Η Κομισιόν ξεκίνησε σήμερα Δευτέρα 11/5 δημόσια διαβούλευση, με την οποία καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στις αερομεταφορές.
Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα αντικαταστήσουν τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες εγκρίθηκαν το 2014.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να απαντήσουν στη δημόσια διαβούλευση έως τις 11 Ιουνίου 2026.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές
Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ορισμένες κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες και αερολιμένες μπορούν να θεωρούνται συμβιβάσιμες με τους κανόνες της ΕΕ, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (στο εξής: ΣΛΕΕ).
Το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών επικαιροποιεί το εν λόγω πλαίσιο, δεδομένου ότι ο τομέας έχει υποστεί σημαντικό μετασχηματισμό από το 2014. Η συνεχής ανάπτυξη, οι φιλόδοξοι στόχοι απανθρακοποίησης και οι προκλήσεις, όπως η πανδημία COVID-19 και η ενεργειακή κρίση, απαιτούν μια εκσυγχρονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στον κλάδο των αερομεταφορών.
Το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συμπληρωθεί με άλλους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένου του νέου γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (στο εξής: ΓΚΑΚ), ο οποίος πρόκειται να εκδοθεί έως το τέλος του 2026.
Οι προτεινόμενες αλλαγές επιφέρουν αρκετές βασικές επικαιροποιήσεις που αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις από το 2014. Αυτές αφορούν τα ακόλουθα είδη ενισχύσεων:
Ενισχύσεις λειτουργίας σε αερολιμένες:
Οι ενισχύσεις λειτουργίας θα είναι δυνατές για αερολιμένες που εξυπηρετούν λιγότερους από 1 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως. Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν περισσότερους επιβάτες θα πρέπει να είναι σε θέση να καλύπτουν τις δαπάνες λειτουργίας τους.
Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 500.000 επιβάτες ετησίως δεν αναμένεται γενικά να είναι βιώσιμοι χωρίς δημόσια στήριξη, αλλά αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μερίδιο της επιβατικής κίνησης εντός της ΕΕ και, ως εκ τούτου, έχουν συνήθως περιορισμένες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν προτείνει, βάσει του νέου ΓΚΑΚ που πρόκειται να εκδοθεί το 2026, την απαλλαγή κατά κατηγορία των ενισχύσεων λειτουργίας για αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 500 000 επιβάτες ετησίως.
Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν από 500.000 έως 1 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως συχνά εξακολουθούν να έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα κίνησης από ό,τι πριν από την πανδημία COVID-19. Μολονότι η Κομισιόν θεωρεί ότι είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να είναι κερδοφόροι, αναγνωρίζει ότι, λόγω των εξωτερικών κλυδωνισμών των τελευταίων ετών, ενδέχεται να χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να καταστούν κερδοφόροι. Ως εκ τούτου, θεωρεί δικαιολογημένο να επιτρέπονται, για μεταβατική 5ετή περίοδο, οι ενισχύσεις λειτουργίας σε αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 1 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως.
Οι επενδυτικές ενισχύσεις θα είναι δυνατές για αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 3 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, αντί για έως 5 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αερομεταφορές, και θα υπόκεινται σε πράσινη αιρεσιμότητα όταν δημιουργείται νέα χωρητικότητα.
Αναθεώρηση και απλούστευση
Αναθεώρηση και απλούστευση της ανάλυσης των δυνητικά στρεβλωτικών επιπτώσεων των κρατικών ενισχύσεων στους γειτονικούς αερολιμένες, η οποία αποτελεί μέρος της αξιολόγησης κατά την κοινοποίηση των ενισχύσεων. Η ανάλυση αυτή θα καλύπτει τις επιπτώσεις των κρατικών ενισχύσεων σε ευρύτερη γεωγραφική περιοχή γύρω από τον αερολιμένα που λαμβάνει την ενίσχυση, σε σύγκριση με το πλαίσιο που απαιτούσαν οι κανόνες του 2014. Επίσης, εξορθολογίζεται η ίδια η ανάλυση, προκειμένου να απλουστευτεί η αξιολόγηση.
Δεν θα επιτρέπονται πλέον ενισχύσεις για την έναρξη νέων γραμμών. Οι ενισχύσεις για την έναρξη νέων γραμμών, όπως προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές, χρησιμοποιήθηκαν πολύ σπάνια. Ο τομέας των αερομεταφορών εγκαινίασε πολλές νέες γραμμές χωρίς να χρειάζεται να βασιστεί στις ενισχύσεις αυτές. Σε μια πλήρως απελευθερωμένη αγορά αερομεταφορών της ΕΕ, οι αερομεταφορείς αναμένεται να επωμίζονται τον κίνδυνο έναρξης νέων γραμμών.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, ο τομέας των μεταφορών αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές του κατά 90% έως το 2050 και ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών πρέπει να συμβάλει στην εν λόγω μείωση.
Γι’ αυτόν τον σκοπό, ο τομέας των αερομεταφορών μπορεί να επωφεληθεί από ειδικά μέτρα κρατικών ενισχύσεων για την απανθρακοποίηση, τα οποία είναι διαθέσιμα στους υφιστάμενους κανόνες, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας, ο επικείμενος νέος ΓΚΑΚ και το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων με σκοπό τη στήριξη της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία.
Η Κομισιόν θα δημοσιεύσει ειδικό έγγραφο καθοδήγησης μαζί με τις τελικές αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές, προκειμένου να αποσαφηνίσει τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων αυτών στις αερομεταφορές.
Το ιστορικό
Το σχέδιο ακολουθεί τα συμπεράσματα του ελέγχου καταλληλότητας του 2020, στα οποία προσδιορίστηκε η ανάγκη επικαιροποίησης του πλαισίου υπό το πρίσμα των εξελίξεων της αγοράς, της εξάρτησης των περιφερειακών αερολιμένων από τη δημόσια χρηματοδότηση και των εξελισσόμενων προτεραιοτήτων πολιτικής της ΕΕ, ιδίως της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Τον Αύγουστο του 2024, η Κομισιόν δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής στοιχείων για να συγκεντρώσει τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων σχετικά με τους ισχύοντες κανόνες και την ανάγκη αναθεώρησης, συμπεριλαμβανομένων της απλούστευσης, της ευθυγράμμισης με τους περιβαλλοντικούς στόχους και της προσαρμογής στις αλλαγές στον τομέα των αερομεταφορών.
Η εν λόγω φάση διαβούλευσης συμπληρώθηκε από διαβούλευση, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, και από ειδική εξωτερική μελέτη.
Τα επόμενα βήματα
Εκτός από τη δημόσια διαβούλευση που δρομολογήθηκε, το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συζητηθεί επίσης σε πολυμερή συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών-μελών.
Η έγκριση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών έχει προγραμματιστεί για το α’ τρίμηνο του 2027.
