Το ΔΝΤ προειδοποιεί για επανεμφάνιση παγκόσμιων ανισορροπιών, τονίζοντας ότι οι δασμοί και οι βιομηχανικές πολιτικές δεν αποτελούν λύση, ενώ καθοριστικός παραμένει ο ρόλος των εγχώριων μακροοικονομικών πολιτικών.
Οι παγκόσμιες ανισορροπίες στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών διευρύνονται εκ νέου, ανατρέποντας μια δεκαετία σταδιακής αποκλιμάκωσης μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο του ΔΝΤ, Πιερ Ολιβιέ Γκουρίνχας, η εξέλιξη αυτή ενέχει σημαντικούς κινδύνους, καθώς ιστορικά συνδέεται με χαμηλότερης ποιότητας ανάπτυξη, διαταραχές μεταξύ εμπορικών εταίρων και, συχνά, με χρηματοπιστωτικές κρίσεις ή απότομες αναστροφές κεφαλαιακών ροών.
Σε ένα περιβάλλον όπου η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με πολλαπλά σοκ, μια άτακτη προσαρμογή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή.
Η διεύρυνση των ανισορροπιών επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα για το ποιες πολιτικές μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τις εξωτερικές θέσεις των οικονομιών. Τα τελευταία χρόνια, η αύξηση των δασμών και η ενίσχυση των βιομηχανικών πολιτικών συχνά δικαιολογούνται ως μέσα περιορισμού των ελλειμμάτων.
Ωστόσο, η ανάλυση του ΔΝΤ καταλήγει ότι οι πολιτικές αυτές έχουν περιορισμένη και αβέβαιη επίδραση. Οι δασμοί, ειδικότερα, βελτιώνουν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ γενικά τα αποτελέσματά τους είναι μικρά και ασταθή.
Αποταμίευση και επενδύσεις: Ο πυρήνας των ανισορροπιών λέει το ΔΝΤ
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αντανακλά τη διαφορά μεταξύ αποταμίευσης και επενδύσεων σε μια οικονομία. Πολιτικές που επηρεάζουν αυτά τα δύο μεγέθη καθορίζουν τελικά και τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Οι προσδοκίες παίζουν καθοριστικό ρόλο: τα νοικοκυριά αυξάνουν την αποταμίευση όταν αναμένουν μείωση εισοδήματος, ενώ οι επιχειρήσεις επενδύουν με βάση τις μελλοντικές αποδόσεις. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές εμπορικές πολιτικές έχουν περιορισμένη επίδραση.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι ΗΠΑ, όπου τα αυξημένα δημοσιονομικά ελλείμματα και η ισχυρή κατανάλωση μειώνουν την αποταμίευση, και η Κίνα, όπου η επιβράδυνση της αγοράς ακινήτων ενισχύει την αποταμίευση.
ΔΝΤ: Δασμοί και βιομηχανική πολιτική
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι δασμοί συχνά δεν επιτυγχάνουν τον στόχο τους, καθώς αντιμετωπίζονται ως μόνιμοι ή προκαλούν αντίμετρα από άλλες χώρες. Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις προσωρινών δασμών μπορεί να ενισχυθεί η αποταμίευση και να βελτιωθεί το ισοζύγιο.
Αντίστοιχα, οι βιομηχανικές πολιτικές παρουσιάζουν διαφοροποιημένα αποτελέσματα. Οι στοχευμένες παρεμβάσεις σε συγκεκριμένους κλάδους έχουν συνήθως περιορισμένη επίδραση, ενώ οι ευρύτερες στρατηγικές μπορούν να αυξήσουν το πλεόνασμα, αλλά συχνά εις βάρος της κατανάλωσης και της οικονομικής ευημερίας.
Προοπτικές και κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι παγκόσμιες ανισορροπίες ενδέχεται να διευρυνθούν περαιτέρω, εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις. Τα μεγάλα ελλείμματα στις ΗΠΑ, η εξαγωγική ενίσχυση της Κίνας και η χαμηλή ανάπτυξη στην Ευρώπη διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων.
Αντίθετα, ένα σενάριο συντονισμένης προσαρμογής –με δημοσιονομική πειθαρχία στις ελλειμματικές οικονομίες και ενίσχυση της κατανάλωσης στις πλεονασματικές– θα μπορούσε να μειώσει τις ανισορροπίες και να ενισχύσει την παγκόσμια ανάπτυξη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: η αντιμετώπιση των ανισορροπιών απαιτεί ισχυρές εγχώριες πολιτικές και διεθνή συντονισμό. Οι εμπορικοί φραγμοί δεν αποτελούν λύση και ενδέχεται να επιδεινώσουν την κατάσταση.
