Τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη ενός πολέμου που κανείς δεν σχεδίαζε ότι θα συνέχιζε να διεξάγεται μέχρι σήμερα, ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε στο Ιράν ένα τελεσίγραφο: να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε 48 ώρες ή να δει το ηλεκτρικό του δίκτυο να καταστρέφεται ολοσχερώς.
Το Ιράν είπε «όχι» και απείλησε να ανταποδώσει, πλήττοντας μονάδες αφαλάτωσης και άλλες πολιτικές υποδομές στις χώρες του Κόλπου. Ο Τραμπ φαίνεται ότι θεώρησε αξιόπιστη την απειλή, γιατί τη Δευτέρα το πρωί ανακοίνωσε πενθήμερη παράταση της προθεσμίας που ο ίδιος είχε θέσει, επικαλούμενος «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες, τις οποίες το Ιράν αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι είχαν πραγματοποιηθεί, γράφει το Gzero Media.
Όλοι έσπευσαν να το ερμηνεύσουν αυτό ως κλασικό παράδειγμα του Τραμπ, που κάνει πίσω από φόβο. Οι αγορές αντέδρασαν με άνοδο και οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν απότομα. Ωστόσο, αυτή ήταν λανθασμένη ανάγνωση, εκτιμά το Gzero σε ανάλυσή του. Ο Τραμπ δεν σταμάτησε τον πόλεμο. Υποχώρησε από την απειλή του Σαββάτου επειδή ποτέ δεν είχε σκοπό να την υλοποιήσει, καθώς η εφαρμογή της θα εξαπέλυε κόλαση στους συμμάχους του στον Κόλπο. Οι ίδιοι του οι σύμβουλοι τού έλεγαν επί εβδομάδες να μην εκδίδει τελεσίγραφα με χρονικό όριο που δεν μπορούσε να επιβάλει. Παρ’ όλα αυτά, το έκανε και το Ιράν μπλόφαρε βασισμένο στα τελεσίγραφα αυτά.
Έτσι, η υπαναχώρηση ήταν καλά νέα. Τα κακά νέα είναι ότι τίποτε άλλο δεν έχει αλλάξει, αφού ο πόλεμος συνεχίζεται. Κάτι που μας φέρνει στο μεγάλο ερώτημα: Πού οδηγείται η κατάσταση από εδώ και στο εξής;
ΗΠΑ και Ιράν: Ένας πόλεμος φθοράς
Η απόφαση για το πού πάει το πράγμα ανήκει αποκλειστικά στον Τραμπ. Θα μπορούσε να συνεχίσει την ίδια πορεία, δηλαδή να διατηρήσει την εκστρατεία βομβαρδισμών και να ελπίζει ότι το καθεστώς θα καταρρεύσει ή θα υποχωρήσει, καθώς οι δυνατότητές του καταστρέφονται περαιτέρω. Αλλά το βασικό πρόβλημα παραμένει: το Ιράν δεν πρόκειται να συνθηκολογήσει σύντομα. Διαθέτει τη δύναμη πυρός και την αντοχή ώστε να συνεχίσει τη σύγκρουση για περισσότερο καιρό και όλη η στρατηγική του βασίζεται στη διατήρηση πίεσης στην παγκόσμια οικονομία έως ότου ο Τραμπ αναγκαστεί να αποκλιμακώσει. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος του συμβατικού του στρατού. Έχουν εξοντώσει μεγάλο μέρος της ηγεσίας του, έχουν βυθίσει το ναυτικό του, έχουν πλήξει σοβαρά την παραγωγή πυραύλων. Όμως το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Δεν χρειάζεται θωρηκτά, ούτε καν πυραύλους για να κρατά τα Στενά υπό απειλή και τις αγορές σε ανησυχία. Αρκεί ένα περιστασιακό πλήγμα με drone σε δεξαμενόπλοιο, κάτι απολύτως εντός των δυνατοτήτων του ακόμη και με τις δυνάμεις του να περιορίζονται συνεχώς.
Μάλιστα, με το πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια και τις ΗΠΑ να χαλαρώνουν τις κυρώσεις σε μέρος του ιρανικού αργού, η Τεχεράνη κερδίζει περισσότερα χρήματα τώρα απ’ ό,τι εδώ και πολύ καιρό. Η Reliance της Ινδίας μόλις αγόρασε 5 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού με προσαύξηση 7 δολαρίων. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αιμορραγεί πολιτικά. Οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί περίπου κατά ένα τρίτο. Το κόστος των τροφίμων εκτοξεύεται λόγω ελλείψεων σε λιπάσματα. Ο αριθμός των αμερικανικών απωλειών μπορεί μόνο να αυξηθεί. Πρόκειται για πόλεμο φθοράς και ο χρόνος είναι με το μέρος του Ιράν: όσο περισσότερο διαρκεί τόσο χειρότερα γίνεται για τον Τραμπ, σημειώνει το Gzero.
Υπάρχουν ορισμένοι μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση που αναγνωρίζουν πόσο οικονομικά επιζήμιος και πολιτικά αντιδημοφιλής είναι αυτός ο πόλεμος και φοβούνται ότι το κόστος θα αυξηθεί μόνο αν συνεχιστεί και αυξηθούν οι απώλειες. Ως εκ τούτου, έμμεσα κανάλια και απευθείας δίαυλοι επικοινωνίας είναι ανοιχτά, με τις ΗΠΑ να έχουν στείλει μάλιστα στην Τεχεράνη ένα ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων. Το Ιράν απέρριψε τους όρους κατηγορηματικά.
Οι επιλογές του Τραμπ και το χειρότερο σενάριο
Ο Τραμπ θα μπορούσε απλώς να κηρύξει νίκη και να αποχωρήσει. Το έχει κάνει και στο παρελθόν: τον περασμένο Ιούνιο ισχυρίστηκε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «εξολοθρευτεί» και στη συνέχεια πέρασε μήνες χαρακτηρίζοντάς το απειλή. Θα μπορούσε να ανακοινώσει ότι το ιρανικό ναυτικό έχει καταστραφεί, ότι τα εργοστάσια πυραύλων βρίσκονται σε ερείπια, ότι «αποστολή εξετελέσθη». Ή θα μπορούσε να κλιμακώσει τη σύρραξη δραματικά, αναζητώντας μια αποφασιστική νίκη, αναπτύσσοντας τις χερσαίες δυνάμεις που βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν προς την περιοχή, ώστε να προσπαθήσει να ανοίξει τα Στενά με τη βία.
Η δεύτερη είναι μακράν η πιο επικίνδυνη επιλογή.
Αξιοσημείωτο είναι, όμως, ότι τα κράτη του Κόλπου πιέζουν τον Τραμπ να κλιμακώσει, παρ’ όλο που αυτά είναι που επωμίζονται το μεγαλύτερο κόστος από ιρανικά αντίποινα, αναφέρει η ανάλυση. Οι χώρες αυτές δεν επιθυμούσαν εξαρχής έναν πόλεμο αλλαγής καθεστώτος κατά του Ιράν, φοβούμενες ακριβώς τη σφοδρή αντίδραση που ο Τραμπ ισχυριζόταν ότι κανείς δεν περίμενε. Αλλά τώρα, που οι ΗΠΑ έχουν διαρρήξει το γεωπολιτικό status quo, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ θέλουν η Ουάσινγκτον να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε. Αυτό δείχνει πόσο φοβούνται την εναλλακτική: ένα αποδυναμωμένο αλλά ενισχυμένο ψυχολογικά Ιράν, με μόνιμη επιρροή στο μοναδικό σημείο-λαιμό μπουκαλιού και βασικό πλεονέκτημα -την ασφάλεια- από το οποίο εξαρτάται ολόκληρο το οικονομικό τους μοντέλο. Ποντάρουν στον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο για μακροπρόθεσμη επιβίωση.
Ο Τραμπ δεν ήταν ποτέ υποστηρικτής της ανάπτυξης χερσαίων στρατευμάτων και είχε καλό λόγο γι’ αυτό. Ωστόσο, αν πειστεί ότι οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη χαθεί, τότε τι έχει να χάσει ο ίδιος από μια περαιτέρω κλιμάκωση; Οι περισσότεροι Αμερικανοί θέλουν να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά τα μέλη του MAGA θέλουν αυτός να κερδηθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, μια ελεγχόμενη υποχώρηση φαίνεται ως αδυναμία και δεν αποφέρει πολιτικά οφέλη. Ένα δραματικό ρίσκο τουλάχιστον του δίνει τη δυνατότητα μιας καθοριστικής αφηγηματικής νίκης. Μπορεί να μην είναι προς το εθνικό συμφέρον, αλλά ένας πρόεδρος που αποδέχεται τον κίνδυνο και επιδιώκει την υστεροφημία, χωρίς προοπτική επανεκλογής, όπως ο Τραμπ, έχει περισσότερα να κερδίσει ρίχνοντας τα ζάρια, παρά περιορίζοντας τις απώλειές του.
Και αυτό είναι που καθιστά την κλιμάκωση πιο πιθανή από την αποκλιμάκωση, εκτιμά το Gzero. Οπότε, ναι, είναι ανακουφιστικό που ο Τραμπ απέφυγε μια καταστροφή αυτήν την εβδομάδα. Αλλά η αναβολή του τελεσιγράφου δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως έξοδος διαφυγής. Μπορεί ο Αμερικανός να έκανε πίσω όσον αφορά μια κακή απόφαση, αλλά φαίνεται πως ετοιμάζεται να πάρει μια πολύ πιο επικίνδυνη.
