Η αυριανή συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ κατά τη διήμερη επίσκεψη του πρώτου στο Πεκίνο θεωρείται μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές και οικονομικές συναντήσεις της χρονιάς.
Ο Τραμπ γίνεται ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος -εδώ και σχεδόν μία δεκαετία- που επισκέπτεται την Κίνα, σε μια περίοδο όπου οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου βρίσκονται ταυτόχρονα σε φάση ανταγωνισμού, αλληλεξάρτησης αλλά και εύθραυστης συνεννόησης.
Δύσκολο πολιτικό timing
Την ίδια στιγμή, η συνάντηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του εξαιρετικά δύσκολου πολιτικού timing για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο με αυξημένη πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς ο παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει άνοδο στις τιμές καυσίμων και σοβαρή φθορά στη δημοτικότητά του. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ χρειάζεται επειγόντως μια επιτυχία σε επίπεδο διεθνών συμφωνιών και οικονομίας, γεγονός που ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση του Πεκίνου.
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο γίνεται ακόμη πιο σύνθετο καθώς η επίσκεψη πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά τη συνάντηση Κινέζων αξιωματούχων με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών στο Πεκίνο και λίγο πριν από νέα επαφή του Πούτιν με τον Σι. Η Κίνα εμφανίζεται έτσι να οικοδομεί έναν πολυεπίπεδο διπλωματικό ρόλο, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτές γραμμές με Ρωσία, Ιράν και ΗΠΑ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η ισχυρή επιχειρηματική παρουσία που συνοδεύει τον Τραμπ στο ταξίδι του.
Στην αμερικανική αποστολή συμμετέχουν κορυφαίοι CEOs, μεταξύ των οποίων ο Elon Musk της Tesla, ο Tim Cook της Apple, ο Larry Fink και ο επικεφαλής της Boeing Kelly Ortberg. Η παρουσία τους υπογραμμίζει ότι, παρά τον σκληρό γεωπολιτικό ανταγωνισμό, η αμερικανική επιχειρηματική ελίτ εξακολουθεί να θεωρεί την κινεζική αγορά απολύτως κρίσιμη.
Τι θα καλύψουν οι συζητήσεις
Η ατζέντα της συνόδου είναι τεράστια και καλύπτει από τον πόλεμο με το Ιράν μέχρι τους δασμούς, την τεχνητή νοημοσύνη, την Ταϊβάν και τις σπάνιες γαίες.
Το πιο άμεσο και εκρηκτικό θέμα είναι το Ιράν. Ο Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο υπό έντονη πίεση να περιορίσει τον πόλεμο που έχει ήδη προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση και αναταράξεις στις αγορές.
Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι το Πεκίνο στηρίζει οικονομικά την Τεχεράνη μέσω μαζικών αγορών ιρανικού πετρελαίου, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι υποψιάζονται ακόμη και έμμεση κινεζική στρατιωτική υποστήριξη προς το Ιράν.
Η Κίνα απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες και έχει ήδη ζητήσει από κινεζικές εταιρείες να αγνοήσουν ορισμένες αμερικανικές κυρώσεις που σχετίζονται με το ιρανικό πετρέλαιο. Αυτό δημιουργεί ένα νέο μέτωπο έντασης στις σχέσεις Ουάσινγκτον – Πεκίνου.
Παράλληλα, το εμπόριο παραμένει στο επίκεντρο. Παρότι η προσωρινή εμπορική εκεχειρία του Οκτωβρίου απέτρεψε νέα έκρηξη δασμών, οι αμερικανικοί και κινεζικοί φόροι εισαγωγών παραμένουν ενεργοί. Ο Τραμπ πιέζει για νέες αγορές αμερικανικών προϊόντων από την Κίνα, με αιχμή τα αεροσκάφη της Boeing, τα αγροτικά προϊόντα και την ενέργεια.
Σύμφωνα με αμερικανικούς κύκλους, στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και μια ιστορική παραγγελία αεροσκαφών Boeing από κινεζικές αεροπορικές εταιρείες, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της εμπορικής έντασης.
Βαρύτητα σε θέματα ΑΙ
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχει και η τεχνητή νοημοσύνη. Οι ΗΠΑ θεωρούν πλέον την AI το σημαντικότερο πεδίο τεχνολογικού ανταγωνισμού με την Κίνα. Η Ουάσινγκτον κατηγορεί κινεζικές εταιρείες ότι χρησιμοποιούν αποτελέσματα αμερικανικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για να αναπτύσσουν φθηνότερα ανταγωνιστικά συστήματα.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων αναμένεται να βρεθούν επίσης οι αμερικανικοί περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων chips προς την Κίνα, ειδικά για προϊόντα της NVIDIA.
Η Ταϊβάν παραμένει ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο τριβής. Το Πεκίνο ζητά από την Ουάσινγκτον σαφέστερη αντίθεση στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν, ενώ ο Τραμπ έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συζητήσει με τον Σι το αμερικανικό πακέτο όπλων ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Ταϊπέι.
Σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά
Ένα ακόμη κρίσιμο θέμα είναι οι σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά. Η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί σχεδόν απόλυτα στην παγκόσμια επεξεργασία rare earths, υλικών απαραίτητων για αμυντικά συστήματα, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες και τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.
Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κινεζική παραγωγή και επεξεργασία υλικών απαραίτητων για ημιαγωγούς, τεχνητή νοημοσύνη, αμυντικά συστήματα και ηλεκτρικά οχήματα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι χωρίς σταθερή πρόσβαση σε αυτές τις πρώτες ύλες, οι ΗΠΑ δύσκολα θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά την Κίνα στην τεχνολογική και βιομηχανική κούρσα της επόμενης δεκαετίας.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να μειώσουν την εξάρτησή τους, όμως η αμερικανική βιομηχανία παραμένει ακόμη χρόνια πίσω από την κινεζική παραγωγική ισχύ.
Η συνάντηση Τραμπ – Σι δεν αναμένεται να λύσει τις βαθιές στρατηγικές διαφορές ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Ωστόσο μπορεί να καθορίσει αν ο κόσμος θα κινηθεί προς μια ελεγχόμενη συνύπαρξη ΗΠΑ και Κίνας ή προς μια νέα περίοδο οικονομικού και γεωπολιτικού ψυχρού πολέμου.
