Ενώ τα φώτα της δημοσιότητας είναι στραμμένα στον Περσικό, ένας άλλος πόλεμος συνεχίζεται πιο κοντά μας – αλλά με πολύ πιο διαφορετικό ρυθμό από ότι είχε ξεκινήσει.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε μια παρατεταμένη σύγκρουση φθοράς, όπου τα μεγάλα στρατηγικά σχέδια έχουν δώσει τη θέση τους σε αργές, αιματηρές και τεχνολογικά εξελισσόμενες επιχειρήσεις. Επί της ουσίας έχουμε ένα στρατιωτικό τέλμα.
Παρά τις αρχικές εκτιμήσεις ότι η Ρωσία θα επικρατούσε σχετικά γρήγορα, λόγω υπεροχής σε ανθρώπινο δυναμικό και οπλισμό, η πραγματικότητα στο πεδίο αποδεικνύεται πολύ διαφορετική.
Σήμερα, η σύγκρουση χαρακτηρίζεται από στασιμότητα στο μέτωπο και από μια ριζική αλλαγή στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου. Το άλλοτε κυρίαρχο δόγμα των τεθωρακισμένων και των μαζικών επιθέσεων έχει υποχωρήσει μπροστά στην κυριαρχία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Η Ουκρανία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο επιτήρησης με drones, ικανό να εντοπίζει και να πλήττει ρωσικές δυνάμεις σχεδόν άμεσα μόλις αυτές εμφανιστούν στο πεδίο. Kαι αυτό δεν είναι σχήμα λόγου αλλά μια πραγματικότητα.
4,5 εκατ. ουκρανικά drones το 2025
Σύμφωνα με ουκρανικές εκτιμήσεις, παρήχθησαν περίπου 4,5 εκατ. drones μόνο την περασμένη χρονιά, ενώ οι αριθμοί αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω.
Ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας, Μιχάιλο Φέντοροφ, έκανε λόγο για ένα «νέο επίπεδο» αντιαεροπορικής άμυνας, επισημαίνοντας ότι έχουν ήδη επιτευχθεί επιτυχείς αναχαιτίσεις στόχων σε αποστάσεις εκατοντάδων και ακόμη και χιλιάδων χιλιομέτρων. Η τεχνολογία προσφέρει τον τρόπο να γίνεται αυτό.
Η αποτελεσματικότητα αυτών των συστημάτων αποτυπώνεται και στα πρόσφατα δεδομένα των επιθέσεων. Σε ένα από τα πιο σφοδρά ρωσικά πλήγματα φέτος, οι ουκρανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν 31 πυραύλους και 636 drones, αν και 12 πύραυλοι και 20 drones κατάφεραν να πλήξουν στόχους, προκαλώντας τον θάνατο 17 ανθρώπων.
Από την άλλη πλευρά, η ρωσική προέλαση έχει ουσιαστικά παγώσει. Παρά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ο ρωσικός στρατός έχει προχωρήσει μόλις περίπου 100 χιλιόμετρα εντός ουκρανικού εδάφους τα τελευταία δύο χρόνια, σύμφωνα με εκτιμήσεις που αποδίδονται σε στρατιωτικές πηγές.
Η εικόνα αυτή απέχει πολύ από την ιστορική μνήμη ενός στρατού που έφτασε από τη Μόσχα στο Βερολίνο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Εφιάλτης για τον Πούτιν
Ο ερευνητής δημοσιογράφος Σίμουρ Χερς περιγράφει στο Substack την κατάσταση ως οικονομικό και στρατιωτικό εφιάλτη για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι ρωσικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, όχι μόνο λόγω της ουκρανικής τεχνολογικής υπεροχής στα drones, αλλά και εξαιτίας εσωτερικών δυσλειτουργιών, όπως η διαφθορά.
Ενδεικτικό είναι ότι προσφέρονται οικονομικά κίνητρα εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ρουβλίων για την προσέλκυση νέων στρατιωτών. Ωστόσο, υπάρχουν καταγγελίες ότι διεφθαρμένοι αξιωματικοί απαιτούν χρήματα από τους νεοσύλλεκτους για να τους κρατήσουν μακριά από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα, όπου η απειλή των drones είναι σχεδόν άμεση. Ο υποψήφιος στρατιώτης αντιλαμβάνεται πολύ καλά ότι με τα δεδομένα των drones μπορεί κάλλιστα να σκοτωθεί από την πρώτη μέρα.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει και την ευρύτερη στρατηγική εικόνα. Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, με τη Φινλανδία να μοιράζεται σύνορα περίπου 1.300 χιλιομέτρων με τη Ρωσία, θεωρείται σημαντική γεωπολιτική απώλεια για τη Μόσχα.
Ο Γκερασίμοφ θέλει να τερματίσει τον πόλεμο
Στο εσωτερικό της ρωσικής στρατιωτικής ηγεσίας, ο αρχηγός του γενικού επιτελείου, στρατηγός Βαλέρι Γκερασίμοφ, φέρεται να επιδιώκει έναν τερματισμό του πολέμου που θα διασώσει το κύρος της χώρας και το δικό του. Παράλληλα, αυξάνονται οι ενδείξεις ότι η κοινωνική βάση των στρατευμένων περιορίζεται ολοένα και περισσότερο σε οικονομικά ασθενέστερα στρώματα.
Στην αντίπερα όχθη, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει καταφέρει να ενισχύσει τη διεθνή του εικόνα ως ηγέτης σε καιρό πολέμου, διατηρώντας την πίστη στη στρατιωτική αντοχή της χώρας του.
Παράλληλα, το Κίεβο επεκτείνει τη στρατιωτική του συνεργασία με ευρωπαϊκές χώρες και ακόμη και με κράτη της Μέσης Ανατολής, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ιδιαίτερα στον τομέα των drones. Εκεί η συνεργασία με γαλλικές και γερμανικές αμυντικές βιομηχανίες και startups είναι σε πραγματικά αξιοθαύμαστο επίπεδο.
Οι προκλήσεις της Ουκρανίας
Ωστόσο, η Ουκρανία αντιμετωπίζει και σοβαρές προκλήσεις. Η συνέχιση συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να επηρεάσει την προμήθεια κρίσιμων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που έχει ήδη επισημάνει ο Ζελένσκι.
Αυτό εξηγεί και τη σχετική κινητικότητα στο διπλωματικό πεδίο, με προτάσεις για νέες διαπραγματεύσεις, αλλά και πιέσεις σε ευρωπαϊκά κράτη να βοηθήσουν περισσότερο.
Παρά τις συζητήσεις αυτές, η ρωσική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε συνάντηση σε ανώτατο επίπεδο θα πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένη συμφωνία και όχι απλώς σε διαπραγματευτική διερεύνηση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος έχει εισέλθει σε μια φάση όπου καμία πλευρά δεν μπορεί εύκολα να επιβληθεί.
Η τεχνολογία, και ειδικά τα drones, έχει εξισορροπήσει τις παραδοσιακές ανισορροπίες ισχύος, μετατρέποντας τη σύγκρουση σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, με υψηλό κόστος και αβέβαιο τέλος.
