Στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται εγκλωβισμένη και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νέα παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ για συνέχιση του πολέμου κατά του Ιράν με σκληρό τρόπο εάν δεν συμφωνήσει, χωρίς να θέτει το χρονοδιάγραμμα της εξόδου που ευαγγελίζεται, αναδεικνύει βαθιές γεωπολιτικές εντάσεις, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και ευρύτερα την περιοχή της Μέσης Ανατολής, επιβαρύνοντας τη θέση της ευρωπαϊκής ένωσης απέναντι σε ενεργειακές προκλήσεις, στρατηγικά διλήμματα και μια εντεινόμενη διατλαντική κρίση.
Η σκληρή γραμμή Τραμπ και το μήνυμα προς τον κόσμο
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αξιοποίησε την πολυαναμενόμενη τηλεοπτική του ομιλία για να υποστηρίξει ότι ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον ευθύνη της Ουάσινγκτον. Στην 20λεπτη παρέμβασή του, υιοθέτησε επιθετική ρητορική, δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται «πολύ κοντά» στην επίτευξη των στρατιωτικών τους στόχων, ενώ δεν παρέλειψε να ασκήσει κριτική προς συμμάχους.
Το βασικό μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα ήταν σαφές: όποιος χρειάζεται πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή, θα πρέπει να αναλάβει δράση μόνος του. «Είμαστε στο κατώφλι της εξάλειψης της απειλής του Ιράν», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι μετά το τέλος της κρίσης οι ΗΠΑ θα εξέλθουν ισχυρότερες και πιο ευημερούσες από ποτέ.
Ευρωπαϊκή ένωση και ενεργειακή ασφάλεια σε δοκιμασία
Η κατάσταση επί του πεδίου παραμένει αμετάβλητη, με την ευρωπαϊκή ένωση να βρίσκεται αντιμέτωπη με τα ίδια στρατηγικά αδιέξοδα. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αποκλεισμός από το Ιράν θα τερματιστεί σύντομα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης.
Οι δηλώσεις Τραμπ, που προτρέπουν ουσιαστικά άλλες χώρες να «πάνε και να πάρουν» το πετρέλαιο, εντείνουν την αβεβαιότητα και μεταφέρουν το βάρος της κρίσης στους συμμάχους των ΗΠΑ. Παράλληλα, η προτροπή για αγορά αμερικανικού πετρελαίου αναδεικνύει και την οικονομική διάσταση της στρατηγικής Ουάσινγκτον.
Διπλωματικές κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Στενά του Ορμούζ
Το ζήτημα κυριαρχεί στις διπλωματικές επαφές, με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, Κάγια Κάλας, να συμμετέχει σε τηλεδιάσκεψη 35 χωρών, πρωτοβουλία του Ηνωμένου Βασιλείου με τη συμμετοχή της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ολλανδίας.
Στόχος είναι η διερεύνηση μιας «συμμαχίας των προθύμων» για τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, ένα ενδεχόμενο που αποκλείεται σαφώς είναι η άμεση εμπλοκή ευρωπαϊκών χωρών στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν.
Παρά τις πιέσεις, η ευρωπαϊκή ένωση εμφανίζεται διατεθειμένη να στηρίξει ενέργειες για το άνοιγμα των Στενών, χωρίς όμως να περάσει το κατώφλι της στρατιωτικής σύγκρουσης.
Διατλαντική κρίση και πιέσεις στο ΝΑΤΟ
Η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης κλιμακώνεται, καθώς ο Τραμπ απείλησε να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ λόγω της άρνησης των συμμάχων να στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή. Ο αποκλεισμός των Στενών έχει ήδη προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κλίμα.
Παρά τις απειλές, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται συγκρατημένοι, επισημαίνοντας ότι παρόμοιες δηλώσεις έχουν επαναληφθεί στο παρελθόν χωρίς άμεσες συνέπειες. Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μια τάση συσπείρωσης των ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στις πιέσεις της Ουάσινγκτον.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Εσωτερικές ανησυχίες και γεωπολιτικές ισορροπίες
Η κρίση φέρνει στην επιφάνεια βαθύτερα στρατηγικά ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ένωση. Όπως επισημαίνουν αξιωματούχοι, η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει μονοθεματικά προσηλωμένη στην Ουκρανία, ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται.
Η Κύπρος, διαχρονικά υποστηρίκτρια μιας «360 μοιρών προσέγγισης», θεωρεί ότι οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν τη θέση της για ευρύτερη στρατηγική αντίληψη. Παράλληλα, η ασάφεια των αμερικανικών μηνυμάτων δημιουργεί σύγχυση ακόμη και σε στενούς συμμάχους, όπως η Εσθονία, που δηλώνουν πρόθυμοι να βοηθήσουν υπό προϋποθέσεις.
Ο Τραμπ δεν δίστασε να στραφεί και κατά του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, σατιρίζοντας προσωπικό περιστατικό, ένδειξη ότι η ένταση έχει λάβει και προσωπικά χαρακτηριστικά. Την ίδια στιγμή, αναλυτές εκτιμούν ότι η επιθετική ρητορική αποσκοπεί στην αποπροσανατολισμό από τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν.
Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Ουάσινγκτον φέρεται να απείλησε με διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, εάν η Ευρώπη δεν ευθυγραμμιστεί με τις αμερικανικές επιχειρήσεις.
