μετά την ενεργειακή κρίση του 2022. Σε συνέντευξή της στη γαλλική τηλεόραση France 2, τόνισε ότι στόχος της κεντρικής τράπεζας είναι να διασφαλίσει ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν θα βιώσουν ξανά την έντονη αύξηση των τιμών που σημειώθηκε την περίοδο 2022-2023.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, ο οποίος υποστήριξε μια προσέγγιση «αναμονής και αξιολόγησης». Όπως δήλωσε, η ΕΚΤ θα παρέμβει μόνο εάν καταστεί σαφές ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας μεταφράζεται σε ευρύτερη και πιο επίμονη αύξηση των τιμών καταναλωτή.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς ντε Γκίντος τόνισε ότι ο πραγματικός αντίκτυπος του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. Όπως σημείωσε, είναι ακόμη πολύ νωρίς για μια πλήρη αξιολόγηση των συνεπειών και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αποφύγουν υπερβολικές αντιδράσεις.
Παρόμοια στάση κράτησε και ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ο οποίος δήλωσε ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν θεωρεί απαραίτητη μια άμεση αύξηση των επιτοκίων. Η στάση αυτή αντικατοπτρίζει τις διαφορετικές προσεγγίσεις που επικρατούν στο εσωτερικό της ΕΚΤ σχετικά με τον κατάλληλο χρόνο αντίδρασης.
Ο Κάζιμιρ, πάντως, εμφανίστηκε πιο ανήσυχος, σημειώνοντας ότι ακόμη και πριν από τις εξελίξεις στο Ιράν υπήρχαν ενδείξεις επίμονων πληθωριστικών πιέσεων. Οι τιμές των υπηρεσιών παραμένουν υψηλές, ενώ η αποκλιμάκωση στο κόστος των αγαθών εξελίσσεται πιο αργά από ό,τι αναμενόταν. Παράλληλα, τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων σε ορισμένους κλάδους συνεχίζουν να διευρύνονται.
«Η ισορροπία των κινδύνων για τον πληθωρισμό έχει πλέον μετατοπιστεί ξεκάθαρα προς τα πάνω», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι συζητήσεις περί υποπληθωρισμού δεν έχουν πλέον βάση.
Παρά τις ανησυχίες αυτές, ο Σλοβάκος κεντρικός τραπεζίτης εμφανίστηκε σχετικά αισιόδοξος για τις προοπτικές της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρώπη και δήλωσε ότι δεν θεωρεί ιδιαίτερα πιθανό το σενάριο του στασιμοπληθωρισμού. Την ίδια στιγμή, απηύθυνε προειδοποίηση προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να αποφύγουν γενικευμένα μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας.
Όπως τόνισε, τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά, ιδιαίτερα σε χώρες με ήδη υψηλό χρέος. Αντίθετα, συνέστησε τα όποια μέτρα να είναι περιορισμένα, στοχευμένα και χρονικά συγκεκριμένα.
Τέλος, ο Κάζιμιρ αναφέρθηκε και στις φήμες που κυκλοφορούν το τελευταίο διάστημα σχετικά με ενδεχόμενη πρόωρη αποχώρηση της προέδρου της ΕΚΤ. Όπως είπε, η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ξεκαθαρίσει ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει κανονικά τη θητεία της. Σύμφωνα με τον ίδιο, η σταθερότητα στην ηγεσία των ευρωπαϊκών θεσμών είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
«Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί χρειάζονται ισχυρή και σταθερή ηγεσία αυτή τη στιγμή», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι αμφιβολίες σχετικά με τη συνέχεια της ηγεσίας δεν βοηθούν σε ένα ήδη σύνθετο περιβάλλον.
