Ένα άτυπο αλλά ιδιαίτερα κρίσιμο «μέτωπο» διαμορφώνεται πίσω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς περισσότεροι από 40 σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών επεξεργάζονται εναλλακτικά σχέδια για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, σε περίπτωση που ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέξει να αποσυρθεί από τη σύγκρουση με το Ιράν χωρίς συνολική λύση.
Η πρωτοβουλία, που συντονίστηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο, έφερε στο ίδιο «τραπέζι» ευρωπαϊκές χώρες, κράτη της Μέσης Ανατολής και της Ασίας, καθώς και συμμάχους όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς.
Mη αποδεκτή η αποχώρηση ΗΠΑ
Το μήνυμα ήταν σαφές: η διεθνής κοινότητα δεν θεωρεί αποδεκτό ένα σενάριο όπου η Ουάσιγκτον αποχωρεί, αφήνοντας ανοικτό το ζήτημα της ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις συζητήσεις, οι συμμετέχοντες επέμειναν ότι οποιαδήποτε συμφωνία εκεχειρίας με το Ιράν θα πρέπει να περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη για την αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, η ίδια η σύσκεψη αποκάλυψε και κάτι βαθύτερο: οι σύμμαχοι προετοιμάζονται ήδη για το ενδεχόμενο να χρειαστεί να διαχειριστούν μόνοι τους την επόμενη ημέρα.
Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να τερματίσει τη στρατιωτική εμπλοκή χωρίς να εξασφαλίσει πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, ενώ παράλληλα έχει ασκήσει έντονη κριτική στους συμμάχους του ΝΑΤΟ για απροθυμία ανάληψης στρατιωτικού κόστους.
Πολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνάντηση λειτούργησε και ως πολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον: ευρωπαϊκές δυνάμεις όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιδιώκουν να δείξουν ότι είναι διατεθειμένες να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο, εφόσον χρειαστεί.
Το επόμενο βήμα θα είναι επιχειρησιακό. Στρατιωτικοί σχεδιαστές των χωρών που συμμετείχαν στην πρωτοβουλία αναμένεται να συναντηθούν τις επόμενες ημέρες για να εξετάσουν πώς θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Επιτήρηση Στενών του Ορμούζ αλλά και αποναρκοθετήσεις
Στο τραπέζι βρίσκεται η επιτήρηση της ναυσιπλοΐας αλλά και επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης, σε περίπτωση που το στενό παραμείνει επικίνδυνο μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
Ωστόσο, η επιλογή της στρατιωτικής λύσης δεν συγκεντρώνει ευρεία υποστήριξη. Οι περισσότερες χώρες εκτιμούν ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συναίνεση της Τεχεράνης.
Για τον λόγο αυτό, δίνεται έμφαση στη διπλωματία, με πιθανή εμπλοκή του ΟΗΕ και συντονισμό με κράτη του Κόλπου.
Πιθανές κυρώσεις στο Ιράν
Παράλληλα, εξετάζονται και οικονομικά εργαλεία πίεσης. Μεταξύ αυτών, η επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση που το Ιράν επιχειρήσει να επιβάλει καθεστώς διοδίων για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά – ένα ενδεχόμενο που αρκετές χώρες θεωρούν επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η κινητικότητα αυτή καταδεικνύει μια βαθύτερη μετατόπιση. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ προετοιμάζονται σοβαρά για σενάρια διαχείρισης κρίσεων χωρίς την αμερικανική ηγεσία.
Και στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να γίνεται το πρώτο μεγάλο τεστ αυτής της νέας πραγματικότητας.
