Σχεδόν από τη μία ημέρα στην άλλη, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου εξαρτάται από τον αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, που ανοίγει έναν θαλάσσιο δρόμο από τον Κόλπο του Άντεν. Γνωστός και ως Petroline, συνδέει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Αμπκάικ στο ανατολικό τμήμα της Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Γιαμπού, χαμηλά στην Ερυθρά Θάλασσα. Καλύπτοντας μια απόσταση 750 μιλίων, ο αγωγός αυτός προσφέρει μια εναλλακτική από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία σήμερα είναι απροσπέλαστα λόγω της κλιμάκωσης του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον Ιράν. Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη αναγγείλει πως το δίκτυο θα φτάσει στο μέγιστο της δυνατότητας μεταφοράς, που είναι επτά εκατ. βαρέλια, ημερησίως, μέσα στις επόμενες ημέρες, από τα πέντε που ίσχυαν πριν από το ξέσπασμα αυτού του πολέμου, που έχει εξελιχθεί σε περιφερειακή σύγκρουση.
Μέσα σε λιγότερο από ένα δεκαπενθήμερο, η παγκόσμια οικονομία είναι αντιμέτωπη με μια νέα κρίση, που προκλήθηκε από τις συντονισμένες εναέριες επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Το καθεστώς της Τεχεράνης αντεπιτίθεται στον Περσικό Κόλπο, χτυπώντας δεξαμενόπλοια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Εκτός από τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν κατασκευάσει τον αγωγό Habshan-Fujairah (ADCOP) που συνδέει τις πετρελαιοπηγές του Άμπου Ντάμπι με το λιμάνι Φουτζαούρα, το οποίο βρίσκεται στον Κόλπο του Ομάν. Ο συγκεκριμένος αγωγός έχει δυνατότητα μεταφοράς περίπου 1,5 έως 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Μολονότι οι αγωγοί της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μπορούν να προσφέρουν μια εναλλακτική λόγω της μεγάλης επικινδυνότητας των Στενών του Ορμούζ, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως τις ροές από αυτήν τη βασική οδό της διεθνούς ναυτιλίας. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονται, κατά μέσο όρο, περίπου 20 με 21 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου σε ημερήσια βάση. Από τους αγωγούς Petroline και Habshan-Fujairah μπορούν να μεταφερθούν το πολύ 10 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Από τη μία πλευρά, οι αγωγοί αυτοί μπορούν να προσφέρουν μια διέξοδο για τη διοχέτευση του πετρελαίου του Κόλπου εν καιρώ πολέμου, αποτρέποντας μεγαλύτερη επιδείνωση της κρίσης. Από την άλλη πλευρά, οι τιμές στις διεθνείς αγορές θα παραμείνουν υψηλές, καθώς οι ροές του αραβικού πετρελαίου θα υστερούν σε σχέση με πριν.
Μια διέξοδος ο αγωγός Σαουδικής Αραβίας, αλλά όχι ριζική λύση στην περιφερειακή σύγκρουση του Περσικού Κόλπου
Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι εναέριες επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, η τιμή του αργού πετρελαίου έχει αναρριχηθεί από τα 65,2 δολάρια το βαρέλι στα 95 δολάρια, αντανακλώντας άνοδο άνω του 45% μέσα σε αυτό το διάστημα. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ ξεπέρασε σήμερα τα 100 δολάρια το βαρέλι, από τα 66,4 δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου, με άνοδο 50%. Οι αγορές προετοιμάζονται για πιέσεις στην προσφορά μαύρου χρυσού, παρά την απόφαση της Διεθνούς Οργάνωσης Πετρελαίου (ΙΕΑ) να απελευθερώσει 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα των 32 κρατών-μελών μέσα στο επόμενο διάστημα.
Τα τρέχοντα επίπεδα των τιμών αναμένεται να παγιωθούν, διότι δεν διαφαίνεται μια άμεση επίλυση αυτής της περιφερειακής σύγκρουσης. Το Ισραήλ είναι αποφασισμένο να αποδυναμώσει στο έπακρο το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, το οποίο δεν διστάζει να χτυπήσει ακόμη και τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου. Οι ΗΠΑ, εν τω μεταξύ, δεν έχουν προσδιορίσει ακόμη τους στόχους αυτού του πολέμου, παρά το ότι έχουν αναπτύξει στην περιοχή της Μέσης Ανατολής τη μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία από τον πόλεμο στο Ιράκ.
Ο ναυτιλιακός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει καταστήσει τον αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας ένα από τα πιο κρίσιμα κομμάτια υποδομής στην παγκόσμια οικονομία. Η Aramco, ο κρατικός πετρελαϊκός κολοσσός της Σαουδικής Αραβίας, αναμένεται να διοχετεύσει το μέγιστο των επτά εκατ. βαρελιών πετρελαίου μέσω του αγωγού μήκους 1.200 χιλιομέτρων εντός λίγων ημερών, όπως δήλωσε αυτήν την εβδομάδα ο διευθύνων σύμβουλος, Αμίν Νάσερ.
Περίπου δύο εκατ. βαρέλια πετρελαίου προορίζονται για τα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, αφήνοντας πέντε εκατομμύρια βαρέλια που θα μπορούσαν να φτάνουν καθημερινά στις παγκόσμιες αγορές. Αυτό ισούται με το μεγαλύτερο μέρος των αποστολών αργού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μέσω των Στενών κατά την περίοδο πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με την ΙΕΑ. Όπως επισημαίνουν αναλυτές στη Wall Street Journal, η αναβάθμιση της χωρητικότητας του δικτύου μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα είναι μεγάλη δοκιμασία για τις υποδομές. Ο αγωγός δεν έχει λειτουργήσει ποτέ σε πλήρη δυναμικότητα για παρατεταμένη περίοδο. Συν τοις άλλοις, είναι μια αποσπασματική λύση του παγκόσμιου ενεργειακού προβλήματος που θέτει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η Aramco στέλνει καθημερινά 800.000 βαρέλια προϊόντων πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, τα οποία δεν μπορούν να ανακατευθυνθούν. Υπάρχει, επίσης, πετρέλαιο εγκλωβισμένο στο Κουβέιτ, το Ιράκ και το Μπαχρέιν, ενώ πάνω από 1.000 εμπορικά πλοία είναι εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
