Οι τιμές του πετρελαίου επανήλθαν χθες σε πτωτική τροχιά, ενώ οι αγορές σε ΗΠΑ και Ασία κινήθηκαν με θετικό πρόσημο, αφού οι ΗΠΑ και το Ιράν επιβεβαίωσαν ότι προτίθενται να επανέλθουν ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Κάποιες ώρες πριν, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επέβαλε εμπάργκο εις βάρος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, ανακοινώνοντας ότι το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ θα επιτρέπει τη διέλευση όλων των υπόλοιπων πλοίων, ενώ η Τεχεράνη απείλησε με χτυπήματα στα λιμάνια των αραβικών χωρών στον Περσικό Κόλπο ως αντίποινα.
Τελικά, όμως, ο Τραμπ έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social ότι «το Ιράν θέλει απεγνωσμένα να καταλήξει σε συμφωνία», έπειτα από την κατάρρευση του πρώτου γύρου των επαφών στο Ισλαμαμπάντ το Σαββατοκύριακο, με την πακιστανική κυβέρνηση να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή. Από την πλευρά του Ιράν, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είπε ότι η «ισλαμική δημοκρατία είναι ανοικτή σε συζητήσεις», αλλά μόνον στα όρια του διεθνούς δικαίου, καλώντας παράλληλα την Ευρώπη να αναλάβει έναν «πιο ενεργό ρόλο» στην ενθάρρυνση των ΗΠΑ να λάβουν μέρος σε διαπραγματεύσεις υπό αυτές τις προϋποθέσεις. Διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου αναμένεται να ξεκινήσουν, επίσης, σήμερα ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο, με διαμεσολαβητή τις ΗΠΑ για πρώτη φορά έπειτα από τρεις δεκαετίες. Πληροφορίες του Bloomberg αποκάλυψαν, επίσης, ότι η επόμενη συνάντηση μπορεί να λάβει χώρα στην Τουρκία ή την Αίγυπτο, που επίσης έχουν μεσολαβήσει για τον τερματισμό του πολέμου.
Πτώση των τιμών του πετρελαίου, αλλά ισχυρά τα σημάδια για ελλείψεις στην παγκόσμια προσφορά
Με τα τελευταία δεδομένα, η τιμή του πετρελαίου υποχώρησε πάνω από 2%, σε επίπεδα χαμηλότερα των 97 δολαρίων το βαρέλι, αφού μία ημέρα πριν είχε αναρριχηθεί κατά 9%, υπερβαίνοντας τα 105 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ διολίσθησε προς τα 97 δολάρια το βαρέλι, διαγράφοντας εν μέρει την άνοδο της προηγούμενης ημέρας, όταν είχε φτάσει τα 102 δολάρια. Ο Asia Dow και ο Nikkei 25 στο Τόκιο καταγράφουν ενδοσυνεδριακά κέρδη 1,85% και 2,4%, αντίστοιχα, ενώ ο Hang Seng στο Τόκιο και ο Kospi στη Νότια Κορέα εμφανίζουν άνοδο περίπου ο,6% και 3,3%. Προηγουμένως, ο δείκτης S&P 500 είχε κλείσει με άνοδο 1%, αποκαθιστώντας τις απώλειες από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον του Ιράν, λόγω ενός ευρύτερου ράλι στις αμερικανικές μετοχές.
Πτώση της παραγωγής στον ΟΠΕΚ και ενδείξεις για ελλείψεις στην πραγματική οικονομία από τον Μάιο
Ωστόσο, παρά τις προσδοκίες ότι μπορεί να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση του πολέμου που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, γίνονται ήδη αισθητά σημάδια που προμηνύουν μείωση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου μέσα στο επόμενο διάστημα. Με τη διέλευση των εμπορικών πλοίων να έχει μειωθεί από τα Στενά του Ορμούζ κατά 90% εδώ και έξι εβδομάδες και τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου να έχουν περιορίσει τη λειτουργία των ενεργειακών εγκαταστάσεών τους λόγω των εναέριων επιδρομών του Ιράν ως αντίποινα των επιθέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ, η πετρελαϊκή παραγωγή των κρατών-μελών του ΟΠΕΚ σημείωσε ιστορική πτώση τον Μάρτιο από τον Φεβρουάριο. Πρόκειται για συρρίκνωση της τάξεως του 27% της ημερήσιας παραγωγής από τα 20,8 εκατ. βαρέλια τον Φεβρουάριο στα 7,9 εκατ. βαρέλια τον Μάρτιο. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Μεγάλη νευρικότητα επικρατεί, εν τω μεταξύ, στη διεθνή ναυτιλία, καθώς το πέρασμα των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ είναι εξαιρετικά επίφοβο.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε χθες ότι παρά την άνοδο που έχουν σημειώσει από την αρχή του πολέμου, οι τιμές του πετρελαίου δεν αντικατοπτρίζουν ακόμα τη σοβαρότητα αυτής της πρωτοφανούς κρίσης στην παγκόσμια προσφορά. Πρόσθεσε ότι πάνω από 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν πληγεί στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να αποκατασταθούν και να είναι πλήρως λειτουργικές. Αναλυτές που μίλησαν στους Financial Times εικάζουν ότι οι πρώτες ελλείψεις στην παγκόσμια προσφορά θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές στα διυλιστήρια της Δύσης από τον επόμενο μήνα. Μέχρι τις 20 Απριλίου αναμένεται να έχουν φτάσει στη Μαλαισία και την Αυστραλία τα τελευταία δεξαμενόπλοια που αποχώρησαν από τον Περσικό Κόλπο πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Έκτοτε τα διυλιστήρια της Ασίας έχουν προχωρήσει σε ανεπανάληπτες παραγγελίες πετρελαίου, που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα προορίζονταν για τις ΗΠΑ και την Ασία. Ενδεικτικό είναι ότι η Qantas, η αυστραλιανή αεροπορική εταιρεία, ανακοίνωσε ότι μειώνει τα εσωτερικά δρομολόγια κατά 5% λόγω ελλείψεων στα καύσιμα για κινητήρες τζετ.
Εξαντλούνται τα χρονικά περιθώρια της εύθραυστης εκεχειρίας – Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν
Με την απόφαση των ΗΠΑ να αποκλείσουν τη διέλευση όσων εμπορικών πλοίων κατευθύνονται ή αποχωρούν από τα ιρανικά λιμάνια από το απόγευμα της Δευτέρας ώρα Ελλάδας ελλοχεύει πάντα κίνδυνος ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή να εισέλθει σε μια νέα, ακόμη πιο κρίσιμη, φάση. Τα χρονικά περιθώρια για τον τερματισμό του πολέμου εξαντλούνται από την εύθραυστη δεκαπενθήμερη εκεχειρία που επιτεύχθηκε την περασμένη Τετάρτη και λήγει την επόμενη εβδομάδα.
Από την αρχή του πολέμου, το καθεστώς της Τεχεράνης ασκούσε τον πλήρη έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Εδώ και έξι εβδομάδες, το Ιράν διαχειρίζεται επιλεκτικά τη διέλευση κυρίως όσων δεξαμενόπλοιων μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο που προορίζεται για την Ινδία, την Κίνα και την ευρύτερη Ασία, με τις ΗΠΑ να αναγκάζονται να άρουν προσωρινά κυρώσεις εις βάρος του καθεστώτος της Τεχεράνης για να αποφευχθούν σοβαρές ελλείψεις στην ενεργειακή τροφοδοσία των οικονομιών. Έτσι, ενώ η διέλευση από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα έχει μειωθεί δραματικά, με τεράστιες επιπλοκές στην παγκόσμια οικονομία, το Ιράν μπορεί να πουλά πετρέλαιο και να αντλεί πολύτιμα έσοδα σε περίοδο πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Εν τω μεταξύ, όμως, φόβοι για μια νέα ανεξέλεγκτη άνοδο του πληθωρισμού και συνακόλουθη σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής οδήγησαν χθες την απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου, το οποίο λειτουργεί ως ορόσημο για τις αγορές δημοσίου χρέους της Ευρώπης, σχεδόν στο υψηλό 15ετίας και ειδικότερα στο 3,06%.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και επικεφαλής διπλωματικής αποστολής, Τζέι ντι Βανς, αποχώρησε την Κυριακή από το Ισλαμαμπάντ ύστερα από 20ωρες συνομιλίες χωρίς να βρεθεί κοινό έδαφος σε κανένα από τα κρίσιμα ζητήματα. Το καθεστώς της Τεχεράνης αρνήθηκε να ανταποκριθεί σε μια σειρά απαιτήσεων της αμερικανικής πλευράς. Βασική διεκδίκηση του Λευκού Οίκου είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η εγκατάλειψη των σχεδίων του Ιράν να επιβάλει τέλη διέλευσης, τα οποία μπορεί να φτάσουν έως και 2 εκατ. δολάρια ανά εμπορικό πλοίο.
Η κατάρρευση των μαραθώνιων διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ αποδόθηκε, επίσης, στην αδιαλλαξία του θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης να προχωρήσει στην καταστροφή των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού, την απομάκρυνση των αποθεμάτων ουράνιου και τη χρηματοδότηση των τρομοκρατικών οργανώσεων του Άξονα της Αντίστασης – δηλαδή της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη. Από την πλευρά του, το Ιράν διεκδικεί αποζημιώσεις πολέμου, ευρεία κατάπαυση του πυρός που να περιλαμβάνει τον Λίβανο και πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του καθεστώτος της Τεχεράνης στο εξωτερικό.
Τζέι ντι Βανς: «Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο του Ιράν»
«Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο των Ιρανών», ανέφερε τη Δευτέρα ο Aμερικανός αντιπρόεδρος και επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας, που συμμετείχε σε συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, Τζέι ντι Βανς.
Ο Τζέι ντι Βανς υπογράμμισε πως η Ουάσιγκτον απαιτεί, μεταξύ άλλων, την παράδοση του συνόλου του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη. Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο Fox News, οι ΗΠΑ επιδιώκουν την απομάκρυνση του υλικού από τη χώρα και τον πλήρη έλεγχό του, με στόχο να διασφαλιστεί μέσω αυστηρών επαληθεύσεων ότι το Ιράν δεν θα προχωρήσει στο μέλλον σε εμπλουτισμό υψηλού βαθμού.
Από την πλευρά του, το Ιράν καταδίκασε έντονα τον θαλάσσιο αποκλεισμό που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο και στη Θάλασσα του Ομάν, κάνοντας λόγο για «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής του ακεραιότητας». Σε επιστολή του προς τον ΟΗΕ, ο Ιρανός πρεσβευτής Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί τόνισε ότι το μέτρο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και ενισχύει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης σε μια ήδη τεταμένη περιοχή.
Παρά την ένταση, οι διπλωματικές διεργασίες παραμένουν σε εξέλιξη. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, καταγράφεται πρόοδος στις συνομιλίες, ενώ εκτιμάται ότι οι δύο πλευρές ενδέχεται να επιστρέψουν σύντομα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν προτείνει 20ετές μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, με το Ιράν να αντιπροτείνει σημαντικά μικρότερη διάρκεια. Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι επαφές συνεχίζονται, υποστηρίζοντας ότι η ιρανική πλευρά επανήλθε «σε κατάσταση πίεσης», επιδιώκοντας την επίτευξη συμφωνίας.
