Σχεδόν έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η Ουάσινγκτον φαίνεται να αιφνιδιάζεται από την αντοχή της Τεχεράνης, καθώς οι προσδοκίες για γρήγορη υποχώρηση διαψεύδονται και η γεωπολιτική ισορροπία μεταβάλλεται.
Σχεδόν έναν μήνα μετά την έναρξη των εχθροπραξιών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται εμφανώς εκνευρισμένος από το γεγονός ότι το ιρανικό καθεστώς δεν έχει καταρρεύσει όπως ενδεχομένως ανέμενε, αναφέρουν αναλυτές στο Bloomberg.
Οι δηλώσεις του κινούνται από τη μία άκρη στην άλλη: από απειλές ολοκληρωτικής καταστροφής τη μία ημέρα έως υποσχέσεις για επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία την επόμενη.
Παράλληλα, η στάση της Τεχεράνης παραμένει αμετακίνητη, επιβεβαιώνοντας ότι το Ιράν δεν προτίθεται να υποχωρήσει υπό πίεση.
Το Ιράν δεν λυγίζει παρά τις πιέσεις και αποκτά το πάνω χέρι
Όταν ο πρώην επικεφαλής της MI6, Άλεξ Γιανγκ, ρωτήθηκε ποια πλευρά έχει το πλεονέκτημα, η απάντησή του ήταν άμεση και κατηγορηματική, σημειώνει το Bloomberg.
«Η πραγματικότητα είναι ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν την πρόκληση και πιστεύω ότι πριν από περίπου δύο εβδομάδες έχασαν την πρωτοβουλία από το Ιράν», δήλωσε στο podcast του Economist.
Η εκτίμηση αυτή αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη αντίληψη ότι η Τεχεράνη έχει καταφέρει να ανακτήσει τον στρατηγικό έλεγχο της κατάστασης.
Η ανθεκτικότητα του Ιράν αιφνιδιάζει την Ουάσινγκτον
Το βασικό αίνιγμα για την Ουάσινγκτον είναι η έκπληξη που φαίνεται να προκαλεί η αντοχή ενός θεοκρατικού καθεστώτος, το οποίο γεννήθηκε μέσα από ισλαμική επανάσταση και αντιδρά στις επιθέσεις ενισχύοντας τη στάση του.
Άλλωστε, η αποφασιστικότητα του καθεστώτος να διατηρήσει την εξουσία είχε καταδειχθεί νωρίτερα φέτος, όταν οι Φρουροί της Επανάστασης κατέστειλαν βίαια εσωτερικές διαδηλώσεις.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το Ιράν διαθέτει μηχανισμούς εσωτερικής συνοχής και καταστολής που ενισχύουν την ανθεκτικότητά του σε εξωτερικές πιέσεις.
Η αποστροφή του Ντόναλντ Τραμπ προς την αδυναμία και η ταυτόχρονη εκτίμησή του προς αυταρχικούς ηγέτες — ιδίως εκείνους που διαθέτουν πυρηνικά όπλα — δεν έχουν περάσει απαρατήρητες από την Τεχεράνη.
Η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν και η Βόρεια Κορέα του Κιμ Γιονγκ Ουν έχουν ήδη ανταμειφθεί με διπλωματικές συνόδους κορυφής.
Στο πλαίσιο αυτό, οι συζητήσεις για πιθανή συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στο Ισλαμαμπάντ εκλαμβάνονται από την Τεχεράνη ως επιβεβαίωση της στρατηγικής της.
Το Ιράν αξιοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης
Για το Ιράν, η στρατηγική είναι σαφής: μεγιστοποίηση της επιρροής του στα σημεία που ελέγχει και σταθερότητα στη στάση του χωρίς υποχωρήσεις.
Με το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά αναγκάσει τον Τραμπ να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η κίνηση αυτή αναδεικνύει τη σημασία της γεωοικονομίας στη σύγχρονη σύγκρουση, όπου η ενέργεια λειτουργεί ως βασικό εργαλείο πίεσης.
Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, τον οποίο οι ΗΠΑ θεωρούν αξιόπιστο συνομιλητή στις διαπραγματεύσεις, δήλωσε ότι η χώρα θα συνεχίσει να μάχεται μέχρι να σπάσει τον «κύκλο πόλεμος-εκεχειρία-πόλεμος».
Σε ανάρτηση στον λογαριασμό του X, απευθυνόμενος στο «ηρωικό έθνος του Ιράν», ο Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι η κινητοποίηση και οι θυσίες των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν τις τελευταίες 25 μέρες δημιούργησαν τις συνθήκες για «ιστορική νίκη». «Κανείς δεν μπορεί να εκδίδει τελεσίγραφα στο Ιράν ή στον ιρανικό λαό», έγραψε.
Iranian Parliament Speaker Ghalibaf:
No one can issue an ultimatum to Iran and the Iranian people. pic.twitter.com/gB8vtxDQ64
— Clash Report (@clashreport) March 26, 2026
Δεδομένης της απόλυτης περιφρόνησής τους για τον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές σταμάτησε τις διαπραγματεύσεις για να βομβαρδίσει το Ιράν, οι Ιρανοί ηγέτες επιδιώκουν να βρουν μια μέθοδο αποτροπής «ώστε αυτό να μην ξαναγίνει μέσα σε έξι μήνες ή σε ένα-δυο χρόνια», εξήγησε παρατήρησε ο Ρος Χάρισον, ειδικός στο Ιράν, που εργάζεται για το Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
Η στρατηγική αυτή συνίσταται στο να υποβάλουν «σε σημαντική δοκιμασία» τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της ώστε η Ουάσινγκτον ή το Ισραήλ να το σκεφτούν πολύ καλά πριν ξαναχτυπήσουν το Ιράν. Η τακτική αυτή «είναι πολύ πιο απλή από εκείνη των Αμερικανών: το θέμα είναι η επιβίωση του καθεστώτος», τόνισε ο Χάρισον.
Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει κερδίσει κάποιους πόντους αφού ο Τραμπ πέρασε από την απαίτηση της «παράδοσης άνευ όρων» σε μια πρόταση διαπραγμάτευσης με στόχο να σιγήσουν τα όπλα, είπε ο Γκιγιόμ Λασκονζαριάς, ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής στη Σορβόνη.
«Στις διαπραγματεύσεις, εκείνος που θα τείνει πρώτος το χέρι είναι, κατά τα φαινόμενα, σε πιο αδύναμη θέση. Αναμφίβολα, τα φαινόμενα απατούν, επειδή το Ιράν είναι πολύ αποδυναμωμένο», είπε. Έτσι εξηγείται και το απειλητικό ύφος, στο οποίο επέστρεψε σήμερα ο Ταρμπ, απαιτώντας από το Ιράν «να σοβαρευτεί προτού να είναι πολύ αργά».
«Οι Ιρανοί διαπραγματευτές είναι πολύ διαφορετικοί και παράξενοι», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Λίγες ώρες αργότερα, ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ διαβεβαίωνε πάντως ότι υπάρχουν «ισχυρές ενδείξεις» για μια συμφωνία με το Ιράν.
Για τον Ρόμπερτ Πέιπ, ειδικό σε θέματα πολιτικών επιστημών και στρατιωτικών ζητημάτων στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, οι συνομιλίες δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού: η Ουάσινγκτον αναπτύσσει χιλιάδες αλεξιπτωτιστές και πεζοναύτες στον Κόλπο ενόψει μιας πιθανής χερσαίας επίθεσης.
«Αν θέλετε να καταλάβετε προς τα πού οδεύει αυτός ο πόλεμος, αγνοήστε όσα λέγονται και δείτε τι κινείται», έγραψε στη σελίδα του στο Substack.
«Από την αρχή αυτού του πολέμου, οι Αμερικανοί στρατιώτες εγκατέλειψαν τις στρατιωτικές βάσεις σε κράτη του Κόλπου για να κρυφτούν σε ξενοδοχεία και γραφεία», γράφει σε ανάρτησή του ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.
«Χρησιμοποιούν τους πολίτες των κρατών του Κόλπου ως ανθρώπινη ασπίδα. Τα ξενοδοχεία στις ΗΠΑ αρνούνται κρατήσεις σε αξιωματικούς που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τους πελάτες. Τα ξενοδοχεία στις χώρες του Κόλπου θα πρέπει να κάνουν το ίδιο».
From outset of this war, U.S. soldiers fled military bases in GCC to hide in hotels and offices. They use GCC citizens as human shield.
Hotels in U.S. deny bookings to officers who may endanger customers. GCC hotels should do same. pic.twitter.com/U2U4je0059
— Seyed Abbas Araghchi (@araghchi) March 26, 2026
Ιράν και το δίλημμα των πυρηνικών φιλοδοξιών
Η εμπειρία άλλων χωρών έχει διαμορφώσει τη στρατηγική σκέψη της Τεχεράνης. Το Ιράν έχει δει τι συμβαίνει σε κράτη που δεν διαθέτουν πυρηνική αποτροπή: εμφύλιος πόλεμος στη Λιβύη, εισβολή στην Ουκρανία.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, μειώνοντας τα κίνητρα της Τεχεράνης να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, σημειώνουν αναλυτές.
Αντίθετα, ενισχύεται η πεποίθηση ότι ένα πυρηνικό πρόγραμμα αποτελεί τον ισχυρότερο μηχανισμό διασφάλισης της επιβίωσης του καθεστώτος.
Ιράν: Πόλεμος χωρίς πυξίδα και η διπλή στρατηγική Τραμπ
Η κλιμακούμενη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης στρατηγικής ασάφειας, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται διχασμένος μεταξύ δύο παράλληλων προσεγγίσεων. Από τη μία πλευρά, η ενίσχυση της στρατιωτικής πίεσης για ταχεία λήξη του πολέμου και από την άλλη, η επιδίωξη μιας διαπραγματευτικής λύσης με την Τεχεράνη.
Παρά τις ενδείξεις ότι ο Λευκός Οίκος αναζητά μια «έξοδο» από τη σύγκρουση, την οποία ο ίδιος ο Τραμπ έχει περιγράψει ως «σταδιακή αποκλιμάκωση», η συνολική στρατηγική των ΗΠΑ έναντι του Ιράν παραμένει ασαφής και αντιφατική, όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές στο BBC.
Μέσα σε διάστημα λίγων ωρών, η αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ιράν φάνηκε να κινείται σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Το Πεντάγωνο φέρεται να έδωσε εντολή για ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος, ενώ ταυτόχρονα Αμερικανοί διαπραγματευτές κατέθεσαν στην Τεχεράνη ένα νέο ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων.
Την επόμενη ημέρα, ο Λευκός Οίκος κάλεσε το Ιράν να αποδεχθεί τη συμφωνία, συνοδεύοντας την πρόταση με προειδοποιήσεις για περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση σε περίπτωση απόρριψης. Η ταυτόχρονη χρήση στρατιωτικής πίεσης και διπλωματικών εργαλείων εντείνει τη σύγχυση γύρω από τους πραγματικούς στόχους της Ουάσινγκτον.
Ιράν και εσωτερικές αμφιβολίες στην αμερικανική κυβέρνηση
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις περί ελέγχου της κατάστασης, στο εσωτερικό της αμερικανικής διοίκησης καταγράφονται αυξανόμενες ανησυχίες για την απουσία ενός συνεκτικού σχεδίου. Πρώην αξιωματούχοι και σύμβουλοι του Λευκού Οίκου εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η στρατηγική έναντι του Ιράν είναι οργανωμένη ή προϊόν αποσπασματικών αποφάσεων.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται από την ιρανική απόρριψη της ειρηνευτικής πρότασης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον δεν διαθέτει πλήρη έλεγχο των εξελίξεων. Αντίθετα, η Τεχεράνη φαίνεται να διατηρεί σημαντική διαπραγματευτική και στρατηγική επιρροή.
Κεντρικό στοιχείο της σύγκρουσης με το Ιράν παραμένει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να αποτρέψουν πλήρως τις ιρανικές ενέργειες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας.
Πλήττεται η εικόνα αποτελεσματικότητας των ΗΠΑ στο Ιράν
Η αδυναμία αυτή πλήττει την εικόνα αποτελεσματικότητας της Ουάσινγκτον και εντείνει τις ανησυχίες στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ταυτόχρονα, η περιορισμένη εμπλοκή των συμμάχων των ΗΠΑ αναδεικνύει τα όρια της δυτικής συμμαχικής συνοχής απέναντι στο Ιράν.
Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις και στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, η στάση απέναντι στον πόλεμο παραμένει διχασμένη, με μέρος της ηγεσίας να θεωρεί ότι η στρατιωτική επιχείρηση πλησιάζει στο τέλος της, ενώ άλλοι ζητούν συνέχιση και κλιμάκωση.
Η αποστολή χερσαίων δυνάμεων έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και εντός του Κογκρέσου, με βουλευτές να εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή εμπλοκή σε παρατεταμένο πόλεμο στο Ιράν. Η διαμάχη αναδεικνύει το ρήγμα μεταξύ των απομονωτιστών και των «γερακιών» της αμερικανικής πολιτικής.
Ιράν: Κατάσταση χωρίς ξεκάθαρη έξοδο
Το προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ περιλαμβάνει αυστηρούς όρους προς το Ιράν, όπως εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι οι όροι αυτοί είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν αποδεκτοί από την ιρανική ηγεσία.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται επιφυλακτική, θεωρώντας ότι η πρόταση λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πίεσης παρά ως βάση ουσιαστικής διπλωματίας, ειδικά μετά τη διακοπή προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική στρατηγική για το Ιράν δεν εντάσσεται σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, αλλά αποτελεί συνδυασμό αποσπασματικών κινήσεων υπό πίεση. Η εναλλαγή μεταξύ στρατιωτικής κλιμάκωσης και διπλωματικών πρωτοβουλιών δημιουργεί μια εικόνα πολιτικής χωρίς σταθερή κατεύθυνση.
Το βασικό ερώτημα παραμένει: υπάρχει πραγματική στρατηγική εξόδου από τη σύγκρουση με το Ιράν ή η Ουάσινγκτον κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια παρατεταμένη και υψηλού κόστους αντιπαράθεση με απρόβλεπτες γεωπολιτικές συνέπειες;
