Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να παραιτηθεί από την ηγεσία των Εργατικών, μετά τα πρώτα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών στη Βρετανία που έδειξαν το λαϊκιστικό Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ να σημειώνει σαρωτικά κέρδη εις βάρος του κυβερνώντος κόμματος.
Με περισσότερο από το ένα τρίτο των δημοτικών συμβουλίων της Αγγλίας να έχουν ανακοινώσει αποτελέσματα, το Reform έχει καταγράψει καθαρή αύξηση 417 εδρών, ενώ οι Εργατικοί έχασαν 268. Το κυβερνών κόμμα έχει χάσει περίπου τις μισές έδρες που υπερασπιζόταν, αν και κάτω από ορισμένα από τα πιο απαισιόδοξα σενάρια.
Οι Εργατικοί διατήρησαν τον έλεγχο σε 12 συμβούλια, αλλά έχασαν τη διοίκηση σε 10. Το Reform απέσπασε τον έλεγχο του συμβουλίου στο Νιούκαστλ-αντερ-Λάιμ από τους Συντηρητικούς, ενώ ο Φάρατζ κέρδισε επίσης το πρώτο δημοτικό συμβούλιο του κόμματός του στο Λονδίνο, στο Χάβερινγκ.
Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τον κατακερματισμό της βρετανικής πολιτικής, καθώς το Reform και οι Πράσινοι ενισχύονται δεξιά και αριστερά αντίστοιχα, εις βάρος του δικομματισμού Συντηρητικών-Εργατικών που κυριαρχεί στη Βρετανία για περισσότερο από έναν αιώνα. Παράλληλα, αυξάνουν τη δυσαρέσκεια μέσα στους Εργατικούς για την ηγεσία του Στάρμερ, με πιθανούς εσωκομματικούς αντιπάλους όπως η Άντζελα Ρέινερ και ο υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ να εξετάζουν το ενδεχόμενο να διεκδικήσουν την ηγεσία.
«Είναι πολύ δύσκολα αποτελέσματα — δεν πρόκειται να τα ωραιοποιήσω», δήλωσε ο Στάρμερ, επιμένοντας ωστόσο ότι θα παραμείνει πρωθυπουργός μέχρι τις επόμενες εκλογές.
«Οι ψηφοφόροι έστειλαν μήνυμα σχετικά με τον ρυθμό των αλλαγών και το πώς θέλουν να βελτιωθεί η ζωή τους. Εκλέχθηκα για να αντιμετωπίσω αυτές τις προκλήσεις και δεν πρόκειται να τις εγκαταλείψω βυθίζοντας τη χώρα στο χάος».
Η πλατφόρμα προβλέψεων Polymarket έδειξε ότι οι παίκτες μείωσαν τα στοιχήματα για αποχώρηση του Στάρμερ μέσα στο 2026, δίνοντάς του 61% πιθανότητα να αποχωρήσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, από 70% την Πέμπτη.
Ο υπουργός Στέγασης Στιβ Ριντ προσπάθησε να υποβαθμίσει τη σημασία των αποτελεσμάτων για τον Στάρμερ, υπενθυμίζοντας ότι και ο πρώην πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ είχε υποστεί κακά αποτελέσματα στις τοπικές εκλογές του 1999 και του 2003, αλλά στη συνέχεια κέρδισε τις γενικές εκλογές.
«Αυτό συμβαίνει σε έναν πενταετή πολιτικό κύκλο», δήλωσε στο BBC. «Σε αυτή τη φάση του κύκλου, οι ψηφοφόροι συνήθως στηρίζουν την κύρια αντιπολίτευση για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους».
Τα μακροπρόθεσμα βρετανικά ομόλογα, που είναι πιο ευαίσθητα σε πολιτικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους, ενισχύθηκαν μετά τις δηλώσεις του Στάρμερ, με την απόδοση του 30ετούς ομολόγου να υποχωρεί κατά εννέα μονάδες βάσης στο 5,55%. Η στερλίνα διατήρησε μικρό κέρδος 0,1% έναντι του ευρώ.
Το κόστος μακροπρόθεσμου δανεισμού της Βρετανίας είχε φτάσει μέσα στην εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 28 ετών, εν μέσω ανησυχιών για πολιτική αστάθεια. Ένας από τους φόβους των επενδυτών είναι ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να ωθήσουν τους Εργατικούς σε πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική από αυτή που ακολουθούν μέχρι τώρα ο Στάρμερ και η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς.
Στην αριστερή πτέρυγα των Εργατικών υπήρξαν έντονες αντιδράσεις. Ο πρώην σκιώδης υπουργός Οικονομικών Τζον ΜακΝτόνελ δήλωσε στο BBC ότι το κόμμα πρέπει να ανοίξει «συζήτηση» για το μέλλον του Στάρμερ, ενώ η Ρεμπέκα Λονγκ-Μπέιλι, που είχε χάσει από τον Στάρμερ στην εσωκομματική εκλογή του 2020, χαρακτήρισε τη βραδιά «ψυχοφθόρα», σημειώνοντας ότι το κόμμα πιέζεται τόσο από το Reform όσο και από τους Πράσινους.
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι αντέτεινε: «Δεν αλλάζεις πιλότο εν ώρα πτήσης». Και πρόσθεσε: «Συνεχίζεις, αναγνωρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα όσες βρίσκονται ήδη στην εξουσία, συχνά περνούν δύσκολες φάσεις».
Σύμφωνα με τις τοπικές εκλογικές ενδείξεις, το Reform θα συγκέντρωνε περίπου 31% σε μια πανεθνική ψηφοφορία, ενώ οι Πράσινοι σημειώνουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε σχέση με το 2025. Οι Συντηρητικοί επίσης εμφανίζουν μικρή άνοδο.
Οι φήμες περί ηγεσίας εντάθηκαν ακόμη περισσότερο όταν οι Times ανέφεραν ότι ο υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ είχε προτρέψει κατ’ ιδίαν τον Στάρμερ να εξετάσει το ενδεχόμενο καθορισμού χρονοδιαγράμματος αποχώρησης ώστε να αποφευχθούν εσωκομματικές συγκρούσεις.
Παράλληλα με τις περίπου 5.000 θέσεις δημοτικών συμβούλων, οι Βρετανοί ψήφισαν επίσης για τα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας. Αν και δεν είχαν ολοκληρωθεί ακόμη οι καταμετρήσεις, οι Εργατικοί φαίνεται να αποδέχονται ότι θα χάσουν από το εθνικιστικό σοσιαλδημοκρατικό SNP του Τζον Σουίνι στη Σκωτία.
Ο επικεφαλής των Εργατικών στη Σκωτία Άνας Σάρουαρ, δήλωσε ότι οι εκλογές, παρότι υποτίθεται πως αφορούσαν τοπικά ζητήματα, «μετατράπηκαν σε έκφραση εθνικής δυσαρέσκειας». Ο ίδιος είχε στο παρελθόν ζητήσει την αποχώρηση του Στάρμερ και επανέλαβε ότι «εξακολουθεί να το πιστεύει».
Στην ουαλική συνέλευση, το Senedd, οι Εργατικοί φαίνεται να οδεύουν προς την τρίτη θέση πίσω από το Reform και το Plaid Cymru του Ρουν απ Ιόρβερθ. Αυτό θα αποτελούσε μια εντυπωσιακή πολιτική κατάρρευση για ένα κόμμα που κυριαρχούσε στην Ουαλία για περισσότερο από έναν αιώνα.
Αναλυτές του Bloomberg Economics σημείωσαν ότι μέχρι στιγμής οι αγορές αντέδρασαν θετικά, καθώς οι επενδυτές θεωρούν ότι αποφεύγονται τα χειρότερα σενάρια. Ωστόσο προειδοποίησαν ότι, αν οι τοπικές εκλογές οδηγήσουν τελικά στην αντικατάσταση του Στάρμερ από ηγέτη που υποστηρίζει πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική, αυτό θα μπορούσε να φέρει σύγκρουση με τις αγορές ομολόγων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν επίσης ότι οι ψηφοφόροι τιμώρησαν και τους Συντηρητικούς, οι οποίοι έχασαν πάνω από το ένα τέταρτο των εδρών τους, ενώ οι Πράσινοι σχεδόν διπλασίασαν τις έδρες τους και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες σημείωσαν επίσης κέρδη.
Ο καθηγητής πολιτικής Τζον Κέρτις δήλωσε στο BBC: «Ο κατακερματισμός της πολιτικής μας σκηνής επιβεβαιώθηκε πλήρως».
Το Reform εμφανιζόταν ενθουσιασμένο, διοργανώνοντας βραδιά αποτελεσμάτων στα κεντρικά του στο Millbank Tower, με κρασί, μπίρες και κοκτέιλ όπως το “Rachel Reeves ‘Rita” με το σύνθημα «χωρίς ανάπτυξη» και το “Kemi Bounce Bellini” με «βραχύβια λάμψη».
Ο Φάρατζ δήλωσε: «Αποδεικνύουμε με ξεκάθαρο τρόπο ότι μπορούμε να κερδίσουμε σε περιοχές που οι Εργατικοί κυριαρχούν από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Βλέπετε μια ιστορική μετατόπιση στη βρετανική πολιτική. Είμαστε πλέον το πιο πραγματικά εθνικό κόμμα. Είμαστε ανταγωνιστικοί στη βόρεια Σκωτία, στην Κορνουάλη, και σε κάθε μέρος της χώρας — και ήρθαμε για να μείνουμε.»
Ο οικονομικός εκπρόσωπος του Reform Ρόμπερτ Τζένρικ — που αποχώρησε από τους Συντηρητικούς νωρίτερα φέτος — δήλωσε ότι τα αποτελέσματα δείχνουν «την ανάδυση μιας νέας δύναμης, ενός πραγματικού εθνικού κόμματος, που θα κερδίσει τις επόμενες γενικές εκλογές».
Περισσότερα από τα μισά δημοτικά συμβούλια της Αγγλίας που ανακοίνωσαν αποτελέσματα βρίσκονται πλέον χωρίς συνολικό έλεγχο από κάποιο κόμμα, κάτι που ενισχύει την αίσθηση ότι η εποχή του δικομματισμού έχει τελειώσει.
Στο Λονδίνο, όπου οι Εργατικοί παραδοσιακά κυριαρχούν, οι προβλέψεις πριν από τις εκλογές έδειχναν ότι το κόμμα θα σημείωνε το χαμηλότερο ποσοστό ψήφων του από τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ οι Πράσινοι του Ζακ Πολάνσκι καταγράφουν σημαντική άνοδο.
Ο πολιτικός επιστήμονας, καθηγητής σερ Τζον Κέρτις δήλωσε στο BBC ότι, παρότι το Reform κερδίζει καθαρά τις περισσότερες ψήφους στις πρώτες καταμετρήσεις, «πιθανότατα δεν» έχει φτάσει το 30% των ψήφων, κάτι που δείχνει τον κατακερματισμό της βρετανικής πολιτικής σκηνής. «Ίσως τελικά οι Εργατικοί χάσουν λιγότερες από τις 1.500 έδρες που κάποιοι θεωρούσαν πιθανό σημείο καμπής για προσπάθειες απομάκρυνσης του Κιρ Στάρμερ», εκτίμησε.
«Το Reform ακολουθείται ουσιαστικά από τέσσερα κόμματα που όλα βρίσκονται λίγο κάτω από το 20%, κάπου μεταξύ 15% και 20%, και αυτή τη στιγμή είναι αρκετά δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τη δυναμική τους», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι οι Πράσινοι δυσκολεύονται να μετατρέψουν τις ψήφους τους σε έδρες επειδή καταλαμβάνουν «πάρα πολλές δεύτερες και τρίτες θέσεις».
Η συμμετοχή ανήλθε στο 31,5%, ελαφρώς υψηλότερη από το 28% των προηγούμενων τοπικών εκλογών το 2024.
