Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να λάβει έκτακτα μέτρα για τη διαχείριση των αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για σοβαρές ελλείψεις ενόψει της θερινής περιόδου και λόγω των συνεπειών των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις από τις Βρυξέλλες, η κρίση που μέχρι πρόσφατα περιοριζόταν σε υψηλές τιμές ενέργειας, εξελίσσεται πλέον σε πραγματική κρίση επάρκειας, ενώ στο τραπέζι «έπεσε» και η ιδέα της κατανομής των αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Όπως γράφουν οι FT, στο επίκεντρο βρίσκεται η εξάρτηση της Ευρώπης από προμήθειες κηροζίνης που προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά μετά τη διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως. Η εξέλιξη αυτή έχει περιορίσει σημαντικά τη ροή καυσίμων προς την ευρωπαϊκή αγορά, δημιουργώντας πιέσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Προειδοποιήσεις από Νταν Γιόργκενσεν
Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, προειδοποίησε ότι η μετάβαση από την κρίση τιμών σε κρίση προσφοράς είναι ταχύτατη και ενδέχεται να πλήξει πρώτα και κυρίως τον τομέα των αερομεταφορών. Όπως ανέφερε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αυξήσει την παρακολούθηση των αποθεμάτων καυσίμων και των δυνατοτήτων διύλισης, θα συντονίσει τις προμήθειες και ενδεχομένως θα αναδιανείμει τις διαθέσιμες ποσότητες στα κράτη μέλη, στα πρότυπα της συνεργασίας που είχε εφαρμοστεί κατά την περίοδο της πανδημίας με τα εμβόλια.
«Φεύγουμε από μια κρίση που μέχρι στιγμής ήταν κυρίως μια κρίση πολύ υψηλών τιμών. Τώρα, κινούμαστε προς μια κρίση εφοδιασμού. Αυτό θα το δούμε πρώτα και κυρίως στα καύσιμα αεριωθούμενων. Το προσεγγίζουμε πολύ γρήγορα», δήλωσε ο Γιόργκενσεν στους FT. Είπε ότι τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν «πιθανή κοινή χρήση και αναδιανομή των καυσίμων αεριωθούμενων μεταξύ των κρατών μελών».
Η προοπτική αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή πολιτικής, καθώς εισάγει την έννοια της ενεργειακής αλληλεγγύης σε έναν τομέα που μέχρι σήμερα λειτουργούσε κυρίως με όρους αγοράς. Στόχος των Βρυξελλών είναι να αποτραπεί το ενδεχόμενο άνισης κατανομής των διαθέσιμων πόρων, όπου ορισμένες χώρες ή αεροδρόμια θα αντιμετωπίσουν δυσανάλογα μεγαλύτερα προβλήματα.
Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ορατές
Ήδη, οι πρώτες επιπτώσεις είναι ορατές. Μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, όπως η Lufthansa και η KLM, έχουν προχωρήσει σε περικοπές πτήσεων, προσαρμόζοντας τα δρομολόγιά τους στις περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες καυσίμων. Οι εξελίξεις αυτές εντείνουν τις ανησυχίες για ένα καλοκαίρι με αυξημένες τιμές εισιτηρίων και πιθανές μαζικές ακυρώσεις πτήσεων, πλήττοντας τόσο τον τουρισμό όσο και την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά.
«Πρέπει να είμαστε αρκετά ειλικρινείς και να πούμε ότι η κατάσταση θα γίνει αρκετά σοβαρή και γι’ αυτό θα εισαγάγουμε αυτά τα μέτρα», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Είναι πραγματικός κίνδυνος, αν η σύγκρουση συνεχιστεί, να πλησιάζουμε σε ένα καλοκαίρι με πιο ακριβά αεροπορικά εισιτήρια, ακόμη και ακυρώσεις πτήσεων»
Φάνηκε ωστόσο πεπεισμένος ότι τα κράτη μέλη δεν θα αντιταχθούν στο σχέδιο. «Υπάρχει πλέον ένα αίσθημα αλληλεγγύης στην ένωση και γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μια κρίση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε από κοινού», είπε.
Τα σχέδια θα περιλαμβάνουν τη συνεργασία με «κράτη μέλη, προμηθευτές καυσίμων, αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες για την προμήθεια εναλλακτικών καυσίμων για αεροσκάφη», πρόσθεσε, συμπεριλαμβανομένης της παροχής δεδομένων σε όλη την Ευρώπη σχετικά με τις προμήθειες. «Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι δεν θα έχουμε περιοχές, αεροδρόμια ή ακόμη και κράτη μέλη που θα πληγούν δυσανάλογα περισσότερο από αυτό», είπε.
Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα των FT, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει τη δημιουργία ενός «παρατηρητηρίου καυσίμων», το οποίο θα παρέχει σε πραγματικό χρόνο εικόνα για τα αποθέματα, την παραγωγή και τις εμπορικές ροές. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στη βελτίωση του συντονισμού και στην έγκαιρη λήψη αποφάσεων, πριν η κατάσταση καταστεί ανεξέλεγκτη.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πιο αποδοτική αξιοποίηση των διυλιστηρίων εντός της ΕΕ, με στόχο τη μεγιστοποίηση της παραγωγής κηροζίνης. Ωστόσο, πρόκειται για μια λύση με περιορισμένες δυνατότητες, καθώς οι ευρωπαϊκές υποδομές δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως το κενό που δημιουργείται από τη διακοπή των εισαγωγών.
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Γιόργκενσεν, εξετάζεται –αν και όχι άμεσα– η πιθανότητα απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από τα κράτη-μέλη. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «δίχτυ ασφαλείας» σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κρίσης, αν και συνοδεύεται από πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Η κατάσταση θυμίζει έντονα τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διαχείριση της πανδημίας, όταν η κατανομή των εμβολίων προκάλεσε εντάσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Παρά ταύτα, η Κομισιόν εκφράζει αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά θα επικρατήσει πνεύμα συνεργασίας, δεδομένου ότι η κρίση αφορά το σύνολο της Ένωσης.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν όχι μόνο την ομαλή λειτουργία των αερομεταφορών, αλλά και την ευρύτερη ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Με τα αποθέματα να μειώνονται και τη ζήτηση να κορυφώνεται λόγω της θερινής περιόδου, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δοκιμασία αντοχής και συντονισμού.
IATA: Καμπανάκι για ακυρώσεις πτήσεων στην Ευρώπη
Νωρίτερα, ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών, Γουίλι Γουόλς, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, υπογραμμίζοντας ότι ο κίνδυνος έλλειψης καυσίμων θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά την καλοκαιρινή περίοδο, όταν η επιβατική κίνηση βρίσκεται στην κορύφωσή της.
Όπως τόνισε, πέρα από την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών προμήθειας καυσίμων, είναι κρίσιμο οι αρμόδιες αρχές να έχουν έτοιμα σαφή και συντονισμένα σχέδια διαχείρισης κρίσεων. Σε αυτά περιλαμβάνονται ακόμη και σενάρια επιβολής δελτίου καυσίμων, καθώς και παρεμβάσεις στη διαχείριση των χρονοθυρίδων (slots), ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στα δρομολόγια.
Η προειδοποίηση έρχεται σε συνέχεια εντεινόμενων ανησυχιών από ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες βλέπουν τον κίνδυνο ελλείψεων να πλησιάζει. Η Ευρώπη εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς εκτιμάται ότι περίπου το 75% των αναγκών της καλύπτεται από προμήθειες που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ζήτηση για καύσιμα αεροσκαφών και κηροζίνη παραμένει υψηλή. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, το 2025 διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 7,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η περιοχή του Περσικού Κόλπου διατηρεί κυρίαρχο ρόλο στην αγορά, καλύπτοντας σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς.
Τζιτζικώστας: Δεν ισχύει ότι υπάρχει έλλειψη στα αεροπορικά καύσιμα
«Η ΕΕ διαθέτει επαρκή ποσότητα καυσίμων για αεροδρόμια και αεροσκάφη για το επόμενο διάστημα κι όσα ακούγονται για ελλείψεις στις επόμενες εβδομάδες δεν ισχύουν» δήλωσε νωρίτερα σήμερα, Παρασκευή, ο Απόστολος Τζιτζικώστας. «Ωστόσο, προετοιμαζόμαστε για το ενδεχόμενο να προκύψουν ελλείψεις εφοδιασμού σε καύσιμα στην αεροπλοΐα, εφόσον συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα η κρίση στη Μέση Ανατολή» σημείωσε.
Μετά το πέρας των εργασιών του άτυπου συμβουλίου των υπουργών Τουρισμού στη Λευκωσία, στην οποία συμμετείχε, ο επίτροπος δήλωσε πως «η αρμόδια Συντονιστική Ομάδα Πετρελαίου της Κομισιόν συνεδρίασε χτες και συζήτησε αυτό το θέμα, καθώς η διαθεσιμότητα καυσίμων παραμένει πρωταρχικό μέλημα όλων μας. Άλλωστε, τα διυλιστήρια της ΕΕ καλύπτουν περίπου το 70% της συνολικής κατανάλωσης της Ευρώπης και μόνο το υπόλοιπο 30% καλύπτεται από εισαγωγές. Είναι όμως σαφές ότι εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ για μεγάλο διάστημα η ΕΕ θα είναι προετοιμασμένη για να προχωρήσει σε συντονισμένη αποδέσμευση των αποθεμάτων καυσίμων για αεροδρόμια και αεροσκάφη. Διατηρούμε αποθέματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία θα αποδεσμευτούν μόνον εφόσον απαιτηθεί».
«Μέχρι στιγμής πάντως διαχειριζόμαστε χωρίς ελλείψεις την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Και επίσης δεν έχουμε ακυρώσεις πτήσεων σε αυτό το στάδιο, λόγω έλλειψης καυσίμων. Οι όποιες ακυρώσεις πτήσεων έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής από ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρίες σχετίζονται με το υψηλό κόστος των καυσίμων κι όχι με έλλειψή τους. Σε κάθε περίπτωση η ΕΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τόσο την επάρκεια καυσίμων, σε συνεργασία με τη βιομηχανία και την αεροπλοΐα, όσο και την απρόσκοπτη τήρηση των δικαιωμάτων των επιβατών πτήσεων» κατέληξε ο ίδιος.
