Η κρίση με το Ιράν προκαλεί νέο βαθύ ρήγμα στις σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, αναδεικνύοντας διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις απέναντι στη σύγκρουση.
Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, η άρνηση στήριξης προς το αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ για στρατιωτική εμπλοκή στο Στενό του Ορμούζ φέρνει στο προσκήνιο όχι μόνο το διατλαντικό χάσμα, αλλά και τις εσωτερικές εντάσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιράν και διατλαντικό ρήγμα: Η Ευρώπη λέει «όχι» στον Τραμπ
Η κρίση με το Ιράν έχει αναδείξει ένα πρωτοφανές χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο Politico, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ που συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες εξέφρασαν σχεδόν ομόφωνα την αντίθεσή τους στο αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ για συνδρομή στην ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ.
Η βασική θέση των Ευρωπαίων ήταν σαφής: δεν προτίθενται να θέσουν σε κίνδυνο στρατιωτικές δυνάμεις εάν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναλαμβάνουν ανάλογη δέσμευση, ιδιαίτερα όταν θεωρείται ότι η Ουάσιγκτον, μαζί με το Ισραήλ, συνέβαλε στην έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν.
Απομόνωση των ΗΠΑ και περιορισμένη στήριξη από συμμάχους
Η στάση αυτή καταδεικνύει την αυξανόμενη απομόνωση των ΗΠΑ στο συγκεκριμένο ζήτημα. Ακόμη και παραδοσιακοί σύμμαχοι, όπως η Πολωνία, εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών πρότεινε η όποια βοήθεια να ζητηθεί μέσω του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα ξεκαθαρίστηκε ότι δεν υπάρχει πρόθεση αποστολής στρατευμάτων.
Η έλλειψη ενθουσιασμού από ευρωπαϊκές χώρες προκαλεί ενόχληση στην Ουάσιγκτον, με τον Τραμπ να εκφράζει δημόσια τη δυσαρέσκειά του για τη στάση συμμάχων που, όπως είπε, έχουν ωφεληθεί επί χρόνια από την αμερικανική προστασία.
Διπλωματικές πρωτοβουλίες για το Ιράν χωρίς αποτέλεσμα
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές προσπάθειες για διπλωματική αποκλιμάκωση δεν φαίνεται να αποδίδουν. Η πρόταση για συνεργασία με τον ΟΗΕ με στόχο την εξασφάλιση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ δεν συγκέντρωσε σημαντική υποστήριξη.
Διπλωμάτες εκτιμούν ότι ένα μοντέλο αντίστοιχο με τη συμφωνία εξαγωγής σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα είναι δύσκολο να εφαρμοστεί, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν παραμένει ενεργή, με επιθέσεις drones και πυραύλων να συνεχίζονται.
Εσωτερικές εντάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η κρίση με το Ιράν επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη τεταμένο κλίμα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δοκιμάζονται, ενώ ταυτόχρονα η ΕΕ αντιμετωπίζει δυσκολίες στην έγκριση χρηματοδότησης ύψους 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία.
Η Ουγγαρία συνεχίζει να αντιτίθεται στο πακέτο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από άλλα κράτη-μέλη. Η στάση της Βουδαπέστης έχει οδηγήσει σε αυξανόμενη δυσαρέσκεια, με διπλωμάτες να κάνουν λόγο για έλλειψη αξιοπιστίας λόγω προηγούμενων δεσμεύσεων που δεν τηρήθηκαν.
Κλιμάκωση πιέσεων προς την Ουγγαρία
Η ένταση κορυφώνεται με δημόσιες και παρασκηνιακές πιέσεις προς την Ουγγαρία. Αν και διαψεύδεται ότι υπήρξαν άμεσες απειλές, είναι σαφές ότι αρκετά κράτη-μέλη εξετάζουν το ενδεχόμενο πιο αυστηρής στάσης απέναντι στη Βουδαπέστη.
Η αλλαγή τόνου θεωρείται ενδεικτική της κόπωσης που επικρατεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς απέναντι σε επαναλαμβανόμενα εμπόδια στη λήψη αποφάσεων.
Ενεργειακή κρίση και νέα μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που επιδεινώνεται λόγω του πολέμου με το Ιράν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων και η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές του φυσικού αερίου, μεταδίδει το Politico.
Οι πρωτοβουλίες αυτές αποσκοπούν στη στήριξη των κρατών-μελών που πλήττονται από την άνοδο των τιμών ενέργειας, ενισχύοντας την οικονομική σταθερότητα της Ένωσης.
Πολλαπλό μέτωπο κρίσεων
Η κρίση με το Ιράν φέρνει στην επιφάνεια ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση: διατλαντικές σχέσεις, ενεργειακή ασφάλεια, εσωτερική συνοχή και γεωπολιτική στρατηγική.
Καθώς οι εξελίξεις παραμένουν ρευστές, η ΕΕ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για ενιαία στάση και στις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες. Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για τον ρόλο της Ευρώπης στη διεθνή σκηνή, αλλά και για τη συνοχή της ίδιας της Ένωσης.
