Σε μια κίνηση που αναμένεται να ανακατέψει εκ νέου την τράπουλα των γεωπολιτικών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την έναρξη μιας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης, την οποία ονόμασε «Project Freedom» (Επιχείρηση Ελευθερία), για την απελευθέρωση πλοίων που παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ.
Η ανακοίνωση αυτή συνέπεσε χρονικά με μια νέα επίθεση κατά δεξαμενόπλοιου στην περιοχή, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους μιας ευρύτερης ανάφλεξης.
Ο Τραμπ, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν από τη Δευτέρα να βοηθούν τον απεγκλωβισμό εκατοντάδων πλοίων και πληρωμάτων που έχουν «παγιδευτεί» στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια δίοδο λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), περίπου 20.000 ναυτικοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι, με τις προμήθειες σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης να εξαντλούνται.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επιβεβαίωσε ότι θα στηρίξει την προσπάθεια, η οποία αποσκοπεί στην «αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας». Η επιχείρηση είναι τεράστιας κλίμακας: 15.000 Αμερικανοί στρατιώτες, περισσότερα από 100 αεροσκάφη (ξηράς και θαλάσσης), πολεμικά πλοία και drones θα κινητοποιηθούν για να εγγυηθούν την ασφαλή διέλευση των εμπορικών σκαφών. «Θα οδηγήσουμε αυτά τα πλοία με ασφάλεια έξω από τις περιορισμένες υδάτινες οδούς», τόνισε ο Τραμπ, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε παρέμβαση «θα αντιμετωπιστεί με βία».
Λίγο μετά τις δηλώσεις αυτές, ο οργανισμός UKMTO του Ηνωμένου Βασιλείου ανέφερε ότι ένα δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από «άγνωστα βλήματα» 78 ναυτικά μίλια βόρεια της Φουτζέιρα. Παρόλο που το πλήρωμα είναι ασφαλές, το περιστατικό επιβεβαιώνει την επικίνδυνη αστάθεια σε μια περιοχή όπου το Ιράν αποκλείει τη ναυσιπλοΐα εδώ και δύο μήνες, προκαλώντας εκτόξευση των τιμών της ενέργειας.
Axios: Ανθρωπιστική χειρονομία ή στρατηγική πρόκληση;
Σύμφωνα με την ανάλυση του Axios, η κίνηση αυτή αποτελεί το πιο σημαντικό βήμα της κυβέρνησής του για το άνοιγμα των Στενών από την αρχή του πολέμου.
Η ανάλυση του Axios επισημαίνει ότι, ενώ ο Τραμπ παρουσιάζει την επιχείρηση ως «ανθρωπιστική χειρονομία» για τη σωτηρία των ναυτικών, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ευθεία αμερικανική πρόκληση απέναντι στην προσπάθεια της Τεχεράνης να ελέγξει πλήρως τη δίοδο. Το ρίσκο είναι τεράστιο: μια ενδεχόμενη ιρανική στρατιωτική απάντηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κατά μέτωπο σύγκρουση ή να οδηγήσει σε πλήρη κλιμάκωση του πολέμου.
Επιπλέον, η ανάλυση του Axios, επικαλούμενη Αμερικανούς αξιωματούχους, διευκρινίζει ότι η πρωτοβουλία δεν θα περιλαμβάνει απαραίτητα τη στενή συνοδεία κάθε εμπορικού πλοίου από αμερικανικά πολεμικά. Αντίθετα, το αμερικανικό ναυτικό θα βρίσκεται «σε κοντινή απόσταση» για να επέμβει αν το Ιράν επιτεθεί. Παράλληλα, οι ΗΠΑ θα παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες στα εμπορικά πλοία για τις ασφαλείς θαλάσσιες οδούς, βοηθώντας τα να αποφύγουν περιοχές που έχουν ναρκοθετηθεί από τον ιρανικό στρατό.
Διπλωματικό παρασκήνιο
Το μεγάλο ερώτημα, όπως τονίζει το Axios, παραμένει το αν αυτή η κίνηση είναι σε κάποιο βαθμό συντονισμένη με την Τεχεράνη μέσω παρασκηνιακών διαύλων.
Παρά την πολεμική ρητορική, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι εκπρόσωποί του έχουν «πολύ θετικές συζητήσεις» με το Ιράν, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάτι καλό για όλες τις πλευρές. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, οι ΗΠΑ απέστειλαν την Κυριακή ένα αναθεωρημένο προσχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, ως απάντηση σε προηγούμενη ιρανική πρόταση.
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ο εγγυητής της παγκόσμιας οικονομίας και της ασφάλειας των ναυτικών, χαρακτηρίζοντάς τους «θύματα των περιστάσεων». Από την άλλη, η επιβολή του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και η δημιουργία ενός διεθνούς συνασπισμού για την ασφάλεια των Στενών δείχνουν ότι η στρατηγική της «μέγιστης πίεσης» παραμένει ενεργή.
Συμπερασματικά, το «Project Freedom» είναι ένα στοίχημα υψηλού ρίσκου. Αν επιτύχει, ο Τραμπ θα έχει καταφέρει να σπάσει τον αποκλεισμό του Ορμούζ χωρίς απαραίτητα να γενικεύσει τη σύγκρουση. Αν όμως η Τεχεράνη εκλάβει την «ανθρωπιστική βοήθεια» ως στρατιωτική εισβολή στη σφαίρα επιρροής της, η Μέση Ανατολή ίσως βρεθεί μπροστά σε μια νέα, ακόμη πιο σκοτεινή σελίδα.
